पद्य
padyaपुं · masc.In 15 kośas: 13 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 20 as a meaning of another word.
शूद्रान्त्यवर्णौ वृषलः पद्यः पज्जो जघन्यजः ॥ ८९४ ॥ते तु मूर्धाभिषिक्ताद्यारथकृन्मिश्रजातयः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शूद्रोऽन्त्यवर्णो वृषलः पद्यः पज्जश्च कथ्यते ।लेखकः स्याल्लिपिकरः कायस्थोऽक्षरजीवकः ॥ ५८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तद्दृश्यमभिनेयं यच्छ्रव्यं तु श्रवणार्थकम् ।वृत्तबन्धः पद्यमन्त्ये श्लोकः पुंस्यत्र[43a] सम्मतः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
शूद्रो जघन्यजः पज्जो वृषलोऽवरवर्णकौ(कः) ।पद्योऽन्त्यवर्णोऽप्युक्तोऽथ ग्रामकूटो महत्तरः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चित्यं चैत्यं माल्यं गद्यं पद्यं कवेः काव्ये ।क्षेत्रं सत्रं शिबिरं स्फारमगारं कलत्रमभ्रं च ॥ ६ ॥
उद्गीतिः
genderक्लीneut.
अर्णःशब्दोऽक्षरं वर्णः श्लोकः पद्यं सुभाषितम् ।मसीधेनुर्मषीपात्रं लेखनी वर्णतूलिका ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शूद्रोऽन्त्यवर्णो वृषलो द्विजपोतो जघन्यजः ।पज्जः पद्यश्च पज्जातः पादजो जन्तुसूदनः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्त्यवर्णस्तथा शूद्रः पद्यः पञ्जो जघन्यजः ।वृषलश्चेति नामानि शूद्रस्य संभवन्ति वै ॥ १५०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कोटिशः खलवाल्यां तु मेधिर्मेथिश्च शूद्रके ।पद्य-पज्जौ क्षत्र-वैश्याजातौ माहेष्यवन्मतः ॥ ३३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चकोरो वरकः शारी पद्यो वातीकतित्तिरी ।रक्तवर्त्मक इन्द्राह्वो वराटश्चेति विष्किराः ॥ ८१३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शूद्रोऽन्त्यवर्णो वृषलः पज्जः पद्यो जघन्यजः ।चण्डालवर्जिता एते शूद्राः संकरजा अपि ॥ १५०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यान्नदीमातृको देशो नद्यम्बूत्पाद्यसस्यकः ।पद्यः पदांकयोग्यः स्यात्विप्वेते पंकिलादयः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शूद्रोऽन्त्यवर्णो वृषलो द्विजपोतो जघन्यजः ।पज्जः पद्योऽप्येकजातिः शूद्राः संकरजा अपि ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
छन्दःसु नप्यथो पद्या स्त्री मार्गे वृषले द्वयोः ।क्ली पादबद्धग्रन्थे स्यात् त्रिः पद्यं पदसाधुनि ॥ ७१३ ॥
अनुष्टुप्
पदाङ्कयोग्यदेशे च यच्चाकरणकं स्वयम् ।पादस्य वेधकं तत्र शर्करादावयो नपि ॥ ७१४ ॥
अनुष्टुप्
भेषजे द्रुविकारे च भव्ये भाविनि वाच्यवत् ।दस्युश्चौरे रिपौ पुंसि महासाहसिकेऽपि च ॥दायः सोल्लुण्ठभाषायां भक्तव्यपितृवस्तुति ।दाने च हरणे स्थाने खण्डनेऽपि च कुत्रचित् ॥दिव्यं लवङ्गे स्त्रीधात्र्यां चारौ दिविभवे त्रिषु ।दूष्यं वस्त्रगृहे क्लीबं दूषणीये तु वाच्यवत् ॥दूत्यं दूतस्वभावे च भावे कर्मणि न द्वयोः ।दैत्योऽसुरे स्त्रियां गन्धकूट्यां चण्डौषधावपि ॥धन्याधात्र्यामामलक्यां धन्यं पुत्रवति त्रिषु ।धान्यं त व्रीहिधन्याकनीवारादिषु द द्वयो ॥धिष्ट्यं स्थाने गृहे शक्तावृक्षे च न द्वयोः ।नाट्यं तौर्यत्रिके लास्ये ताण्डवेऽपि च न द्वयोः ।नित्यन्तु सतते क्लीबं शाश्वते त्रिषु कीर्त्यते ॥पथ्या स्त्रियां हरीतक्यां हिते पथभवे त्रिषु ।पद्यं श्लोके तु शूद्रे ना स्त्रियां पद्या तु वर्त्मनि ॥पाक्यं विड्लवणे क्लीबं यवक्षारे भवेत्पुमान् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
पद्य as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् श्लोकआकाशे त्रिदिवे नाको लोकस्तु भुवने जने । पद्ये यशसि च श्लोकः शरे खड्गे च सायकः ॥ २ ॥ Amarakośa 3.3.2
