धारा
dhārāस्त्री · fem.In 19 kośas: 31 synonym verses, 13 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
रथाङ्गं रथपादोऽरि चक्रं धारा पुनः प्रधिः ॥ ७५५ ॥नेमिरक्षाग्रकीले त्वण्याणी नाभिस्तु पिण्डिका ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ध (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
धोरितं वल्गितं प्लुत्युत्तेजितोत्तेरितानि च ॥ १२४५ ॥गतयः पञ्च धाराख्यास्तुरंगाणां क्रमादिमाः ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
ओघः प्रवाहो वेणी च धारा स्रोतो रयः स्मृतः ।सम्भेदः सङ्गमो नद्योः संवेद्यश्च निगद्यते ॥ ६६९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धाराधारस्तु सम्पातः सारणिर्धोरणीति च ।पुषस्तुपारो बिंदुश्व … ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
समुद्रगामिनी धारा धरा वरुणवल्लभा ।द्योधुनी गङ्गिका गङ्गा विष्णुपादभवाभवा ॥ ९९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पुंसि कर्णो महानादो वेष्टेस्य कर्णशष्कुली ।तयोः प्रान्तस्तु धारा स्त्री तन्मूले शिलकं च षण् ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्य (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
चक्रं पुमानरिर्द्धारानेमी स्त्री नेमिरित्यपि ।प्रधिरस्त्री द्वयोराणिः स्त्रियामाणीति चाप्यणी ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गतयः पञ्च धाराः स्युस्तुरगाणां क्रमादिमाः ।तत्र धौरितकं धौर्यं धोरणं धोरितं च यत् ॥ २२० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धारा परम्परा गुन्द्रा छत्रा दंष्ट्रा च भस्त्रया ।प्रतिसीरा च मथुरा मात्रा भद्रा च मन्दुरा ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
झरा झरिर्झरी स्त्रीत्वे प्रवाहो वाहसो रयः ।ओघो धारा-वेणि-वेण्यः पूरो*वर्धनं प्लवः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वे (syllables merged)
genderस्त्रीfem.
धारास्तद्गतयः पञ्च धौर्यं धौरितकं तथा ।धौरणं धोरितं चैतन्मयूरादिगतिप्रभम् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
यात्रा मात्रा चित्रा छत्राभस्त्रा भद्रा क्षुद्रा मुद्राः ।इन्द्रा गुन्द्रा वध्री धाराधीरा कारा कस्तूरी च ॥ ६७ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
विट्शब्दो यदा अवर्णस्तदा स्त्रियां भवन्ति । यथा इयं विट् विष्ठा । अवर्ण इति किम् । अयं विट् वैश्यस्तृतीयो वर्णः । सास्नादय स्त्रियां भवन्ति । सास्ना गलकम्बलः । वीथी गृहावयवः । नीवी मूलबन्धनम् । भेरी वाद्यविशेषः । मञ्जूषा पेटा पुस्तकादीनाम् । गण्डूषा हस्तजलम् । मूषा सुवर्णधमनिका । परिषत्सभा । गुहा पर्वतस्य ।तृष्णा कृपा पताका रथ्या कृषिश्च काकिणी चैव ।एते स्त्रियां भवन्ति प्रतिशीरा धारा च नेमिश्च ॥ ६७ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
अश्वानां तु गतिर्धारा विभिन्ना सा च पञ्चधा ।आस्कन्दितं धौरितकं रेचितं वल्लितं प्लुतम् ॥ १८१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्वतोऽम्भःसरणं स्रोतः प्र[28]वाहौ तावुभौ समौ ।वेणी धारा रयोऽथ स्यादुत्ताराख्या विशेषतः ॥ ३६६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गतयः पञ्च धाराख्या वाजिनां कथिता इमाः ।दिनेनैकेन यो गम्योऽध्वाश्वीनोऽश्वेन कथ्यते ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मध्यमो मध्यलोकश्च सहा सर्वंसहा मही ।महिर्माया मानवती धरा धारा प्रबोधिनी ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अश्वानां तु गतिर्धारा विभिन्ना पञ्चधैव सा ।आस्कन्दिते परा प्रोक्ता चतुष्का रेचिते मता ॥ ३०१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पालिश्च कर्णलतिका कर्णाग्रभाग उच्यते ।धारा च कर्णप्रान्तो हि कर्णान्तभाग उच्यते ॥ ९२० ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ग्र (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 न्त (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
भ्रमद्भागस्तु चक्रस्य नेमिर्धारा तथा प्रधिः ।अक्षाग्रकीले त्वण्याऽऽणी प्रोक्तौ नाभिस्तु पिण्डिका ॥ १२३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ओघो धारा रयो वेणी पुनः प्रवाह उच्यते ॥ १८९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
धोरितं वल्गितं प्लुतोत्तेजितोत्तेरितानि च ।गतयः पञ्च धाराख्याः घोटकानां क्रमादिमाः ॥ २२५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 प्लु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
