अलि
aliपुं · masc.In 23 kośas: 39 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 17 as a meaning of another word.
वृश्चिको द्रुण आल्यालिरलं तत्पुच्छकण्टकः ॥ १२११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
भ्रमरो मधुकृद्भृङ्गश्चञ्चरीकः शिलीमुखः ।इन्दिन्दिरोऽली रोलम्बो द्विरेफोऽस्य षडङ्घ्रयः ॥ १२१२ ॥भोज्यं तु पुष्पमधुनी खद्योतो ज्योतिरिङ्गणः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भसलो मधुकरोऽली च पिक्को विक्कः करिः करी ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वृश्चिकः शूककीटः स्यादलिद्रुणौ तु वृश्चिके ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द्रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मधुव्रतो मधुकरो मधुलिण्मधुपालिनः ।द्विरेफपुष्पलिड्भृङ्गषट्पदभ्रमरालयः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मधुकरमधुपमधुव्रतशिलीमुखभ्रमरभृङ्गपुष्पलिहः ।इन्दिन्दिरालिषट्चरणचञ्चरीकालिनो द्विरेफाः स्युः ॥ २५५ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
शब्दस्य केका बर्हस्तु प्रचलापकलापकौ ।अलिर्द्विरेफो लम्बोभसवः पुष्पलोलुपः ॥ ३०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रे (syllables merged)
genderपुंmasc.
नीलाङ्गुरपि नीलङ्गुः क्रमिः (क्रिमिः?) कृमिरुभौ समौ ।अलिरालिरली आली पुमांसो वृश्चिके मताः ॥ १५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लाङ्गूलमपि लङ्गूलं ललामः स्यात् ललाम च ।नेमी नेमिश्च कथिता अलिरालिरली समाः ॥ २०७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वणिक् तुला वाणिजश्च वृश्चिकोऽलिसरीसृपः ।चापो धनुश्च धनुषो कोदण्डकार्मुकोऽपि च ॥ ३८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 ण्ड (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुंभालिवृषसिंहाश्च कीर्त्तिता स्थिरराशयः ।चापयुग्मझषा प्रोक्ता कन्या च द्विस्वभावका ॥ १०७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुलालिकर्कमीनेषु मृगकन्याक्रियेषु च ॥ १२१ ॥
genderपुंmasc.
कपिनाशनमाध्वीके स्यादिरा गन्धमादनी ।आसवोलिः पुमान् क्लीबे कल्पमासुतिकृन्मधु ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्रोणोऽलिर्ब्रश्चनः शूककीट आलिरली पुमान् ।आली द्रुणोऽथ तत्पुच्छकण्टकेऽलमनव्ययम् ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुष्पंधयः कलालापो द्विरेफो मधुलोलुपः ।इन्दिन्दिरोऽलिर्झङ्कारी भसलो भ्रमरोऽपि च ॥ १७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैराटः कीटमाणिक्यं तित्तिभोऽप्यथ वृश्चिकः ।द्वयोरालिरलिश्चाली द्रुणो द्रोणोऽप्ययं मतः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
इन्दिन्दिरश्चञ्चरीकः षट्पदश्च शिलीमुखः ।अलिर्द्विरेफो रोलम्ब-घुण्ड-पुष्पंधया[68b]लिनः ॥ ५७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
विशाला मेखला मालुर्हर्षुला संकुला शिली ।शृगाली कदली भद्रकाली मद्यार्थकोऽप्यलिः ॥ ७३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मौर्वी जीवा गुणो गव्या ज्याऽलिर्भृङ्गः शिलीमुखः ।भ्रमरः षट्पदो ज्ञेयो द्विरेफश्च मधुव्रतः ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृश्चिकाली द्रुणोऽपिस्यादलं तत्पुच्छकण्टकः ।भ्रमरश्चञ्चरीकोऽली रोलम्बो मधुकृत्पुनः ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
करेणुर्हस्तिहस्तिन्योर्भृङ्गाख्यालिमुखास्तथा ।आपत्ये तद्धितोऽप्येवमुत्सर्गेण निरीक्ष्यताम् ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
स्यात्पत्रवृश्चिके शूककीटः स्याद्वृश्चिके त्वलिः ।पारावत्स्यात्कलरवे पत्री श्येने प्रकीर्तितः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्रमरे पुष्पलिट् प्रोक्तो मधुव्ययकरोऽप्यलिः ।भृङ्गो मधुलिहः पुष्पनन्दी मधुकरः समः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऋक्षो भल्लो दीर्घवालो नकुलोऽहिरिपुर्द्विभुक् ।शूकविषः शूककीटो वृश्चिकोऽलिः सरीसृपः ॥ १३५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 3 वि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
भारद्वाजः पक्षिमुनिर्दधित्थः पाण्डुपक्षतिः ।अलिर्मिलिन्दो भ्रमरो लम्बो मधुपोऽसितः ॥ ३७८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न्दो (syllables merged)
genderपुंmasc.
