प्रमथ
pramathaपुं · masc.In 17 kośas: 15 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 15 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
कपर्दोऽस्य जटाजूटः पिनाकोऽजगवं धनुः ।प्रमथाः स्युः पारिषदा ब्राह्मीत्याद्यास्तु मातरः ॥ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा ।वारीही च तथेन्द्राणी चामुण्डा सप्त मातरः ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पिनाकं स्यादजगवं प्रमथास्तु गणाः स्मृताः ।कपर्दोऽस्य जटाबन्धस्तण्डुः स्यान्नन्दिकेश्वरः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्द्धप्रमापप्रमथप्रवासप्रशमक्षणाः ।पुत्रश्च कल्पनिर्यातनिषूदप्रमथास्ततः ॥ ३७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अजाद्धनुः स्यादप्येवं पिनाकोऽस्त्री ततोऽप्यथ ।प्रमथाः स्युः पारिषदाः पार्षदाः स्युर्गणाश्च ते ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शूलं तु त्रिशिखं पारिषद्याः स्युः प्रमथा गणाः ।कुष्माण्डकः केलिकिलो नन्दितं… ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पिञ्जस्तु घात उन्माथो विशरः प्रमथो वधः ।उद्वासनं प्रशसनं क्षणनं परिवर्जनम् ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ब्राह्मीप्रभृतयः सप्त मातरः प्रमथा गणाः ।सुखंसुणस्तु खट्वाङ्गो अथाष्टैश्वर्यमेव हि ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रमथाद्याः पारिषदाः नन्दिभृङ्ग्यादयो गणाः ।ब्राह्मी माहेश्वरी काली कौमारी शक्रवल्लभा ॥ ३९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रमथाः पार्षदास्तस्य पारिषदाः गणाः स्मृताः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष (wrong syllable)
genderपुंmasc.
महेशस्य पारिषदाः प्रमथाः पशवो गणाः ।मातरस्त्वस्य कथिताः शब्दशास्त्रानुसारतः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 स्य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
खुङ्खुणः पुंसि खट्वाङ्गमथ भूताः स्युरस्त्रियाम् ।प्रमथास्ते पारिषदा भृङ्गी भृङ्गिरिटिस्त्रिपात् ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
गणास्तु प्रमथाः पारिषदाः कूष्माण्डकादयः ॥ ७ ॥
genderपुंmasc.
प्रमथाः स्युः पारिषदा नन्दी स्यान्नन्दिकेश्वरः ।अथ कूश्माण्डकः केलिकिलो गणपतिप्रियः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सन्द्रवोद्द्रावसन्द्रावप्रद्रावद्रवविद्रवाः ।विशस्तु घात उन्मन्थो विशरः प्रमथो वधः ॥ २११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रमथा स्त्री हरीतक्यां हरपारिषदे नरि ।पनसः कण्टकिफलसंज्ञवृक्षे पुमान् स्मृतः ॥ ११०४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsहरपारिषद
दमथुर्ना दमे दन्ते निशीथो रात्रितद्भिदोः ।निर्ग्रन्थो नग्नके निःस्वे मूर्खेऽपि निःसहायके ॥प्रमथा स्त्री तु पथ्यायां तुरङ्गे पार्षदे पुमान् ।वरूथो रथगुप्तौ ना क्लीबन्तु गेहचर्मणोः ॥मन्मथः कामदेवे स्यात्कामचिन्ताकपित्थयोः ।भवेद्वयस्था सूक्ष्मैलाकाकल्यामलकीषु च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न्तु (wrong syllable)
