द्रव्य

द्रव्य as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् साधनमारणे मृतसंस्कारे गतौ द्रव्येऽर्थदापने । निर्वर्तनोपकरणानुव्रज्यासु च साधनम् ॥ ११९ ॥ Amarakośa 3.3.119
• नामलिङ्गानुशासनम् सत्त्वद्रव्यासुव्यवसायेऽपि सत्त्वमस्त्री तु जन्तुषु ॥ २१३ ॥ Amarakośa 3.3.213
• हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) ग्रन्थदानविशेषे लब्धौ दायो भागार्हपित्र्यरिक्थे च । लिपिसंख्यायां शास्त्रे द्रव्ये च ग्रन्थशब्दमिच्छन्ति ॥ ८४४ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.844
• हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) अर्थअभिधेयाभिप्रायप्रयोजनद्रव्यवाचकेष्वर्थः । प्रस्तावे संघाते कुत्सायामायुधे जले काण्डम् ॥ ८६७ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.867
• धरणिकोश वित्तवित्तं विचारिते द्रव्ये व्याख्या[36]ते वित्तमिष्यते । श्वेतं रूप्ये सिते श्वेतं श्वेतश्च पर्वतान्तरम् ॥ Dharaṇikośa 15.2.5
• धरणिकोश द्युम्नद्युम्नं पराक्रमं द्रव्यं वनं कानननीरयोः । वस्ने वेतनदानीये धनं गोधनवित्तयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.1
• धरणिकोश कषायकषायो रुधिरे विष्टे रसभेदे सुगन्धिके । क्वाथे द्रव्येऽङ्गरागे च श्योनाके चेति सप्तसु ॥ Dharaṇikośa 25.3.21
• धरणिकोश सत्त्वसत्त्वं द्रव्ये स्वभावेऽपि पिशाचादौ गुणे रसे । आयुधे व्यवसाये च वृद्धौ प्राणेषु जन्तुषु ॥ Dharaṇikośa 28.3.3
• कोषकल्पतरु रस्नसुप्तस्य विज्ञान उदीरितोऽथ श्रेष्ठे मणावप्युदितं च रत्नम् । द्रव्ये तु रस्नं चषके मचण्डे धेनोऽम्बुधौ वाक्सरितोः स्त्रियां स्यात् ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.92
• कोषकल्पतरु दलउत्सेधशस्त्रीच्छदयोश्च खण्डे द्रव्ये च षण्ढेऽथ नलो नृपाले । यमे कपौ पोटगले स्त्रियां तु मनःशिलायां नलिने द्वयोनम् ॥ ५१ ॥ Koṣakalpataru 6.28.51
• कोषकल्पतरु सत्त्वस्त्री तेजनीस्पृक्क्षितिपाङ्गनासु सत्त्वोऽस्त्रियां जन्तुपिशाचयोश्च । गुणेऽसुषु क्लीबमिहात्मतायां द्रव्ये स्वभावे व्यवसायधाम्नोः ॥ ९९ ॥ Koṣakalpataru 6.29.99
• नानार्थार्णवसंक्षेप जीर्विअजाज्यां तु नृशण्डः स्याद् द्वे त्वश्वे जीर्विवाक् पुनः । टङ्के ना शकटे द्रव्ये गुल्मे चाथ द्वयोः पशौ ॥ ४८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.484
• नानार्थार्णवसंक्षेप मूलधानुष्कहस्तविन्यासभेदे ग्राह्ये च मुष्टिना । द्रव्ये मूलं तु नप्यन्ये पुंस्यप्यादिसमीपयोः ॥ १०१२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1012
• नानार्थार्णवसंक्षेप सत्त्वसत्त्वं स्वभावे सत्तायां द्रव्येऽन्तःकरणे बले । पराक्रमे साङ्ख्यगुणे व्यवसायात्मभावयोः ॥ १४४० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1440
• नानार्थार्णवसंक्षेप जीवातुस्याज्जीवनौषधे केचित् त्वौषधे सलिलान्नयोः । द्रव्ये च रभसस्त्वाह जीवे बहुविदां वरः ॥ ८०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.808
• नानार्थार्णवसंक्षेप अधिकरणखनित्रे भेदने तु स्यात् स्त्री च नप् चावदारणा । अथाधिकरणं द्रव्य आधारेऽधिकृतौ च नप् ॥ ११ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.11
• परमानन्दीयनाममाला अम्बरमञ्जिष्ठातिविषा श्यामाथाम्बरं गगनेंऽशुके । द्रव्ये तूले सुगन्धेऽथार्जुनो धवलकेकिनोः ॥ ३१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.31
• परमानन्दीयनाममाला द्रविणद्रविणं द्युम्नवद्द्रव्ये सङ्घौषधपराक्रमे । द्वितीया गेहिनीतिथ्योर्दारदः पारदे विषे ॥ २४१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.16.241
• शब्दरत्नावली हिरण्यसामर्थ्यं क्लीबलिङ्गं स्याद्योग्यतायां बलेऽपि च । सौरभ्यमपि चारुत्बे सौगन्ध्ये गुणगौरवे ॥ हिरण्यं शातकुम्भे स्यादक्षये मणिभेदके । रजते रजसि द्रव्ये धनेऽपि च नपुंसकम् ॥ हृदयं स्यादुरोवुक्कमानसेषु च न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.52
• शब्दरत्नावली सत्त्वशिवाभयामलक्याञ्च दुर्गाक्रोष्टीशमीषु च । सत्त्वं बले गुणे द्रव्ये पिशाचादिस्वभावयोः । व्यवसायधनप्राणात्मतास्वस्त्री तु जन्तुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.22
• शब्दरत्नाकर पणपणस्तु कार्षिके द्यूते ग्लहे मूल्ये भृतौ धने । स्यान्मानव्यवहाराक्षविक्रयद्रव्यमुष्टिषु ॥ १९५१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1951
• शब्दरत्नाकर भावद्रव्यमात्ररसोत्पत्तिस्वभावात्मसु चेङ्गिते । गजभेदे वृषे भद्रः शुभे क्लीब उरौ त्रिषु ॥ १९७२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1972
• शब्दरत्नाकर सत्त्वद्रव्ये बलेऽन्तःकरणे व्यवसायात्मभावयोः । स्वभावे निर्मलज्ञाने सत्त्वमस्त्री तु जन्तुषु ॥ २०२१ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2021
• शब्दार्णव रागचित्रादिरञ्जकद्रव्ये लाक्षादौ प्रणयेच्छयोः । सारङ्गादौ च रागः स्याद्द्रुण्ये रञ्जने पुमान् ॥ १९२ ॥ Śabdārṇava 192
• शब्दार्णव विशेषविशेषोऽवयवे द्रव्ये द्रष्टव्योत्तमवस्तुनि ॥ २२९ ॥ Śabdārṇava 229
• वैजयन्ती ग्रन्थग्रंथो द्रव्यं वचः शास्त्रं द्वात्रिंशद्वर्णसंचयः । गर्भोऽपवरकेऽन्नेऽग्नौ सुते पनसकंटके ॥ २१ ॥ Vaijayantī 6.1.21
• वैजयन्ती सत्त्वआत्मभावे पिशाचादौ द्रव्ये सत्तास्वभावयोः । प्राणे बलेऽन्तः करणे स्वामी पत्यौ षडानने ॥ ९४ ॥ Vaijayantī 6.5.94