दण्डो नालं मृणालं च बिसतन्तुश्च तन्तुलम् ।द्विरेफो भ्रमरो भृङ्गो रोलम्बोऽलिः शिलीमुखः ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्दिन्दिरश्चश्चरीकः षट्पदश्च मधुव्रतः ।मधुपोऽली[लिः] मधुकरो मधुलिट् पुष्पलिट् स्मृतः ॥ १३४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृश्चिकश्च द्रुणो द्रोणश्चाऽऽलि राली ह्यलिर्द्रुतः ।अलं वृश्चिकपुच्छाग्रं कण्टकं विषवाहकम् ॥ २१८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अलिरिन्दिन्दिरश्चाऽली षट्चरणश्च षट्पदः ।षडंह्रिश्चेति नामानि मन्यन्ते भ्रमरस्य वै ॥ २१८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आल्यालिनौ द्रुणाद्रोणौ स्यादलिः क्षुद्रवृश्चिके ।स्यात् कपोतः कलरवः पारावतपरावतौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मधुलेही मधुकरो येणुवासोऽलिरप्यली ।पिपीलिका पिपीलिकं पिपीलोऽपि च पीलकः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 लि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सख्याल्यालिर्वयस्या च पतिवत्नी सभर्तृका ॥
genderस्त्रीfem.
क्रिमिर्वृश्चिकेऽलि-राल्य-लालिर्द्रोणो द्रुणो द्रुतः ।भ्रमरेऽलि-रली मधुकृत् मधुकरः शिलीमुखः ॥ २८५ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
अली द्रोणः शूककीटस्तच्छूकेऽखं(लं?) दुणं(लं?) द्वयम् ।गृहगौली तु मुसली द्वौ नीलङ्गुकृमी समौ ॥ ७८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इन्दिन्दिरभ्रमरषट्पदचञ्चरीक-रोलम्बभृङ्गमधुलिण्मधुपद्विरेफाः ।पुष्पंधयो मधुकरोऽलिरली च तत्रस्यात् पुष्पलिट् च भसलश्च शिलीमुखश्च ॥ ८१७ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
तुटितृटिकटित्रोटिकुटिकोटिकरोटयः ।गौल्यालिकुहलीपालीमधूलीधूलिकेलयः ॥ २३०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 तृ (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
genderपुंmasc.
भृंगे भ्रमरभृंगाणमधुलिण्मधुपालिनः ।अलिर्द्विरेहफो लोलंबो भसलः पुष्पलोलुपः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 भस (syllable split)
genderपुंmasc.