उत्प्लुत्योत्प्लुत्यगमने प्लुतमित्यभिधीयते ।आसु पञ्चसु धारा स्त्री धारो न बहुसम्मतः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गतिमेदे स्त्रियामूर्मिः क्लीबे त्वर्द्धपुलायितम् ।आस्कन्दितधौरितरेचितकप्लुतवल्गितभेदभृतो गतयः ।धारास्तुरगस्य तुरस्तु गतिः पुरुषस्थितेरुन्नमिताग्रा ॥ ७४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
वाणिर्व्यूतं तु वानं स्यात् पिचुर्ना तूलमस्त्रियाम् ।धाराः कार्पासतूलाः स्युस्तेषां तु प्रविसारणम् ॥ १५३४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अश्वानां तु गतिर्धारा विभिन्ना सा तु पंचधा ।आस्कन्दितं धौरितकं रेचितं वल्गितं प्लुतम् ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पत्रणा पक्षरचना धारा शस्त्रमुखं फलम् ।स्थानानि धन्विनां पञ्च तत्र वैशाखमस्त्रियाम् ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वेणिर्धारा प्रवाहौघौ पूरस्तु जलबृंहणम् ।चक्राणि पुटभेदाः स्युरावर्तः पयसां भ्रमः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धारा खड्गादिनिशितमुखे संततौ चापि धारावर्धन्यादेर्विवरपदके सैन्यभागेऽग्रिमे च ।धारास्ताः स्युस्तुरगगतयः पञ्चधा रेचिताद्याधारा ग्रावान्तरमपि तथाश्रान्तमासारवर्षम् ? ॥
मन्दाक्रान्ता
स्थिरा तु मह्यामपि शालपर्ण्यांस्थिर[51a]स्तु मोक्षे त्रिषु निश्चले स्यात् ।धारा तु सैन्याग्रिमभागवाजि-गतिप्रभेदद्रववस्तुपाते ॥ ७८ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः: pāda 2, syllable 2 र (wrong syllable)
खड्गादिकानां निशिते मुखे चपुमान्घनासारकवर्षणर्णे ।वीरस्तु शूरे चरमे तु शृङ्ग्यांनते स्त्रियां क्षीरविदारिकायाम् ॥ ७९ ॥
उपजातिः
doubtful
दारु स्यात्त्रिषु पीतद्रौ देवदारुणि न स्त्रियाम् ।धारा वत्सादनीक्षीरकाकोलीपृथुजीरके ॥ ३८० ॥
अनुष्टुप्
सूक्ष्मैलायां हरिद्रायां गन्धकुट्यां च योषिति ।धीरा वीराकुब्जाभिदोर्धीरं पौष्कररक्तयोः ॥ ३८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ब्जा (wrong syllable)
doubtful
धारा सेनाग्रिमस्कन्धे खड्गादि निशितानने ।द्रवप्रपाते कुम्भादिच्छिद्रे यशसि सन्ततौ ॥
अनुष्टुप्
अतिवृष्टौ समूहे च तुरङ्गगतिपञ्चके ।धारः प्रान्ते ग्रावभेदे ऋणगम्भीरयोः पुमान् ॥
अनुष्टुप्
धोरा तु गतिचातुर्ये धारा तु जलसंततिः ।आरा प्रवयणे तारा रज्जौ कारा तु बन्धने ॥ १७१८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsजलसंतति
धारा सलिलसंतत्यां सैन्याग्रे वाजिनां गतौ ।अस्त्राग्रेऽप्यथ धात्री भूरुपमातामलक्यपि ॥ १९४५ ॥
अनुष्टुप्
धारा हरिद्राश्वगतिनिशाम्बुस्रुतिराजिषु ।धाराधरो खड्गमेघौ धीरः पण्डितमन्दयोः ॥ ३५८ ॥
अनुष्टुप्
धारास्त्राग्रेंऽबुसंतत्यां सैन्याग्रेऽश्वगतिष्वपि ।धीता सुतायां बुद्धौ च धृतिः सौख्येऽपि धारणे ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
धारा as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वृन्तवृन्तं प्रसवबन्धे स्याद्घाटिधारास्तनाग्रयोः । पुस्तं तु पुस्तके प्रोक्तं पुस्तं लेप्यादिकर्मणि ॥ Dharaṇikośa 15.2.6
- कोषकल्पतरु आशीअनुतापेऽनुबन्धेऽनोर्द्वेषेऽधेस्तूपरिस्थितौ । सुप्तावाङस्त्व * धाराशययोरतितः पुनः ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.25
- कोषकल्पतरु आरमुक्तावलौ स्यात्समरे च हारो द्वयोरथारः क्षितिजेऽर्कजे वा । स्त्रियां पुनश्चर्मविभेदिकायां धारासु षण्ढे द्विषतां गणे स्यात् ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.15
- नानार्थार्णवसंक्षेप अश्रिअप्वा नद्यां भये रागेऽप्यभ्वा तु व्योमतोययोः । अश्रिस्तु कोट्यां धारायामष्ठी तु स्यात् फलास्थनि ॥ ५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.5
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्रेणिहर्षनन्दी तथा पङ्क्तौ धारायामपि नप् पुनः । श्रेयः सामविशेषे स्याद् होइयेमानुकोद्भवे ॥ १४२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1426
- नानार्थार्णवसंक्षेप रेचितधारासंज्ञेषु कस्मिंश्चिद् गतिभेदेऽस्य लक्षणम् । आवक्रद्रुतगत्यात्मेत्यथ तद्वति भेघवत् ॥ १५२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1523
- नानार्थार्णवसंक्षेप विशाखाधारासंज्ञे पादपस्यावयवान्तर एव च । ना तु देवविशेषे स्यात् स्कन्ददेवस्य पृष्ठजे ॥ १७०० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1700
- शब्दरत्नाकर वीचिवीचिः पङ्क्त्यूर्मिधारासु वीथिः पङ्क्तिः पदव्यपि । विधाः प्रकारहस्त्यन्नविधानर्द्धिभृतिक्रियाः ॥ १९९५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1995