नीड
nīḍaपुंक्ली · m. n.In 14 kośas: 14 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
पेशी कोशो द्विहीनेऽण्डं कुलायो नीडमस्त्रियाम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पेशीकोशः स्मृतोऽण्डश्च कुलायो नीड उच्यते ।चञ्चुश्चञ्चूस्तथा त्रोटिर्डयनं गगने गतिः ॥ २४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्रिषु नीडं पक्षिगृहं स्यात् क्लीबेऽथाण्डमस्त्रियाम् ।कोशोऽस्त्रियां स्त्रियां पेशिः पेशी कोषोऽपि वा स्त्रियाम् ॥ १९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प (wrong syllable)
genderविadj.
पटपेटकटानां च तथैव मठकुण्डयोः ।नीडस्य च विषाणस्य तूणकङ्कतयोरपि ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पत्रं पतत्रं च ** पक्ष-पिच्छे तनूरुहम् ।स्त्री पक्षतिः पक्षमूलं कुलायो नीडकस्त्रिषु ॥ ६६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्रं (syllables merged)
genderपुंक्लीm. n.
वाटः कवाटः शकटः कटश्चषष्टिर्मठः कुण्डनिभश्च नीडः ।रेणुर्विषाणोऽपि च तूणयुक्तोमुस्तस्तथा कङ्कतवत्कुथश्च ॥ ८७ ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
कुलायो नीडमस्त्री स्यात्पेशीकोशोऽण्डके पुनः ।मयूरः सर्पभुक्केकी स्मृतो मेघसुहृच्च सः ॥ २२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
तटपुटवटवाटाः कुण्डपेटौ कपाटःकटशकटविडङ्गास्तारकस्तूणनीडौ ।पटपिटकविषाणा आढको मण्डलस्तुकुवलपिठरछत्राः कङ्कतः कन्दलोऽपि ॥ १७६ ॥
मालिनीmetre not read in every linenearly मालिनी: pāda 2, syllable 6 र (wrong syllable)
genderविadj.
आवलिर्वीथिका पङ्क्तिः श्रेणी लेखा परम्परा ।कोशा[श]ण्डं पेशिका पेशी कुलायो नीडकोटरे ॥ ३८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderपुंक्लीm. n.
पेषीकोषं पेषिकोशः पेषिकोषोऽण्डमस्त्रियाम् ।अस्त्री नीडं कुलायश्च पक्षिवासे भवेद्द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पीशीकोशः पेशी-कोशौ, नीडं त्रिषु कुलायके ।केकिनि मोर-मयूरौ मयूको मरुकस्तथा ॥ ३४८ ॥
metre not recognised
genderविadj.
पक्षच्छदो गरुत्पत्रं पतत्रं पक्षतिः स्त्रियाम् ।पक्षमूले कुलायस्तु नीडोऽस्त्री डयनं गतिः ॥ ८२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
छदः पक्षो गरुद्वाजश्छदनं च तनूरुहम् ।पतत्रं च कुलायस्तु पञ्जरं नीडमस्त्रियाम् ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
नीचः शनैश्चरे नीचैःस्वरे च त्रि तु तद्वति ।वामने च निकृष्टे च नीडं त्वस्त्री कुलायके ॥ ६९३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकुलायक
गृहे च नीथशब्दस्तु पूर्वराजे कचिन्नरि ।द्वे ब्राह्मणे धर्मशीले पुनस्त्रिरथ नीकवाक् ॥ ६९४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsगृह
doubtful
गेहे कुलायो नीडोऽस्त्री रेतस्यपि रजो मदः ।
अनुष्टुप्
meanings
नीड as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश कुलायकुलायो नीडवद्दृष्टः स्थाने गेहे च पक्षिणाम् । ऊर्णायुरिष्यते मेष ऊर्णायुर्मेषकम्बलः ॥ Dharaṇikośa 25.2.29
- नानार्थार्णवसंक्षेप कोणिकाक्लीबं जले पुमान् स्वर्गे मृदुनि त्वेष भेद्यवत् । कोणिका तु स्त्रियां नीडे कोणितर्येष भेद्यवत् ॥ ५९५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.595
- शब्दरत्नावली जालकजालकं कोरके नीडे दम्भे जाले समूहके । न पुंसि मोचके फले जालिका विधवा स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.76
- त्रिकाण्डशेष कुलायकाव्यं प्रबन्धे शुक्रे ना कुलायः स्थाननीडयोः । गव्यं गोहितदुग्धादौ ज्यायां गव्या तु गोकुले ॥ ३१० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.310