ह्रद
hradaपुं · masc.In 11 kośas: 11 synonym verses, 6 as a meaning of another word.
जम्बालेचकिलौ पङ्कः कर्दमश्च निषद्वरः ।शादो हिरण्यबाहुस्तु शोणो नदे पुनर्वहः ॥ १०९० ॥भिद्य उध्यः सरस्वांश्च द्रहोऽगाधजलो ह्रदः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
सैकतं पुलिनं द्वीपं सिकता वालुका स्मृता ।मध्ये द्वीपमन्तरीपं ह्रदस्तोयाशयो मतः ॥ ६७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
दोहलं कलुषं चान्धमाविलं तद्विपर्यये ।निर्मलं च त्रिषूत्तानात्पुंस्यगाधजले ह्रदः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिधायो जलाधारो द्रहोऽगाधजलो ह्रदः ।अविदासी ह्रदः स स्याज्जलं यत्र न शुष्यति ।अन्धुः पुंस्यास्यवीनाही कारेलुश्च प्रहिर्द्रुहिः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सैन्यादीनि तृतीयाप्रकृतौ जानीहि । इदं सैन्यं बलम् । आयुधमस्त्रम् । मङ्गलं प्रशस्तम् । नगरं पुरम् । वृन्तं प्रसवबन्धनम् । फलं मूलम् । हरितालं प्रसिद्धम् । बिम्बं प्रतिरूपम् । मुकुटं शिरोभूषणम् । कुद्मलं कलिका । अवसथोद्गीथौ पुंसि भवतः । अयमवसथः परिव्राजकः । अयमुद्गीथः साम । संवीथो घटिकात्रयम् । कालगीथोऽपि तदेव ।दर्पणमृदङ्गजठराः पुंस्युक्ताः कुन्तकुतपधूमाश्च ।व्रातहृददण्डाङ्कुशकटाक्षसङ्ग्रामविटपाश्च ॥ ७२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.doubtful
सरस्वांश्चोध्यभिद्यौ च ह्रदोऽगाधजलो द्रहः ।कूपोऽन्धुरुदपानोऽथ नेमी स्यात्तन्त्रिका स्त्रियाम् ॥ ३७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ह्रदोऽगाधजलो द्रहो नद्यगाधा च कथ्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 द्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रसन्नमच्छं कलुषमनच्छं चाविलं त्रिषु ।कासारः सरसी सरः कमलिनी पद्माकरो दीर्घिकावाणी द्वौ तु महाजलौ हृदनदौ क्षुद्रा सरित्कृत्रिमा ॥ ३५५ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंmasc.doubtful
मेषे शृंगिणसंफालवृष्णिपेत्वहुलुह्रदाः ।एडकोऽप्युरणो मीढ उरभ्रो रोमशोऽप्यविः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जलाशया जलाधारास्ते त्वगाधजला ह्रदाः ।अखातं देवखाते स्यात्पुष्करिण्यां तु खातकम् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ह्रद as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु वसुस्कन्धे विभागेऽप्यथ मांसमस्त्री स्यादामिषे स्त्री जटिलार्थकः स्यात् । काकोलिकायामथ पुंसि वह्नि- कुबेरयोक्त्रह्र[88a]दरश्मिदेवे ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 6.31.82
- नानार्थार्णवसंक्षेप वसुस्त्रियां पुंसि तु धातौ स्याद् वटतौ वेष्टनार्थके । वसुर्नाग्नौ ह्रदे योक्त्त्रे किरणेऽन्धुकपादपे ॥ १२०३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1203
- नानार्थार्णवसंक्षेप रजतमृगाणां स्याद्रमयितर्यथ क्ली रजतं विदुः । पुंस्यप्येके विदू रूप्यहारयोः शोणिते ह्वदे ॥ १४८५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1485
- परमानन्दीयनाममाला नदनाभिः क्षत्रियचक्राङ्गदेहाङ्गेष्वपि कथ्यते । नदो वाहे ह्रदे वार्धिरावयोर्नेत्रमंशुके ॥ २६४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.18.264
- वैजयन्ती वसुवसुर्ह्रर्देऽग्नौ योक्त्रेंऽशौ वसु तोये धने मणौ । विश्वं जगति सर्वस्मिंस्त्रिषु शुण्ठ्यां पुनर्न ना ॥ ७८ ॥ Vaijayantī 6.5.78
- वैजयन्ती रजतवातूले विषवैद्येऽथ रजतं शोणिते ह्रदे । श्वेते हारेऽप्यथोष्ट्रेऽलौ रवणः शब्दनेऽर्थवत् ॥ ७० ॥ Vaijayantī 7.5.70