शकट
śakaṭaपुं · masc.In 17 kośas: 22 synonym verses, 19 as a meaning of another word.
मधुधेनुकचाणूरपूतनायमलार्जुनाः ॥ २१९ ॥कालनेमिहयग्रीवशकटारिष्टकैटभाः ।कंसः केशिमुरौ साल्वमैन्दद्विविदराहवः ॥ २२० ॥हिरण्यकशिपुर्वाणः कालियो नरको बलिः ।शिशुपालश्चास्य वध्या वैनतेयस्तु वाहनम् ॥ २२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनस्तु शकटोऽथ स्याद्गन्त्री कम्बलिबाह्यकम् ॥ ७५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्लीबेऽनः शकटोऽस्त्री स्याद्गन्त्री कम्बलिवाह्यकम् ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अनः शताङ्गः शकटः स्यन्दनः कथ्यते रथः ।गन्त्री कम्बलिवाह्यस्तु कूवरी च निगद्यते ॥ ४४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शकटोऽस्त्रीत्वनः क्लीबे शकटिः शकटी स्त्रियौ ।त्रिषु काम्बलवास्त्राद्यास्तैस्तैः परिवृते रथे ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
विलिङ्गस्य स्फुलिङ्गस्य कपाटस्य पुटस्य च ।वटवाटपुटानां च तटस्य शकटस्य च ॥ १९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आश्वोऽश्वैरूह्यमानोऽसौ तैश्चतुर्भिः स चातुरः ।क्लीबेऽनः शकटस्तु स्याद्गन्त्री गान्त्री स्त्रियामुभे ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वाटः कवाटः शकटः कटश्चषष्टिर्मठः कुण्डनिभश्च नीडः ।रेणुर्विषाणोऽपि च तूणयुक्तोमुस्तस्तथा कङ्कतवत्कुथश्च ॥ ८७ ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
एते स्त्रियां भवन्ति । इयं मथुरा नगरी । तनुः शरीरम् । तनूस्तदेव । वर्त्तिनी काष्ठोद्भवं शब्दसाधनम् । सूची मूलं पापस्य । यवागूः अन्नविकारः । वर्णिः सर्णिः । निकाशा कर्षविकारः । शर्करा गुडविकारः । तर्कः पुंसि भवति । अयं तर्क ऊहः । चशब्दः पादपूरणे ।बन्धुरविषाणयोस्त्रिकं भवेत्प[ल्प]ल्वलं तृतीयं स्यात् ।शकटोशीरकुतूहलशराववृन्दानि जानीहि ॥ ८३ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
दीर्घद्विपक्षवहनमनः क्ली शकटोऽस्त्रियाम् ।प्रवाहिर्ना वृत्तमध्ये पक्षकूबरवर्जिते ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
डयनं रथगर्भः स्यात्कूवरी रथनाम च ।शकटोऽनोऽथ गन्त्री स्यात्तथा कम्बलिवाह्यकम् ॥ ३६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तटपुटवटवाटाः कुण्डपेटौ कपाटःकटशकटविडङ्गास्तारकस्तूणनीडौ ।पटपिटकविषाणा आढको मण्डलस्तुकुवलपिठरछत्राः कङ्कतः कन्दलोऽपि ॥ १७६ ॥
मालिनीmetre not read in every linenearly मालिनी: pāda 2, syllable 6 र (wrong syllable)
genderविadj.
अश्वारोहो वाजिपालः सादी गन्धर्वधर्मवित् ।गोयानं शकटं षाड्गं हयगं स्यन्दनं रथः ॥ २३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अश्वा वामी च वडवा किशोरो बालघोटकः ।अनश्च शकटो गन्त्री शताङ्गः स्यन्दनो रथः ॥ १५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कैटभः कालियः कंसः नरकः शकटस्तथा ।पूतना कालनेमिश्च हयग्रीवश्च धेनुकः ॥ २९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
डयनञ्चेति नामास्ति स्कन्धे यत् धार्यते नरैः ।अथानः शकटो नाम शकटं चापि कथ्यते ॥ १२२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अनः क्लीबे तु शकटं शकटोऽक्षः पुमानपि ।शकटे वृषवाह्ये तु गन्त्री स्त्री गन्त्रिरित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मूर्द्धन्यान्तस्थायोगाप्तो, भवेत् कर्णीरथे पुनः ।डयनं हयनं चाप्यनसि स्याच्छकटस्तथा ॥ २५९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्था (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
शकटी शकटं तद्वच्छकटिर्वहसाऽन्वितः ।वाहसो वृषभेऽप्येतौ, प्रधौ नेमी च नेमिवत् ॥ २६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्रीपुंसोरणिराणी स्यातामक्षाग्रकील एवोभौ ।शकटमनः शकटिः स्यात् कम्बलिवाह्यं तु गन्त्री स्त्री ॥ १३१६ ॥
आर्याmetre not read in every line
genderक्लीneut.
