विषाण
viṣāṇaक्ली · neut.In 17 kośas: 20 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
अङ्गुलिः कर्णिका दन्तौ विषाणौ स्कन्ध आसनम् ॥ १२२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विषाणं कुणिका शृङ्गं सास्ना तु गलकम्बलः ॥ १२६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दानं मदो विषाणौ च दशनौ स्कन्ध आसनम् ।अपाङ्गदेशो निर्याणं कर्णमूलं तु चूलिका ॥ २१७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नीचकी च शिरोदेशः स्कन्धदेशो वहः स्मृतः ।नस्योतो नस्तितः प्रोक्तः षोडन् षड्दशनः स्मृतः ।भग्नशृङ्गस्तु कूटः स्याद्विषाणं शृङ्गमुच्यते ॥ २६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अस्याग्रं पुष्करं क्लीबेऽङ्गुलं स्यात्तस्य कर्णिका ।विषाणावस्त्रियां पुंसि दन्तौ ना स्कन्ध आसनम् ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शृङ्गमस्त्री विषाणं च स्यात्क्लीबे कूचिका स्त्रियाम् ।नसिप्रोतस्तु नस्योतो न स्यितो न स्तितः समाः ॥ ४४९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पटपेटकटानां च तथैव मठकुण्डयोः ।नीडस्य च विषाणस्य तूणकङ्कतयोरपि ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
हस्तिनासा करः शुण्डा तद्धस्ताग्रं तु पुष्करः ।विषाणौ त्रिषु दद्दन्तौ करीरं दन्तमूलकम् ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
नैचिकं तु शिरोऽथास्त्री शृङ्गं स्यात्कूणिका स्त्रियाम् ।विषाणी च विषाणा च स्वत एव त्रिलिङ्गभाक् ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वाटः कवाटः शकटः कटश्चषष्टिर्मठः कुण्डनिभश्च नीडः ।रेणुर्विषाणोऽपि च तूणयुक्तोमुस्तस्तथा कङ्कतवत्कुथश्च ॥ ८७ ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
एते स्त्रियां भवन्ति । इयं मथुरा नगरी । तनुः शरीरम् । तनूस्तदेव । वर्त्तिनी काष्ठोद्भवं शब्दसाधनम् । सूची मूलं पापस्य । यवागूः अन्नविकारः । वर्णिः सर्णिः । निकाशा कर्षविकारः । शर्करा गुडविकारः । तर्कः पुंसि भवति । अयं तर्क ऊहः । चशब्दः पादपूरणे ।बन्धुरविषाणयोस्त्रिकं भवेत्प[ल्प]ल्वलं तृतीयं स्यात् ।शकटोशीरकुतूहलशराववृन्दानि जानीहि ॥ ८३ ॥
metre not recognised
genderविadj.
[39] शुण्डा हस्तः करो हस्तिनासा स्यादथ पुष्करम् ।शुण्डाग्रं चाथ दन्तौ तु विषाणो स्कन्ध आसने ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
स्कन्धो वहस्तस्य कूटं नैचिकं ककुदं शिरः ।गलकम्बलसास्ने तु विषाणं शृङ्गकूणिके ॥ १७३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तटपुटवटवाटाः कुण्डपेटौ कपाटःकटशकटविडङ्गास्तारकस्तूणनीडौ ।पटपिटकविषाणा आढको मण्डलस्तुकुवलपिठरछत्राः कङ्कतः कन्दलोऽपि ॥ १७६ ॥
मालिनीmetre not read in every linenearly मालिनी: pāda 2, syllable 6 र (wrong syllable)
genderविadj.
शुण्डाग्रं पुष्करं ज्ञेयं कर्णिका तु गजाङ्गुलिः ।विषाणौ गजदन्तौ स्तां स्कन्ध आसनमुच्यते ॥ २२१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विषाणं कूणिका शृङ्गं प्रोक्तं वृषस्य शृङ्गकम् ।गलभागोऽस्य सास्ना कथ्यते गलकम्बलः ॥ २२८१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 वृ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
राजहस्ती च मारीचो मारिचोजयमङ्गलः ।ईशादन्तो महादन्तो विषाणञ्च भवेत् त्रिषु ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
हस्तिदन्ते विषाणं स्याद्विषाण्यपि विषाणकः ।तन्मूले तु करीरीवत्करीरिर्नेत्रगोलके ॥ २९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शृङ्गं शृङ्गः शृङ्गी विषाणोक्ता विषाण्यपि ।विषाणं विपाणो गव्यां गौर्द्वयोरनुडुह्यहो ॥ ३०९ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
अधोभागे (अन्तराले?) मदो दानं गण्डस्तु करटः कटः ।दन्तो रदो विषाणं च वमथुर्हस्तशीकरः ॥ ७०३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
विषाणं द्विरदक्रोडदन्ते शृङ्गे पशोरपि ।श्रीपर्णमग्निमन्थः स्यात्कम्भार्यां कमलेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
सुग्रीवे करमर्दके भिषजि च श्रीशे सुषेणः पुमा-************* द्रोषणः कोपने ।कुष्ठेऽन्त्ये पशुशृङ्गनागरदयोस्त्रय्यां विषाणं स्त्रियांकाकोल्यामजशृङ्गिकास्वथ करेणुः स्याद्गरेणुस्तथा ॥ ३५ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line
रोहणश्चन्दने कूटशाल्मलौ गोमयप्रिये ।विषाणी मेदुरकूर्चपर्ण्योः कुष्टे तु न द्वयोः ॥ १६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
पशुशृङ्गे हस्तिदन्ते त्रिषु क्लीबन्तु कुष्ठके ।विपणिः स्त्री पण्यवीथ्यां पण्ये स्यादापणेऽपि च ॥
अनुष्टुप्
doubtful
विषाण as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश शृङ्गशृङ्गं विषाणे शैलाग्रे प्रभुत्वे जलयन्त्रके । नीलौषधी सुवर्णानां भेदे शृङ्गी प्रयुज्यते ॥ Dharaṇikośa 3.3.11
- कोषकल्पतरु शृङ्गतथानुमाने शिवमूर्तिभेदे दृगिन्द्रिये शेपसि चामनन्ति । शृङ्गं प्रधाने शिखरे च चिह्ने क्रीडाम्बुयन्त्रेऽपि विषाणके च ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.3.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप शृङ्गपुंसि शूलवति त्वेष त्रिषु शृङ्गस्तु न स्त्रियाम् । विषाणे शैलशिखरे वररुच्यादयः पुनः ॥ १४०९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1409
- नानार्थार्णवसंक्षेप गवलमदनाख्येऽथ गवलं विषाणे महिषस्य नप् । द्वयोस्त्वरण्यमहिषे गर्जितस्तु पुमानयम् ॥ ६५१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.651
- शब्दरत्नावली शृङ्गविषाणोत्कर्षयोरूर्ध्वे तीक्ष्णे सूक्ष्मे च पङ्कजे । शृङ्गो ना कूर्चशीर्षे तु मुनिभेदे च स स्मृतः ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.28
- त्रिकाण्डशेष ककुद्कन्दोऽस्त्री शूरणे मूले राजलिङ्गविषाणयोः । स्त्री ककुत्कडकन्दस्तु शृङ्गवेररसोनयोः ॥ २०४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.204
- उत्पलिनी शृङ्गशृङ्गं विषाणमाख्यातं शैलाग्रे जलयन्त्रके । मीनौषधिसुवर्णानां भेदे शृङ्गी प्रयुज्यते ॥ ५० ॥ Utpalinī 50