पट
paṭaपुं · masc.In 16 kośas: 26 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
नूपुरं तु तुलाकोटिः पादतः कटकाङ्गदे ॥ ६६५ ॥मञ्जीरं हंसकं शिञ्जिन्यंशुकं वस्त्रमम्बरम् ।सिचयो वसनं चीराच्छादौ सिक्चेलवाससी ॥ ६६६ ॥पटः प्रौतोऽञ्चलोऽस्यान्तो वर्तिर्वस्तिश्च तद्दशाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंक्लीm. n.
चेलं चीरं वासः कर्पटमाच्छादनं निवसनं च ।अम्बरमंशुकमुक्तं वस्त्रं सिचयः पटः पोटः ॥ ५४८ ॥
आर्या
genderपुंmasc.
पटः सिचय आच्छादचीवराः पुंसि न स्त्रियाम् ।चेलमाच्छादनं वासो वसनं चापि न स्त्रियाम् ॥ २७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पल्लवादियुतः सोऽपि पटः प्रच्छादनी द्वयोः ।द्विवस्त्रा द्विपटी तद्वद्धिमवातसहेंशुके ॥ २९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भक्ष्यबीजः स्नेहबीजो वनद्रुस्तापसप्रियः ।धनुःपटः पियालश्च पटोऽपि च धनुर्द्धनू ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पटपेटकटानां च तथैव मठकुण्डयोः ।नीडस्य च विषाणस्य तूणकङ्कतयोरपि ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
पिसालश्च प्रियालश्च पटो द्राक्षाफलो धनुः ।शालः शाखामृगास्वाद्यत्वक्स्त्री तापसवल्लभः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवटो विटोऽपि * पटोललाटभूषार्थलोध्रान्यः ।कोष्ठो हठः प्रकोष्ठो-ऽङ्गुष्ठो गण्डः प्रगण्डश्च ॥ १४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
हरीतकविभीतकामलकवच्च भल्लातका-ढकौ पिटक-तारकौ करक ईरितोऽब्दोपले ।स्फुलिङ्गस[दृ]शं विडङ्गमथ किंच केदारका-र्थकश्च वलजो वटः पटपुटौ[235b]तटः पेटवत् ॥ ८६ ॥
पृथ्वीmetre not read in every line
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
अन अन्ते यस्य तदिदमनान्तं अकर्त्तरि अन्प्रत्ययान्तं यत्प्रातिपदिकं तन्नपुंसके विद्धि जानीहि । "नपुंसकाद्भावे क्त" इत्यत्र "वर्तमाने ल्युट् चे"ति ल्युट् । "युवोरनामि"त्यनादेशः । वचनं भजनं भाजनं पानं आसनं प्रयाणं शासनम् । अधिकरणमित्यादि । अकर्त्तरीति किम् । "नन्द्यादिभ्यो ल्युट्" । नन्दनः मरणः मदनः कुलनः शतनः दमनः सङ्कर्षणः मधुसूदनः जनार्दन इत्यादि । अनिः स्त्रियामेव ।एवकारोऽवधारणार्थः । "आक्रोशे नञ्यनिः" । यथा इयमम्भोजनिः अकारणिः अहरणिः अखादनिः अशरणिरित्येवमादिः । अण च अप्च अणापौ यौ तौ पुंस्युक्तौ । णौ अण् चेत्यण् प्रत्ययः । त्यागः उपदेशः उपसर्गः इत्यण्प्रत्ययः । निघः पर्वतः । किञ्चान्यौ मन्युमृत्यू पुंसि भवतः । अयं मन्युर्दया शोकश्च । मृत्युर्नाशः ।पटपुटकटघटचण्टवाटजूटवटा हि पुंस्युक्ताः ।अवटखटपट्टकिराटकीटाश्च कूटतटयोश्च नपुंसकता ॥ २८ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
चीराम्बरे वस्त्रचेले वासः सिक् सिचयोंऽशुकम् ।पटाच्छादावथ प्रान्ते वस्तिवर्ती दशाः समाः ॥ ३१३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तटपुटवटवाटाः कुण्डपेटौ कपाटःकटशकटविडङ्गास्तारकस्तूणनीडौ ।पटपिटकविषाणा आढको मण्डलस्तुकुवलपिठरछत्राः कङ्कतः कन्दलोऽपि ॥ १७६ ॥
मालिनीmetre not read in every linenearly मालिनी: pāda 2, syllable 6 र (wrong syllable)
genderविadj.
केशाटनी मौलिसिंहिकेशसम्मार्ज्जनी फणी ।अम्बरं वसनं वासो वस्त्रं चेलं गुणी पटः ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अंशुकं वसनं वस्त्रं वासश्चीवरमम्बरम् ।पटश्च सिचयश्चेलं वस्त्रस्यान्तोऽञ्चलः स्मृतः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अम्बरमंशुकं वस्त्रं वासश्च वसनं पटः ।आच्छादनं च सिक् सत्रं चीरं चेलं च कर्पटम् ॥ १०८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
राजादनः पियालश्च प्रियालश्च धनुः पटः ॥ २०२१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
राजातनो धनुश्चैव सन्नकद्रुः पटः पुनः ।एतन्नामानि मन्यन्ते राजादनद्रुमस्य वै ॥ २०२२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सुचेलकः पटोऽस्त्री तु प्रशस्तवसने द्वयम् ।पटिपटी वस्त्रभेदे पतीनाम्नी निगद्यते ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 प (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
पालिका कीलिका, वस्त्रे वसनं वस्न-वाससी ।सिनो निवसनं सन्नं कर्पटं पटमित्यपि ॥ २१८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पटः पट्याच्छादनं च छादः सिक्-सिचयौ तथा ।वस्त्राञ्चले वर्ति-वस्ती दुकूलमतसीपटे ॥ २१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रघानः प्रघनोऽलिन्दे आलिन्दः पटलस्त्रिषु ।पटं छदिः छादिः सान्ते ल्कीत्वालेऽथेन्द्रकोशके ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वस्त्रं निवसनमंशुकमम्बरमाच्छादनं वासः ।वसनं चेलं सिचयः पुंसि सुचेलो द्वयोस्तु पटशाटौ ॥ ८७४ ॥
उद्गीतिः
genderपुंस्त्रीm. f.
स्त्रीपुंसमुच्यते लिङ्गे शारिः श्रे[णिः] सृणिर्मणिः ।दशाटोटः पटो वाटो वटः पेठो मठः पटः ॥ २३२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
गृञ्जनः स्वादुगन्धा च प्रियालुस्तु धनुः पटः ।कार्ष्मर्ये गोपभद्रा स्यात् कार्ष्मरी कृष्णवृन्तिका ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सिक् स्त्री पटोऽस्त्री सिचयो वासो वसनमंशुकम् ।आच्छादनं निवसनं वसितं वस्त्रमंबरम् ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
नटी नील्याञ्च वेश्यायां शैलूषाशीकयोः पुमान् ।पटी वस्त्रे पटश्चित्रवस्त्रे पियालभूरुहे ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 पि (wrong syllable)
पट as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु वर्णकाकारिका विवृतियातनानटी- कारुकर्मसु च वर्णका पटे । लेखिनीभिदि च नीलिका पुनः सिन्धुवारगदनीलिनीष्वपि ॥ १४ ॥ Koṣakalpataru 6.1.14
- कोषकल्पतरु पटिधटं तुलापरीक्षणे पटिः पटद्रुभेदयोः । नटस्तु नर्तकेऽरलौ नरि नटस्त्रियां नटी ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.10.21