शकटश्चाथ कालाची नूतनं वेष्टितं दलं ।शोथशत्रौ महापद्मो मोहो माणो बृहच्छदः ॥ २०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दीर्घद्विपक्षवहनमनः क्ली शकटोऽस्त्रियाम् ।प्रवाहिर्ना वृत्तमध्ये पक्षकूबरवर्जिते ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शकट as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अक्षअक्षान्वदन्ति शकटव्यवहारकर्षा- न्सौवर्चलामxकपाशकहस्तिपक्षान् । अक्षो रथावयववाक् च बिभीतके स्या- दक्षाणि पण्डितजना विदुरिन्द्रियाणि ॥ Dharaṇikośa 33.3.5
- कोषकल्पतरु कणीचिनमुचिः स्मरदैत्ययोः कणीचिः पुनरुक्ता शकटेऽपि काकणन्त्याम् । लहरीविरहे द्वयोरवीचि- र्नरके क्रीडनवीणयोर्विपञ्ची ॥ १४ ॥ Koṣakalpataru 6.5.14
- कोषकल्पतरु चक्रिन्चक्री हरौ स्याच्छकटे कुलाले ग्रामोद्भवे * ककुभद्रुमे तु । धनुर्धरे पार्थविदग्धयोश्च धन्वी कृती पण्डितयोग्ययोः स्यात् ॥ ७७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.77
- कोषकल्पतरु अक्षअक्षस्तु कर्षे शकटे च चक्रे कलिद्रुमे च व्यवहारके च । आत्माभिविज्ञे नरि पाशके च स्पादिन्द्रियेऽन्त्ये रुचके च तुत्थे ॥ ४६ ॥ Koṣakalpataru 6.30.46
- कोषकल्पतरु अनस्ओकोऽन्ति[मे]सद्मनि चाश्रयेऽन्त्ये ऽथानो जनन्यां शकटे च भक्ते । भक्तस्थले चाथ शिरः प्रधाने सेनाग्रभागेऽपि च मस्तके च ॥ Koṣakalpataru 6.31.35
- नानार्थार्णवसंक्षेप अनस्अनोऽन्ने शकटे सान्त ओदने सलिलेऽपि च । अर्शो दुर्नामनि व्याधिमात्रेऽप्यङ्कस्तु संयुगे ॥ ८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.8
- नानार्थार्णवसंक्षेप अक्षअक्षः पुमानामलके द्यूतभेदे विभीतके । आधारे व्यवहारे च शकटे च वराटके ॥ १७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.17
- नानार्थार्णवसंक्षेप आयुतुरगेऽथायुशब्दो द्वे मनुष्ये शकटे तु ना । स्यात् पुरूरवउर्वश्योः पुत्रेऽथायुर्नपुंसकम् ॥ ८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.80
- नानार्थार्णवसंक्षेप गन्त्रीवाक्पतिस्त्वमुमध्यैष्ट वेश्योरःस्थकिणे भ्रमी । कुब्जे तु त्रिरथो गन्त्री स्त्रीलिङ्गा शकटान्तरे ॥ ३३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.339
- नानार्थार्णवसंक्षेप जीर्विअजाज्यां तु नृशण्डः स्याद् द्वे त्वश्वे जीर्विवाक् पुनः । टङ्के ना शकटे द्रव्ये गुल्मे चाथ द्वयोः पशौ ॥ ४८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.484
- नानार्थार्णवसंक्षेप वर्वीत्रिः सान्द्रे स्त्री तु वन्दिः स्यात् प्रग्रहे ना तु वन्दतौ । त्रि तु वन्दिनि वर्वीस्तु शकटे स्त्री द्वयोः पुनः ॥ १२०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1201
- नानार्थार्णवसंक्षेप शाकअजयो द्वीपभेदेऽपि ब्रवीत्यस्य ह्यनन्तरे । शकटे च पुमांस्त्री तु शाकी शाके महत्यसौ ॥ १३४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1343
- नानार्थार्णवसंक्षेप चातुरशकटे चक्रगण्डौ च त्रिस्तु स्याद्दृष्टिगोचरे । तथा चतुरसम्बन्धिन्याशुकारिण्यथ द्वयोः ॥ ७३७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.737
- नानार्थार्णवसंक्षेप महानसविद्यादतिविषायां च शकटे तु महानसम् । पाकस्थानेऽप्यथो भावकर्मणोर्मिथुनस्य च ॥ ३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.39
- परमानन्दीयनाममाला अक्षअक्षो विभीतके तुत्थे रावणाङ्गजकर्षयोः । रथाङ्गे शकटे जीवे पाशके च वराटके ॥ ४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.4
- परमानन्दीयनाममाला कणीचिकालिङ्गस्तु गजे सर्पे क्रकचः करपत्रके । ग्रन्थिलद्रौ कठोरेऽथ कणीचिः शकटे स्मृतः ॥ १२६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.126
- शब्दरत्नाकर अक्षद्यूतमेदे ग्लहे कर्षे शकटेऽप्यक्षमिन्द्रिये । अट्टः पक्वौदने घातेऽतिशये क्षौमवेश्मनि ॥ १८६४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1864
- वैजयन्ती अक्षअक्षो रथांग आधारे व्यवहारे विभीतके । शकटे पाशके कर्षे द्यूतभेदेऽक्षमिन्द्रिये ॥ २ ॥ Vaijayantī 6.5.2
- वैजयन्ती चातुरस्थण्डिले प्रांगणे च क्ली चत्वरं ना चतुष्पथे । चातुरः शकटे चक्रगण्डे नयनगोचरे ॥ ३८ ॥ Vaijayantī 7.5.38