जघन
jaghanaक्ली · neut.In 16 kośas: 13 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
नितम्बारोहौ स्त्रीकट्याः पश्चाज्जघनमग्रतः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 हौ (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 ध (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
काञ्चीपदं कलत्रं जघनं श्रोणी ककुद्मती ज्ञेया ।आरोहश्च नितम्बः कटी कटीरं त्रिकस्थानम् ॥ ५१२ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
अधो नितम्बः स्त्रीकट्याः पुमान्स च कटीरकः ।तदग्राधः पुनः क्लीबे जघनं चाथ कूपकौ ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कटीर-भसदी श्रोणिफलकं च कटोऽप्यथो ।पश्चान्नितम्ब आरोहः स्त्रीकट्या जघनं पुरः ॥पुंसि कोष्ठोऽन्तराधिः स्यात्पृष्ठवंशाधरे त्रिकम् ।नाभिर्द्वयोः कुरुस्तुण्डिस्तुन्दकूपी ततस्त्वधः ॥मूत्राशयो द्वयोर्बस्तिस्तया मूत्रपुटं भवेत् ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
एतेषां तृतीयाप्रकृतिः तृतीया स्थाने नपुंसकस्य दृष्टत्वात् पातालादीनि तृतीयाप्रकृतीनि विद्धि जानीहि । यथा इदं पातालं रसातलम् । जालं मत्स्यबन्धनं गवाक्षश्च । मलं पापम् । खलं मर्दनस्थानं व्रीहीणाम् । कपालं मस्तकास्थि खण्डं च । शैवालं जलसम्भवम् । शीलं विनयः[य] । नालं पद्मादीनाम् । चीरं जीर्णवस्त्रम् । चीवरं भिक्षाप्रावरणम् । वियदाकाशम् ।मुण्डनितम्बक्षपगुल्मसान्वङ्कवंशपूगशङ्खरथाश्च पुंसि स्युः ।जघनाम्बरफलमूलाङ्गानि तु विमुच्य ॥ ३८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
कटिर्नितम्बं श्रोणी च जघनं जानु जह्नु च ।चलनं चरणं पादं क्रमोऽंह्रिश्च पदं विदुः ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वृषणोऽण्डोऽण्डकं मुष्को नितम्बः कटिमण्डनम् ।जघनोरू तालवृष्ठं कटिः काञ्चीगुणास्पदम् ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अधो नितम्ब आरोहः स्त्रीकट्या जघनं पुरः ।उपस्थं च भगो योनिः स्त्रीचिह्नं स्मरमन्दिरम् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
नितम्वं स्त्रीकटिपश्चाद्भागे तु जघनं पुरः ।नितम्वे कूपकद्वन्द्वं कुकुन्दर-ककुन्दरे ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 टि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
श्रोणिः कलत्रमारोहः कटिप्रोथौ स्त्रियां स्फिजौ ।पश्चाद्भागो नितम्बोऽस्त्री स्त्रीकट्या जघनं पुरः ॥ १०६५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कांचीपदं कलत्रं च कटिः श्रोणिः ककुद्मती ।पुरोभागोऽस्य जघनो नितंबोऽपरभागकः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सवनं त्वध्वरे स्नाने सोमनिर्दलनेऽपि च ।जघनश्च स्त्रियाः पूर्वश्रोणीभागे कटौ तथा ॥
अनुष्टुप्
नितम्बिनीनां कटितः पुरस्ता-द्भागे च कट्यां जघनं प्रदिष्टम् ।हासे स्मिते स्याद्धसनं स्त्रियां स्या-दङ्गारधान्यां श्वसनस्तु वायौ ॥ १२ ॥
उपजातिः
प्रकीर्णके च ह्रीबेरे छदनं तु तरुच्छदे ।पक्षिपक्षेऽथ जघनं स्त्रीकट्याः पूर्वभागके ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsपूर्वभाग
कटिमात्रे परे पश्चाद्भागे कस्यापि वस्तुनः ।जयनं तु रथादीनां सन्नाहे विजयेऽपि च ॥ ३४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
ह्रीबेरेऽथ जघन्यस्त्रिः पाश्चात्ये गर्हिते तथा ।जघनं (त्वे?स्थे) नपि त्वेतद्विज्ञेयं रक्तचन्दने ॥ ७८४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
meaningsरक्तचन्दन
जननी स्त्री दयामात्रोर्जननं जन्मवंशयोः ।जगन्नुस्तु पुमान् जन्तौ वीतिहोत्रे च कीर्त्त्यते ॥जयनं स्याद्घोटकादिसन्नाहे च जयेऽपि च ।जघनं योषितां श्रोणिपुरोभागे कटावपि ॥ज्ञानी स्याद्गणके पुंसि ज्ञानयुक्तेऽभिधेयवत् ।जीवनं वर्त्तने प्राणधारणे सलिलेऽपि च ॥जीवनी स्यात्तु जीवन्त्यां जीवनापि च मोदके ।तपनो भास्करेऽपि स्यान्नरकेऽरुस्करेऽपि च ॥तलुनो मारुते यूनि युवत्यां तलुनी स्त्रियाम् ।तलिनं तरलस्तोकस्वच्छेषु वाच्यलिङ्गकः ॥तमोघ्नो विष्णुसूर्येन्दुबुद्धमहेशवह्निषु ।त्यागी दातरि शूरे च विवेकिनि भवुत्पुमान् ॥तेवनं केलिविपिने क्रीडायाञ्च नपुंसकम् ।तेमनं व्यञ्जने क्लीबं तथार्द्रीकरणेऽपि च ॥तेजनी तृणपूले स्यात्तेजनो वंशमात्रके ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 षु (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म (wrong syllable)
गह्वरं कन्दरे दंभे चलनं पादयन्त्रयोः ।जघनं स्यात् कटौ पूर्वश्रोणिभागापरांगयोः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
जघन as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश नितम्बकदम्बः सर्षपे नीपे कदम्बं निकु[66]रुम्बकम् । नितम्बो जघने सानौ नितम्बं स्कन्धरोधसोः । गजाह्बं हस्तिनपुरं गजाह्बा करिपिप्पली ॥ Dharaṇikośa 22.2.7
- धरणिकोश आरोहआरोहो जघने दैर्ध्ये पादपाङ्गे निषादिनि । विदेहो मैथिले ख्यातो देहशून्ये च कीर्तितः ॥ Dharaṇikośa 32.2.10
- कोषकल्पतरु भसद्स्याद्योनौ जघनेऽथ संपदुदिता भूतौ च हारान्तरे- ऽप्युत्कर्षेऽपि गुणस्य संविदुदिता ज्ञाने प्रतिज्ञाविधौ । आचारे नियमे च नामनि रणे संभाषणे तोषणे प्रोक्तो दोग्धरि कामदो गवि पुनर्दुग्धप्रदायां[6b]स्त्रियाम् ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.19.40
- नानार्थार्णवसंक्षेप कटीरचामरे शयने दण्डे कटीरं त्वपि कन्दरे । जघने च जले चाथ कटित्रं यत्र तद्विदः ॥ १८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.18
- शब्दरत्नावली स्त्यानस्थानं तुल्येऽवकाशे च स्थितौ वृद्धिक्षयेतरे । स्त्यानं घनत्वे जघने स्निग्धे चालस्यकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.22
- तन्त्राभिधान जवेगिते जः समाख्यातो जघने जः प्रकीर्त्तितः । जेता च जः समाख्यातः प्रसिद्धैः शब्दकोविदैः ॥ १४ ॥ Tantrābhidhāna 3.14