- नामलिङ्गानुशासनम् वृत्तवृत्तं पद्ये चरित्रे त्रिष्वतीते दृढनिस्तले ॥ ७८ ॥ Amarakośa 3.3.78
- नामलिङ्गानुशासनम् छन्दस्छन्दः पद्येऽभिलाषे च तपः कृच्छ्रादिकर्म च । Amarakośa 3.3.452
- धरणिकोश श्लोकअथ कान्ता निगद्यन्ते पादेन क्रमशस्त्वमी । श्लोको यशसि पद्ये स्याल्लोकस्तु भुवने जने ॥ Dharaṇikośa 1.1.1
- धरणिकोश छन्दस्ओजो बलमवष्टम्भ ओजो रश्मिप्रकाशयोः । छन्दः पद्ये च वेदे च छन्दश्छन्दानुवर्तनम् ॥ Dharaṇikośa 31.2.7
- कोषकल्पतरु श्लोकभुवने जने च लोकः श्लोकः कींर्तौ च पद्ये च । रङ्को मन्दे कृपणे तङ्कस्त्वस्त्री कुजीवने रोगे ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.1.19
- कोषकल्पतरु रूपद्रूपं नाणकनाटकादिकसिताद्येषु स्वभावेऽपि च । ग्रन्थावर्तन-पद्ययोः पशुरवे मूर्तौ स्वभावे मृगे सौदर्येऽप्यथ रौद्रनिन्दितगते रेपो भवेद्वाच्यगम् ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.22.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्लोकरथस्य शीघ्रवहनसाधने चापि वस्तुनि । श्लोकः पद्ये यशोवाचोः षण्ड इट्चरपण्डयोः ॥ १२२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.122
- नानार्थार्णवसंक्षेप छन्दस्भृङ्गाख्यगन्धद्रव्येऽथच्छद्मस्खलितयोश्छलम् । छन्दः श्रुतीच्छापद्येषु सामगानां विशेषके ॥ २३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.23
- नानार्थार्णवसंक्षेप वृत्तवृत्तं तु क्ली नरेऽप्यन्ये स्वरूपाचारवृत्तिषु । पद्यव्यक्तिषु सम्भक्तौ त्रिषु तु स्याद्दृढे मृते ॥ १२७९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1279
- परमानन्दीयनाममाला छन्दस्छिद्रं व्याजे बिले गर्ते छन्दोऽभिप्रायतन्त्रयोः । श्रुतौ पद्येच्छयोश्चापि छाया बिम्बार्कयोषयोः ॥ १९० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.12.190
- शब्दरत्नावली श्लोकश्लोको यशसि पद्ये च स्तोकः स्याच्चातकाल्पयोः । शुल्कं घट्टादिदेये तु वरादर्थग्रहे स्त्रियाः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.24
- शब्दरत्नाकर छन्दस्छन्दः पद्यश्रूतीच्छासु च्छद्म सद्मनि कैतवे । छिद्रं तु रन्ध्रावसरापदेशेष्वथ संहतौ ॥ १९२३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1923
- शब्दरत्नाकर वृत्तवृत्तं तु चरिते पद्ये त्रिष्वतीते च वर्तुले । वत्सस्तु तर्णके वर्षे पुत्रादौ कुटजे मुनौ ॥ २००४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2004
- शब्दरत्नाकर श्लोकशष्पकर्दमयोः शादो वेदश्रवणयोः श्रुतिः । श्लोकस्तु पद्ययशसोः शुण्डा मद्येभहस्तयोः ॥ २०१४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2014
- शब्दरत्नाकर बृहतीकृत्तिका भूम्नि बहुला बह्वर्थो बहुलस्त्रिषु । बृहत्यः पद्यवार्ताकीकण्टकार्योऽथ बन्धकी ॥ २१३९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2139
- त्रिकाण्डशेष छन्दस्तैजसे कंस्यपात्रे च गुत्सः स्तबकहारयोः । छन्दः पद्यश्रुतीच्छासु तरो वेगे बलेऽपि च ॥ ४४५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.445
- वैजयन्ती श्लोककुक्कुटेऽग्नौ मयूरेंऽशौ वृक्षे केतुग्रहे शिखी । पद्ये यशसि च श्लोकः षण्डौ विट्चरपण्डकौ ॥ ६० ॥ Vaijayantī 6.1.60
- वैजयन्ती छन्दस्छन्दः श्रुतीच्छापद्येषु च्छिद्रं रंध्रापराधयोः । जालं गवाक्ष आनाये क्षारके कपटे गणे ॥ ९ ॥ Vaijayantī 6.3.9
- वैजयन्ती बृहतीपाताली वागुरा स्थाली बन्धकी तु करिण्यपि । बृहती पद्यवार्ताक्योः कण्टकार्यां च वाचि च ॥ १७ ॥ Vaijayantī 7.2.17