प्रमथ as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् गणकणोऽतिसूक्ष्मे धान्यांशे सङ्घाते प्रमथे गणः । Amarakośa 3.3.90
- धरणिकोश कुष्माण्डकुष्माण्डः स्यात्तु कर्कारुः कुष्माण्डः प्रमथान्तरम् । औषधिश्चापि कुष्माण्डी [कुष्माण्डी] चण्डिका स्मृता ॥ Dharaṇikośa 12.2.11
- धरणिकोश गणगणः स्यात्प्रमथे संघे संख्यासैन्यप्रभेदयोः । क्षणो व्यापारशून्यत्वे मुहूर्तोत्सवपर्वसु । कणोऽतिसूक्ष्मे धान्यांशे पिप्पल्यां जीरके कणा ॥ Dharaṇikośa 14.2.6
- धरणिकोश महाकालमहाकालश्च कथितः किंपाके प्रमथे शिवे । लोकालोके चक्रवालश्चक्रवालं तु मण्डलम् ॥ Dharaṇikośa 27.2.46
- कोषकल्पतरु पशुपशुर्मृगादौ प्रमथे च मेषे तिर्यक्षु सर्वेष्वसुमत्सु पुंसि । वेषोऽपि दुःखव्यवसाययोस्तु क्लेशोऽपि रागादिषु संप्रदिष्टः । वंशस्तु पृष्ठावयवे च वेणौ कुले च वर्गेऽप्यथ दंश आद्ये ॥ ९ ॥ Koṣakalpataru 6.30.9
- नानार्थार्णवसंक्षेप गणघ्राणस्य विषये लेशे तथा सम्ब(न्धि?न्ध)मात्रके । गणो बहुत्वसङ्ख्यायां गणने प्रमथे व्रजे ॥ ४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.41
- नानार्थार्णवसंक्षेप गणऋषिभेदे सैन्यभेदे गुल्माख्यात् त्रिगुणे ध्वनौ । अजयस्य त्विदं ग्रन्थे दृश्यते प्रमथे चले ॥ ४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.42
- नानार्थार्णवसंक्षेप हेरम्बप्रमथानां प्रभेद व हेरम्बो विघ्ननायक ॥ २०४४-१/२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.2045
- नानार्थार्णवसंक्षेप महाकालमहाकालस्तु किम्पाके हरे बाणासुरे तथा । शाश्वतः प्रमथेऽप्याह महाराजस्तु कीर्तितः ॥ ९७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.97
- शब्दरत्नावली गणगणश्च प्रमथे वृन्दे संख्यायां सैनिकेऽपि च । गुणः सूत्रे चाप्रधाने मौर्व्वी त्यागवटीषु च ॥ कषादिशौर्यगन्धादिसत्त्वाद्यावृत्तिरज्जुषु । शुक्लादावपि पुंसि स्याद् गेष्णुर्ना गायने नटे ॥ Śabdaratnāvalī 7.15.8
- शब्दरत्नावली पशुपांशुर्धूलिषु शय्यासु चिरसञ्चितगोमये । पशुर्मृगादौ प्रमथे देवे च प्राणिमात्रके ॥ पशुसन्दर्शनेऽपि स्यादव्ययं पश्वेति स्मृतम् । पशो ना बन्धने शस्त्रे छात्राद्यन्तश्च निन्दिते ॥ कर्णान्तः शोभनार्थे च केशान्तः संहतार्थके । पेशी स्त्री मांसपिण्ड्याञ्च मांसीखड्गपिधानयोः ॥ अण्डभेदे नदीभेदे पिशाचीराक्षसीभिदोः । वंशः कुले च पृष्ठांशे वर्गतेजनयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.9
- शब्दरत्नाकर गणपर्वतोपलयोर्ग्रावा गणः प्रमथसंघयोः । उपराग उपादाने सत्त्वे सूर्यादिके ग्रहः ॥ १९०८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1908
- शब्दार्णव गणगणस्तु गणनायां स्याद्गणेशे प्रमथे चये ॥ १९७ ॥ Śabdārṇava 197
- त्रिकाण्डशेष पशुनाशः पलायने मृत्यौ निस्त्रिंशौ खड्गनिर्दशौ । निशा रात्रिर्हरिद्रा च मृगादौ प्रमथे पशुः ॥ ४२९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.429
- वैजयन्ती गणगणाः प्रमथसंख्यौघा ग्रावाणौ पर्वतोपलौ । तन्तुनागाग्रहौ ग्राहौ गुल्मो व्यूढा च वाहिनी ॥ १९ ॥ Vaijayantī 6.1.19