निर्मल
nirmalaवि · adj.In 9 kośas: 9 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 15 as a meaning of another word.
दोहलं कलुषं चान्धमाविलं तद्विपर्यये ।निर्मलं च त्रिषूत्तानात्पुंस्यगाधजले ह्रदः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अडुतालस्ततो रास एकताली क्रमादिमे ।जयन्तः शेखरोत्साहौ तद्वन्मधुरनिर्मलौ ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उज्ज्वलं विमलं वीध्रं निर्माल्यं निर्मलं शुचि ।अवदातं विशुद्धं च विशदं स्यादनाविलम् ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शीवल-शीतल-शैवल-बालंनिर्मल-संकुल-पिञ्जल-मालम् ।दायुफलं सकुतूहल-फालंवार्दलपाकल-भास्मनतूलम् ॥ १२ ॥
दोधकम्
genderक्लीneut.
आकाशकुसुमं तारं कोरकं कारकण्टकम् ।निरकं निर्मलं संग्यं नक्षत्रेषु निगद्यते ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुधाजनयिता साधुः सुराहारप्रदोऽनघः ।शुद्धोदे निर्मलः शुद्धो मेघोन्मादकरोऽनघः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निर्मलं विमलं वी[51]ध्रमुज्ज्वलं विशदं शुभम् ।चोक्षं शुचि विशुद्धं चावदातं चाप्यनाविलम् ॥ ३२५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पूतं पवित्रं मेध्यं च मलिनं च मलीमसम् ।निर्णिक्तं क्षालितं धौतमुज्ज्वलं निर्मलं शुचि ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पूतं मेध्यं पवित्रं स्याद् वीध्र प्रयतनिर्मलम् ।निःशोध्यं शोधितं मृष्टं निर्णिक्तमनवस्करम् ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अन्तरेऽपि च कपाटरोधकेनिर्मलं विमलवाचि वाच्यवत् ।देवभुक्तकुसुमेऽभ्रके तथाशुष्कमांसपणिके तु शौष्कलः ॥ २० ॥
रथोद्धता
निर्मल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अच्छअच्छौ निर्मलभल्लूकावाभिमुख्ये चाच्छाव्ययम् । पुच्छः पश्चात्प्रदेशः स्यात्पुच्छो लाङ्गुल इष्यते ॥ Dharaṇikośa 6.1.3
- धरणिकोश अम्लाननिदानं तण्डके [58] विद्यात्कारणे व्याधिनिर्णये । अम्लानं निर्मले ज्ञेयमम्लानं कुसुमान्तरम् ॥ Dharaṇikośa 19.2.43
- धरणिकोश तारतारोऽत्युच्चध्वनितरणयोः कीशमुक्ताविशुद्ध्यो- स्तारो रूप्ये स्फुरितकिरणे निर्मले तारमाहुः । तारा ऋक्षे नयनकनिका बुद्धदेव्यां च तारा तारा प्रोक्ता धिषणवनिता चापि सुग्रीवपत्नी ॥ Dharaṇikośa 26.3.24
- कोषकल्पतरु अच्छअच्छः सितग्रावणि भल्लुके ना भेद्यानुगो निर्मलवाचकश्च ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.6.16
- कोषकल्पतरु विमलस्यात्सातलायां विमला भ्रकुट्यां (?) स्यान्निर्मले वाच्यसमानलिङ्गा । लक्ष्म्यां स्त्रियां स्यादमलाभ्रकेऽन्त्ये स्यान्निर्मले वाच्यसमं वदन्ति ॥ ५९ ॥ Koṣakalpataru 6.28.59
- परमानन्दीयनाममाला छचुः कोकेऽप्यथ संस्थाने छश्चारे छेदके रवौ । छं वृत्ते निर्मले प्रोक्तं जोऽथ केशवजीवयोः ॥ १७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.17
- शब्दरत्नावली अनघअनघस्त्रिषु निष्पापमनोज्ञनिर्मलेषु च । अमोघं त्रिषु सफले स्त्रियां पय्याविडङ्गयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.4.7
- शब्दरत्नावली छछं निर्मले च तरणे छेदे तु स्यात् पुमानयम् । Śabdaratnāvalī 7.7.1
- शब्दरत्नावली अच्छअच्छो निर्मलभल्लूकस्फटिकेन्दुकरेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.7.2
- शब्दरत्नावली इन्धइन्धं स्यादातपे दीप्ते निर्मलेऽपि च वाच्यवत् । ऋद्धं सम्पन्नधान्ये स्यात्सुसमृद्धेऽभिधेयवत् । ऋद्धिः समृद्धै गौर्याञ्च वृद्धिनामौषधिभिदि ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.4
- शब्दरत्नावली शुद्धस्यात्समृद्धावभ्युदये हर्षे कलेऽपि च स्त्रियाम् । श्रद्धा स्यादरे शुद्धौ आकाङ्क्षायामपि स्त्रियाम् । श्राद्धं हव्यकव्यविधौ क्लीबं श्रद्धान्विते त्रिषु । शुद्धं पवित्रे निर्दोषे केवले निर्मले त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.15
- शब्दरत्नावली अम्लानअम्लानो वृक्षभेदे स्याद्वाच्चलिङ्गन्तनिर्मले । अर्शोघ्नी तालमूल्यान्तु शूरणे तु पुमानयम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.31
- शब्दरत्नावली विमलवामिलो दाम्भिके वामे विमला सप्तलाभुवोः । विमलो वाच्यवच्चारौ निर्मलेऽपि निगद्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.91
- तन्त्राभिधान छछ-श्छन्दनं सुषुम्णा च पशुः पशुपतिर्मतिः । निर्मलं तरलं वह्निर्भूतमात्रा विलासिनी ॥ ७६ ॥ Tantrābhidhāna 2.24.76
- तन्त्राभिधान छनिर्मलं छं समाख्यातं तरणी छः प्रकीर्त्तितः । छेदने छः समाख्यातो विद्वद्भिः शब्दकोविदैः ॥ १३ ॥ Tantrābhidhāna 3.13