चन्द्रमस्
candramasपुं · masc.In 21 kośas: 22 synonym verses, 9 as a meaning of another word.
चन्द्रमाः कुमुदबान्धवो दशश्वेतवाज्यमृतसूस्तिथिप्रणीः ।कौमुदीकुमुदिनीभदक्षजारोहिणीद्विजनिशौषधीपतिः ॥ १०४ ॥जैवातृकोऽब्जश्च कलाशशैणच्छायाभृदिन्दुर्विधुरत्रिदृग्जः ।राजा निशो रत्नकरौ च चन्द्रः सोमोऽमृतश्वेतहिमद्युतिर्ग्लौः ॥ १०५ ॥
रथोद्धता
चन्द्रमस्पुंकुमुदबान्धवपुंदशश्वेतवाजिन्पुंअमृतसूपुंतिथिप्रणीपुंकौमुदीपतिपुंकुमुदिनीपतिपुंभपतिपुंदक्षजापतिपुंरोहिणीपतिपुंद्विजपतिपुंनिशापतिपुंओषधीपतिपुंजैवातृकपुंअब्जपुंकलाभृत्पुंशशभृत्पुंएणभृत्पुंछायाभृत्पुंइन्दुपुंविधुपुंअत्रिदृग्जपुंराजन्पुंनिशाकरपुंरत्नकरपुंचन्द्रपुंसोमपुंअमृतद्युतिपुंश्वेतद्युतिपुंहिमद्युतिपुंग्लौपुं
genderपुंmasc.
हिमांशुश्चन्द्रमाश्चन्द्र इन्दुः कुमुदबान्धवः ॥ १३ ॥विधुः सुधांशुः शुभ्रांशुरोषधीशो निशापतिः ।अब्जो जैवातृकः सोमो ग्लौर्मृगाङ्कः कलानिधिः ॥ १४ ॥द्विजराजः शशधरो नक्षत्रेशः क्षपाकरः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्दुश्चन्द्रश्चन्द्रमा ओषधीशः,सोमो राजा रोहिणीवल्लभोऽब्जः ।ऋक्षेशः स्यादत्रिनेत्रप्रसूतः,प्रालेयांशुः श्वेतरोचिः शशाङ्कः ॥ ४२ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
उपाध्यायीविटश्चन्द्र परिज्मा पद्मिनीपतिः ।चन्द्रमा ना चन्द्रमसि चान्द्री ज्योत्स्ना निगद्यते ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
चन्द्रमा रजनीनाथो रोहिणीवल्लभो विभुः ।दोषाकरो निशानाथो प्रालेयांशुनिशापतिः ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्वाष्ट्रप्रभा च गतिका छायादेवी क्षुभा मही ।हिमद्युतिः शशिश्चन्द्रश्चन्द्रमाः शशभूर्विधुः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चन्द्रमाः कनकाभासः सर्वदा स जलेचरः ।चित्रितः पाण्डुरश्चापि सर्पनिर्मोकसंनिभौ ॥ ४२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चन्द्रमाश्चन्दिरः सोमः क्लेदुः पैद्वश्च पक्षजः ।सृप्रः पर्वविपद्गौरः परिज्ञश्च विरोचनः ॥ १६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुतलः कमलश्चारो नन्दनश्चन्द्रमाः खरः ।कामदो विजयश्चैव कन्दर्पजयमङ्गलौ ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चन्द्रश्चन्दश्चन्दिरश्चद्रमाः सइन्दुः सिन्धूत्थः सुधांशुः सुधासूः ।तारापीडस्तारकेशो द्विजेशः ।राजा सोमः पक्षजन्मा परिज्मा ॥ ५६ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.doubtful
सुमनस् अप्सरस् इत्येताभ्यां विरहितमुज्झितमित्यर्थः । अस् अन्ते यस्य तदिदमसन्तं पुंसि भवेदित्यर्थः । अयमङ्गिराः चन्द्रमाः स्थूलशिराः । पुरूरवाः उच्चैःश्रवाः दुर्वासाः पृथुयशा इत्यादयः । सुमनसोऽप्सरसश्च स्त्र्यधिकारात्स्त्रियां प्रवृत्तिः । इमाः सुमनसः कुसुमानि । इमा अप्सरसो देवस्त्रियः । द्व्यच्कमसन्तं नपुंसकं भवति । इदमोजः तेजः वर्चः शिरः यशः छन्दः श्रोतः चेतः पयः तपः अम्भः । जरस्शब्दस्यापि नपुंसकता स्यादित्यत आहान्यत्र वै जरसः । नपुंसकात्प्रकृताच्च पुंल्लिङ्गादन्यस्मिन् जरस् शब्दो भवति । स्त्रियाम् । इयं जरा वृद्धभावः ।पुंसि क्षुरखुरबिन्द्विक्षुपायुमणिकीलकेलिबलयः ।निघसङ्घोद्घोपघ्नौघविघ्नघर्मार्घवर्णाश्च ॥ २५ ॥
metre not recognisedimpossible sibilant cluster: जरस्शब्दस्यापि
अङ्गिरस्पुंचन्द्रमस्पुंस्थूलशिरस्पुंपुरूरवस्पुंउच्चैःश्रवस्पुंदुर्वासस्पुंपृथुयशस्पुंसुमनस्स्त्रीअप्सरस्स्त्रीओजस्क्लीतेजस्क्लीवर्चस्क्लीशिरस्क्लीयशस्क्लीछन्दस्क्लीस्रोतस्क्लीचेतस्क्लीपयस्क्लीतपस्क्लीअम्भस्क्लीजरस्स्त्रीजरास्त्रीक्षुरपुंखुरपुंबिन्दुपुंइक्षुपुंपायुपुंमणिपुंकीलपुंकेलिपुंबलिपुंनिघपुंसङ्घपुंउद्घपुंउपघ्नपुंओघपुंविघ्नपुंघर्मपुंअर्घपुंवर्णपुं
genderपुंmasc.
