मठ
maṭhaपुं · masc.In 15 kośas: 16 synonym verses, 8 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
उपघ्न आश्रयः प्रोक्तो मुनीनां स्थानमाश्रमः ।मठश्च व्रतिनां स्थानं मण्डपः स्याज्जनाश्रयः ॥ २९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संन्यासिनां च च्छात्राणां निलये स्यान्मठोऽस्त्रियाम् ।चित्रशाला जालिनी स्यादथ तैलार्थशालिका ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
नुडवः खाडवः पूर्णोऽपूर्णश्चेत्यथ च ध्रुवाः ।मठश्च प्रतिमंट्टश्च तृतीयस्त्वपि सारकः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पटपेटकटानां च तथैव मठकुण्डयोः ।नीडस्य च विषाणस्य तूणकङ्कतयोरपि ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
बुद्धादेस्तु विहारोऽस्त्री चैत्यं गन्धकुटी स्त्रियाम् ।आवसथ्यं क्लीबमावसथः पुंसि मठस्त्रिषु ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वाटः कवाटः शकटः कटश्चषष्टिर्मठः कुण्डनिभश्च नीडः ।रेणुर्विषाणोऽपि च तूणयुक्तोमुस्तस्तथा कङ्कतवत्कुथश्च ॥ ८७ ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
मठावसथ्यौ वासौकः स्वापगृहमुदीरितम् ।उटजः पर्णशाला स्याच्चैत्यं बौद्धजिनालये ॥ २७५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
देवालयो देवगृहं चैत्यमायतनं मठः ।बिम्बं मूर्तिः प्रतिमार्चा महः पर्व महोत्सवः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderपुंmasc.
हर्म्यं स्याद्धनिनां गेहं मठ आवसथस्तथा ।आवसथ्यं भवेन्नाम छात्राणां व्रतिनाञ्च वा ॥ १७०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आवेशनं शिल्पशाला च्छात्रादिनिलयो मठः ।गुञ्जा गञ्जा गञ्जका च मदिरागृहमुच्यते ॥गर्भागारं वासगृहं भोगसद्मापवारकम् ।सूतीगृहं सूतिगृहं अरिष्टं सूतिकागृहम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मठस्त्रिष्वावसथ्यश्चावसथः स्तूप-तूपकौ ।आयतनविशेषेऽथो मृतचैत्ये तु चैत्रवत् ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 त (wrong syllable)
genderविadj.
उटजोऽस्त्री पर्णशाला चन्द्रशाला शिरोगृहम् ।चतुःशालं संजवनं छात्रादिनलयो मठः ॥ ८४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्त्रीपुंसमुच्यते लिङ्गे शारिः श्रे[णिः] सृणिर्मणिः ।दशाटोटः पटो वाटो वटः पेठो मठः पटः ॥ २३२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
मठावसथ्यौ छात्रादिवासो वेण्ठं विटाश्रये ।कुटीरस्तु कुटी पल्ली क्षेत्रपल्ली तु गर्गरी ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मठ as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश आश्रमसंभ्रमं भ्रममिच्छन्ति भयं संवेगमादरम् । आश्रमो ब्रह्मचर्यादावाश्रमो मठ इष्यते ॥ Dharaṇikośa 24.2.17
- कोषकल्पतरु आश्रमस्याद्ब्रह्मचर्यादिचतुष्टयेऽस्त्री तथाश्रमः स्यान्मठवाचकोऽपि । स्यात्सत्तमः संयमे वाच्यवत्तु श्रेष्ठे च पूज्ये नियमस्तु पुंसि ॥ ८४ ॥ Koṣakalpataru 6.25.84
- नानार्थार्णवसंक्षेप आश्रमआढकी तुवरीसंज्ञधान्ये स्यात् त्वाश्रमोऽस्त्रियाम् । मुनिस्थाने ब्रह्मचर्यगार्हस्थ्यादौ मठेऽपि च ॥ १७१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.171
- शब्दरत्नावली यन्तृयुक्तिर्न्याये च योगे च यन्ता स्यान्मठसूतयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.43
- शब्दरत्नावली आश्रमआश्रमो ब्रह्मचर्यादौ वानप्रस्थे वने मठे । उद्दामो वरुणे बन्धरहिते च स्वतन्त्रके ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.32
- शब्दरत्नाकर आश्रमआसारोऽतिमहावृष्टौ प्रसारे च सुहृद्बले । तपोवने मठे ब्रह्मचर्यादावाश्रमोऽस्त्रियाम् ॥ २०४५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2045
- त्रिकाण्डशेष आश्रममठादौ ब्रह्मचर्यादिचतुष्के चाऽश्रमोऽस्त्रियाम् । अङ्गीकृतावुपगमः समीपगमनेऽपि च ॥ २९२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.292
- वैजयन्ती आश्रमअधरोऽनूर्ध्वहीनोष्ठेष्वनृतं वितथे कृषौ । आश्रमोऽस्त्री मुनिस्थाने ब्रह्मचर्यादिके मठे ॥ १६ ॥ Vaijayantī 7.5.16