सज्जन
sajjanaक्ली · neut.In 15 kośas: 17 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.
कपटं कैतवं दम्भः कूटं छद्मोपधिश्छलम् ।व्यपदेशो मिषं लक्षं निभं व्याजोऽथ कुक्कुटिः ॥ ३७८ ॥कुहना दम्भचर्या च वञ्चनं तु प्रतारणम् ।व्यलीकमतिसन्धानं साधौ सभ्यार्यसज्जनाः ॥ ३७९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सेना सेनामुखं गुल्मो वाहिनी पृतना चमूः ॥ ७४८ ॥अनिकिनी च पत्तेः स्यादिभ्याद्यैस्त्रिगुणैः क्रमात् ।दशानिकिन्येऽक्षौहिणी सज्जनं तूपरक्षणम् ॥ ७४९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 कि (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 क्षौ (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderविadj.
genderक्लीneut.
शरारुर्घातको हिंस्रो नृशंसः क्रूरकर्मकृत् ।साधुः सज्जन आर्यः स्याद्गृहमेधी गृहाधिपः ॥ ३७२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
चक्रपर्यायतोङ्गार्थं भृङ्गालुः कनकालुका ।निवेशः शिविरं क्लीबं सज्जनं तूपरक्षणे ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दोषैकदृक् पुरोभागी साधुसभ्यार्यसज्जनाः ।तत्परे प्रसितासक्ता विष्टार्थोद्युक्त उत्सुकः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सभ्य-साधू सज्जनार्यौ समौ पार्षद्य-पार्षदौ ।पारिषद्यः पारिषदो भवेद्दुष्कुलजः पुनः ॥ ३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderविadj.
क्षुद्रकानां मालवानां सेनायां वृन्दसंयुता ।वदन्ति तां कोषविदो बुधाः क्षौद्रकमालवीम् ॥सेनाजघनभागे तु भवेत्प्रतिस[120b]रस्त्रिषु ।नासीरं ना न सेनाग्रं सज्जनं तूपरक्षणम् ॥शस्त्रं ना न प्रहरण-वधत्रास्त्र-धनूंषि च ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
सभ्यसज्जनसाध्वार्या दुर्जनः पिशुनः समः ।खले नीचो द्विजिह्वोऽपि मत्सरी सूचकस्तथा ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बीज्यः सभ्यः सज्जनश्च सत्कुलोत्पन्न इष्यते ।द्विजातिर्ब्राह्मणे प्रोक्तः षट्कर्मा तद्युते स्मृतः ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तद्रक्षणार्थं परितः कृते सज्जनमिष्यते ।किञ्चोपलक्षणं लक्ष्यं लक्षणं रमणं तथा ॥ २८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गुणवानुत्तमः श्रेष्ठो योग्यः पूज्यो महान्गुणी ।श्रेयाञ्शिष्टः सदाचारः साधुसभ्यार्यसज्जनाः ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथाऽऽर्यश्चापि साधुः स्यात् सभ्यश्च सज्जनस्तथा ।दोषैकदृक् पुरोभागी विद्वद्भिः कथ्यते किल ॥ ५६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तास्तु दशानीकिन्यो वै कथ्यतेऽक्षौहिणी किल ।सैन्यस्य रक्षणं प्रोक्तं सज्जनं चोपरक्षणम् ॥ १२२२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 स्तु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कुहको व्यंसको धूर्तो जाल्मः कौसृतिकोऽपि सः ।सज्जनः सुजनः साधुर्दुर्जनः पिशुनः खलः ॥ १५८७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रत्यासारश्चमूपार्ष्णिः सज्जनं तूपरक्षणम् ।हस्त्यश्वरथपादातं बलं स्याच्चतुरंगकम् ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सज्जनं सज्जनश्चैव सज्जना त्रितयं क्रमात् ।घट्टाख्ये गुल्मके साधौ हस्तिपर्याणके मतम् ॥
अनुष्टुप्
[16b] स्याद्वर्जनं हिंसनदानवाचिस्यान्मार्जनं शुद्धिषु लोचने न (?)स्यात्सज्जनं सैन्यकगुल्मवाचिसाधौ त्रये योषिति कल्पनायाम् ॥ ६० ॥
इन्द्रवज्रा
अवदातं कर्मणि स्यादितिवृत्तेऽवखण्डने ।सज्जनस्त्वप्रधानेऽथो अरविन्दं जलेऽम्बुजे ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअप्रधान