चुचुन्दरी तु गन्धाखुर्गिरिका बालमूषिका ।वृश्चिके त्वाल्यलिद्रूणा मलं तत्पुच्छकण्टकः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
खस्याभ्रके ब्रह्मणि च मीनमेषविषाणिनाम् ।मिथुनस्य कुलीरस्य सिंहकन्यातुलालिनाम् ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
meanings
अर्हस्तु त्रिषु पूज्ये ना जिनेऽली तु द्वयोरलौ ।पुच्छकण्टकिकीटेऽथ ना स्यादष्टमराशिके ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
संख्याभेदेऽपि शंखस्य मीनमेषविषाणिनाम् ।मिथुनस्य कुलीरस्य सिंहकन्यातुलालिनाम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
meanings
अलि as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् शिलीमुखमयूखस्त्विट्करज्वालास्वलिबाणौ शिलीमुखौ । Amarakośa 3.3.37
- धरणिकोश प्रियकशिशुकः शिशुमारे स्यादुलूपी बालकश्च यः । प्रियकः पीतशालालिमृगनीपप्रियङ्गुषु ॥ Dharaṇikośa 1.2.39
- धरणिकोश शिलीमुखसखा मित्रं सहाये च प्रमुखश्चादिमुख्ययोः । वैशाखो मासि मन्थे च शिलीमुखोऽलिबाणयोः ॥ Dharaṇikośa 2.1.1
- कोषकल्पतरु सरकतर्षे त्रिषु स्यात्सरकोऽथ न स्त्री स इक्षुसीधुन्यपि सीधुपात्रे । अच्छिन्नपान्थालिषु चान्तरिक्षे- ऽथो संधिचौरे खनकस्तथाखौ ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.25
- कोषकल्पतरु भृङ्गगर्गो मुनौ किञ्चुलके वृषेऽपि भृङ्गस्तु धूम्याटविटालिषु स्यात् । कलासु धूर्तस्य विशेषणे च स्यान्मार्कवेऽन्त्ये तु गुडत्वचायाम् ॥ ९ ॥ Koṣakalpataru 6.3.9
- कोषकल्पतरु गातुमुनिप्रभेदे क्रतुरध्वरे च ऋतुर्वसन्तादिकवीरयोश्च । कान्तौ च योषित्कुसुमेषु पुंसि गातुस्तु गन्धर्वपिकालिषु स्यात् ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.19
- कोषकल्पतरु कलानुनादिन्अलौ कपिञ्जले तथा सहस्र[25b]वेधि हिङ्गुनि । तदम्लवेतसार्थकं नरि प्रचक्षते बुधाः ॥ ७३ ॥ Koṣakalpataru 6.21.73
- परमानन्दीयनाममाला भ्रमरभरतस्तु मुनौ भूपे भुवनं जललोकयोः । भास्करः सूर्यवह्न्योः स्याद् भ्रमरः कामुकेऽप्यलौ ॥ ३३६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.336
- शब्दरत्नावली प्रियकपावकोऽग्नौ विडङ्गे च भल्लातके च चित्रके । प्रियकः पीतशाले स्यात् नीपचित्रमृगालिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.101
- शब्दरत्नावली अलिवकपद्मकेशरभेकालिष्वलिवकः पुमान् (पिके) ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.156
- शब्दरत्नावली मधुत्रमन्थरः पुंसि मत्थानवाधकोषफलेषु च । पृथुवक्रमन्दगामिजडेष्वपि भवेत्त्रिषु ॥ मकरो जलजन्तौ स्यान्निधिराशिविशेषयोः । मयूरो बर्हिचूडायामपामार्गशिखण्डिनोः ॥ महेन्द्र इन्द्राचलयोर्मधुत्रः कामुकालियोः । मन्दुरा वाजिशालायां तथा शयनवस्तुनि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.95
- त्रिकाण्डशेष मधुसूदनमातुलानी तु भङ्गायां मातृभ्रातृस्त्रियामपि । राशौ युग्मे च मिथुनं विष्ण्वली मधुसूदनौ ॥ २५३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.253
- वैजयन्ती भ्रमरस्त्री स्यात्पृथिव्यामुस्रायामेलायां कृत्तिकासु च । भविलं भवने भव्ये भ्रमरः कामुकेऽलिनि ॥ ६२ ॥ Vaijayantī 7.5.62
- वैजयन्ती रवणवातूले विषवैद्येऽथ रजतं शोणिते ह्रदे । श्वेते हारेऽप्यथोष्ट्रेऽलौ रवणः शब्दनेऽर्थवत् ॥ ७० ॥ Vaijayantī 7.5.70
- वैजयन्ती कलक्वाणदात्यौहाली कलक्वाणौ खड्गिखड्गौ करालिकौ । कलहंसो राजहंसे कादंबे श्रेष्ठभूभुजि ॥ २० ॥ Vaijayantī 8.1.20
- वैजयन्ती भृंगराजधूम्याटेऽलौ भृंगराजो महाराजौ नृपार्थपौ । महालयो महागेहे विहारे परमात्मनि ॥ ३६ ॥ Vaijayantī 8.1.36
- वैजयन्ती शिलीमुखवर्धमानः शरावे स्यादेरण्डे भूषणेऽपि च । शंकुकर्णौ गर्दभोष्ट्रावलिबाणौ शिलीमुखौ ॥ ४४ ॥ Vaijayantī 8.1.44