आवर्त
āvartaपुं · masc.In 13 kośas: 13 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
लहर्युल्लोलकल्लोला आवर्तः पयसां भ्रमः ।तालूरो वोलकश्चासौ बोला स्याद्वृद्धिरम्भसः ॥ १०७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
पात्रं तु कूलयोर्मध्यमावर्तः पयसां भ्रमः ।पूरः स्यादम्भसो वृद्धिः फेनो डिण्डीर उच्यते ॥ ६६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मानिनीपुष्पमप्यत्र ताप्यं स्त्री तु न माक्षिकः ।कदम्बश्चक्रनामा च तारारिरजनाम[16a]कः ।नदीभवश्च तापीयः कामारिर्विटमाक्षिकः ।आवर्तश्चाम्बुधातुश्च शुक्लोऽसौ तारमाक्षिकः ।कङ्कुष्ठं काक(ल)कुष्ठं च विडङ्गं रङ्गनायकम् ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
हलाहश्चित्रितो वाजी पुष्पाण्यङ्गेषु बिन्दवः ।सारस्तु वर्णमिश्रत्वमावर्तो रोमसंस्थितिः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
डिण्डीरः फेनकश्चापि बुद्बुदे स्थासकः पुमान् ।जलवृद्धिः स्त्रियां वेलावर्तस्तु पयसां भ्रमः ॥ ३५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आवर्ते तु विरोधी स्याच्चक्रिवारिभ्रमादिकम् ।वक्रश्चक्रश्च भेदी च मादिनी जलपूरकः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उर्मिस्तरङ्गः कल्लोलो भङ्ग उत्कलिकावलिः ।उल्लोलो लहरी वीचिरावर्तः पयसां भ्रमः ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
नायुग्मन्म(?)स्तथावर्तो भ्रान्तिः स्याद्भ्रमिरित्यपि ॥
genderपुंmasc.
कूलं रोधः प्रतीरं त्रिषु तटमुदधेस्तोयवृद्धौ च कूलेवेला द्वीपस्तु न स्त्री तटमधिसलिलं न द्वयोरन्तरीपम् ।पारावारे तु तीरे परमितरदुमे पात्रमन्तस्तयोः स्या-दावर्तश्चक्रमम्बुभ्रम उदधिकफः पुंसि डिण्डीरफेनौ ॥ ३२० ॥
स्रग्धरा
genderपुंmasc.
आवर्तो रोमजो देवमणिस्त्वेष निगालजः ।कश्यमश्वस्य मध्यं स्यात् दन्तवेष्टस्तु नालिका ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वेणिर्धारा प्रवाहौघौ पूरस्तु जलबृंहणम् ।चक्राणि पुटभेदाः स्युरावर्तः पयसां भ्रमः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आप्तौ लुब्धहितौ दैर्घ्ये भाविकालेऽपि चाऽयतिः ।आचितः शाकटोन्मेयेऽप्यावर्तश्चिन्तनेऽपि च ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsचिन्तन
आवर्त as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् ऊर्णाऊर्णा मेषादिलोम्नि स्यादावर्ते चान्तरा भ्रुवोः । Amarakośa 3.3.98
- कोषकल्पतरु जलरुण्डआवर्ते वारिकणे जलरुण्डः स्याद्भुजंगेऽपि । विकलाङ्गे त्वतिभीरौ शिशावपि स्यादपोगण्डः ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 6.12.92
- कोषकल्पतरु प्रवणआवर्ते प्रणते च दातरि वहौ क्षीणे क्रमान्निम्नक- क्ष्याभागे प्रवणोऽन्यवत्क्षणगतोऽप्यस्त्री तु शृङ्गाटके । बन्द्यां स्वीकरणे करेऽधिगमने राहूपरागे तथा- दृत्यां च ग्रहणं दृशीक्षणमपि ज्ञाने तथा दर्शने ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 6.15.23
- कोषकल्पतरु जलगुल्मदिङ्नागे सकलक्षितेरधिपतौ स्यात्सार्वभौमस्तथा सर्वक्षोणिनिमित्तयोरपि मतः संयोगकोत्पातयोः । आरम्भेऽथ उपक्रमो गदचिकित्सोत्कोचयोर्विक्रमे- ऽथावर्ते जलगुल्म एव उदितः कूर्मे पयश्चत्वरे ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.25.94
- नानार्थार्णवसंक्षेप अधिपतिअयोमयमणौ त्रिस्तु नाथेऽधिपतिरित्ययम् । पुमांस्तु मूर्ध्न आवर्ते ब्राह्मणे त्वग्रजन्मवाक् ॥ ५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.57
- वैजयन्ती अधिपतिपुमानधिपतिर्मूध्न आवर्तेऽधीश्वरे त्रिषु । कांचने शारिफलके स्यादष्टापदमस्त्रियाम् ॥ २ ॥ Vaijayantī 8.5.2