पुण्यश्लोकः पुण्यकीर्त्तौ सज्जनस्तु प्रियंवदे ।ब्रह्मबन्धुरधिक्षिप्य निर्देश्ये ब्राह्मणाधमे ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsप्रियंवद
सज्जन as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु साधुसाधुर्भवेद्वार्धुषिके मनोज्ञे स्यात्सज्जने पुंसि तु बन्धुजीवे । स्याद्बान्धवे भ्रातरि चापि बन्धु- र्वधूर्नवोढागृहिणीस्नुषासु ॥ ६७ ॥ Koṣakalpataru 6.20.67
- कोषकल्पतरु पुण्यजनस्यात्सज्जने पुण्यजनश्च यक्षे निशाचरे चाथ विसर्जनं स्यात् । दाने परित्यागविधौ तथैव । संप्रेषणे चाथ पृथग्जनः स्यात् ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 6.21.5
- नानार्थार्णवसंक्षेप पीकसूर्येऽपि सज्जनः पीकः पुनर्योनौ जलाशये । प्रुक्षिः स्यादुदपानेऽग्नौ प्लुक्षिरग्निकुसूलयोः ॥ ८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.80
- नानार्थार्णवसंक्षेप वपुस्मार्गे नेत्रच्छदे चाथ वर्म स्यात् कवचे गृहे । वपुः शरीरे लावण्ये जले दीप्तौ च सज्जनः ॥ ५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.59
- नानार्थार्णवसंक्षेप आर्यसौविदल्ले सज्जने तु त्रिरागन्तव्यगम्ययोः । आर्ययोगिनि चाथार्द्रं शृङ्गिबेरे नृशण्डयोः ॥ ६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.68
- नानार्थार्णवसंक्षेप निष्कवक्षोभूषान्तरे कर्षे सज्जनस्तु रहस्यपि । त्रि तु निर्गतकाद्येषु निजं तु त्रिः सनातने ॥ ६८८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.688
- नानार्थार्णवसंक्षेप सभ्यसभ्यस्तु त्रिः सभासाधौ तथा सामाजिकेऽपि च । सज्जनेऽप्यथ यागस्थे पूर्वेऽप्याहवनीयतः ॥ १४४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1448
- नानार्थार्णवसंक्षेप साधुचारौ व्याकृतशब्दे च सज्जनेऽप्युचितेऽपि च । केचित् तु धर्मशीलेऽन्ये पुनः संयत ऊचिरे ॥ १५०१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1501
- नानार्थार्णवसंक्षेप अण्डीरअण्डीरः पुरुषे पुंसि सज्जने मुष्कवत्पशौ । त्रि तु शक्तेऽथाण्डुको ना मुष्के स्याद्द्वे तु टिट्टिभे ॥ १२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.128
- नानार्थार्णवसंक्षेप सम्बाधसङ्कोचने तु सङ्कोचः पुमान् क्लीबं तु कुङ्कुमे । सम्बाधस्तु भगे स्त्रीणां पुमान् मेढ्रे च सज्जनः ॥ १८८६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1886
- शब्दरत्नावली साधुस्कन्धश्छन्दो विशेषाकेसयुद्धभूषतिवर्ष्मसु । तरुप्रकाण्डे भद्रादौ समूहे च भवेत्पुमान् ॥ अथ साधुर्वार्द्धुषिके सुन्दरे सज्जने त्रिषु । सिद्धो योगभिदि व्यासे देवयोनिसुसिद्धयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.18
- शब्दरत्नावली पुण्यजनप्रसाधनी स्त्री कङ्कत्यां क्लीबन्तु सिद्धिवेशयोः । पयस्विनी विभावर्य्यां धेनौ नद्यामपि स्त्रियाम् ॥ पुण्यजनः सज्जने स्याद्यक्षराक्षसयोरपि । पृण्यजनस्तु पुंसि स्यान्नीचे मूर्खे च पापिनि ॥ फलकी मीनभेदे ना त्रिषु स्यात्फलकान्विते । वार्वकी वे विचित्राश्वपर्ण्यजीवशरान्विषु (?) ॥ भूतात्मा पुंसि भूतेशे देहे बुद्धे विधातरि । महाधनं महामूल्यसुवर्णसिह्लकादिषु ॥ महासेनः कुमारे स्यान्महासैन्यपतौ पुमान् । मदयित्नुः स्मरे शौण्डे पुमान्मद्ये तु न द्वयोः ॥ महामुनिः कुम्भयोनिबुद्धयोः क्लीबमोषधे । मातुलानी तु भङ्गायां कलायं मातुलस्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.118
- वैजयन्ती साधुस्पर्शः संस्पर्शने स्प्रष्टर्युपतापप्रदानयोः । साधुस्त्रिषूचिते सौम्ये सज्जने वार्धुषौ पुमान् ॥ ९६ ॥ Vaijayantī 6.5.96