शशी विधुः सुधासूतिः कौमुदीकुमुदप्रियः ।कलाभृच्चन्द्रमाश्चन्द्रः कान्तिमानोषधीश्वरः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जर्णो जैवातृकः सोमः श्वेतवाजी हिमद्युतिः ।विधुरिन्दुः सुधासूश्च चन्द्रमा रोहिणीपतिः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तिमिरारिर्दिनकरो यमुनाजनकोऽरुणः ।चन्द्रः सोमो मृगाङ्को ग्लौर्हिमांशुश्चन्द्रमाः शशी ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृषभो वारणो वाजी कपिः क्रौञ्चाऽब्जस्वस्तिकाः ।चन्द्रमाः मकराङ्कः श्रीवत्सः खड्गी च सैरिभः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ब्ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
चन्द्रः शशी सुधांशुश्च विधुरिन्दुश्च चन्द्रमाः ।नक्षत्रेशः निशेशश्च निशारत्नं निशाकरः ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चन्द्रो हिमांशुः शुभ्रांशुः सुधांशुर्मृगलाञ्छनः ।मृगाङ्कश्चन्द्रमा इन्दुरब्जः कुमुदबान्धवः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चन्द्र-चन्द्रौ चन्द्रमसाऽमा विकुस्र-विकस्रकौ ।विकस्रः सोम-सोमानौ यज्ञपेयरसेऽपि च ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अब्जश्चन्द्रो विधुरमृतगुश्चन्द्रमा ओषधीश-स्तारानाथः सरसिजरिपुः शर्वरीशः शशाङ्कः ।ग्लौरेणाङ्कः शिशिरकिरणो रोहिणीबन्धुरिन्दुःसोमो राजा तुहिनकिरणः श्वेतभानुर्द्विजेन्द्रः ॥ १७६ ॥
मन्दाक्रान्ता
genderपुंmasc.
हिमांशुश्चन्द्रमाश्चन्द्रः शशी चन्दो हिमद्युतिः ॥ २७ ॥
genderपुंmasc.
तपसश्चन्द्रमाः ॥ २३५ ॥
genderपुंmasc.
हिमद्युतिः शशी चन्द्रश्चन्द्रमाः शशभृद्विधुः ।परिज्मा रोहिणीकान्तो निशानाथो निशाकरः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चन्द्रमस् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् विधुविधुर्विष्णौ चन्द्रमसि परिच्छेदे बिलेऽवधिः ॥ ९९ ॥ Amarakośa 3.3.99
- धरणिकोश श्वेतधामन्श्वेतधामा च कर्पूरे श्वेतधामा च चन्द्रमाः । प्रतिपादनमाख्यातं प्रतिदाने प्रबोधने ॥ Dharaṇikośa 19.2.91
- कोषकल्पतरु क्षीराब्धिजक्षीराब्धिजं तु लवणेऽम्बुधिजन्मनि स्या- न्मुक्ताफले नरि तु चन्द्रमसि प्रदिष्टः । लक्ष्म्यां स्त्रियामथ भवेद्द्विजराज इन्दौ तार्क्ष्येऽप्यनन्तफणिनि प्रथितः प्रवीणैः ॥ ४४ ॥ Koṣakalpataru 6.7.44
- नानार्थार्णवसंक्षेप ग्रहराजग्रहराजस्तु विज्ञेयो भास्करे चन्द्रा?स्यपि । शक्रे धातुकमत्तेभे वर्षुकाब्दे घनाघनः ॥ ५४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.54
- शब्दरत्नावली रागरागोऽनुरागे क्लेशादौ गान्धारादौ महीपतौ । मात्सर्यादौ लोहितादौ स्याच्चन्द्रमसि भाष्करे ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.22
- तन्त्राभिधान ङएकनेत्रो महानन्दो दुर्द्धरश्चन्द्रमा यतिः । शिवयोषा नीलकण्ठः कामेशी च मयांशुकौ ॥ ७१ ॥ Tantrābhidhāna 2.22.71
- तन्त्राभिधान चदयितश्च द्विनेत्रश्च लक्ष्मीस्त्रितयलोचनः । चन्दनं चन्द्रमा दैवश्चेतना वृश्चिको बुधः ॥ ७४ ॥ Tantrābhidhāna 2.23.74
- तन्त्राभिधान चङ-कारो भैरवः ख्यातो ङ-कारो विषये स्मृतः । च-कारश्चन्द्रमाः ख्यातस्तस्करश्चः प्रकीर्त्तितः ॥ १२ ॥ Tantrābhidhāna 3.12
- तन्त्राभिधान मभा दीप्तिरपि भूर्भूमिर्भीर्भयं कथिता बुधैः । मः शिवश्चन्द्रमा वेधा मा च लक्ष्मीः प्रकीर्त्तिता ॥ २७ ॥ Tantrābhidhāna 3.27