अण्ड
aṇḍaक्ली · neut.In 17 kośas: 30 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.
सीवनी तदधःसूत्रं स्थदण्डं पेलमण्डकः ॥ ६११ ॥मुष्कोऽण्डकोषो वृषणोऽपानं पायुर्गुदं च्युतिः ।अधोमर्म शकृद्द्वारं त्रिवलीकबुली अपि ॥ ६१२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पेशी कोशो द्विहीनेऽण्डं कुलायो नीडमस्त्रियाम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पेशीकोशः स्मृतोऽण्डश्च कुलायो नीड उच्यते ।चञ्चुश्चञ्चूस्तथा त्रोटिर्डयनं गगने गतिः ॥ २४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुष्कोऽण्डं वृषणः कोशः सङ्ग्राहो मुष्टिरुच्यते ।जत्रु वक्षोंऽसयोः सन्धिरूरुसन्धिश्च वङ्क्षणः ॥ ५२३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अण्डस्तु तस्य कस्तूरी राजार्हं शिबिचन्दनम् ।मार्जारिका वेधमुख्या मदनी गन्धवेलिका ॥ ३१३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथाण्डकोशः कोशाण्डः पेलः कोशक इत्यपि ।अण्डोऽस्त्री वृषणो मुष्कस्तदधः सीवनी स्त्रियाम् ॥ २११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
त्रिषु नीडं पक्षिगृहं स्यात् क्लीबेऽथाण्डमस्त्रियाम् ।कोशोऽस्त्रियां स्त्रियां पेशिः पेशी कोषोऽपि वा स्त्रियाम् ॥ १९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
… तथा मोरटघृष्टयोः ।… गोष्ठाण्डतुण्डानां प्रवणस्येरिणस्य च ॥ ९३ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
पिष्टलोष्टतुराणां च सहैव निकटेन च ।मुण्डमण्डाण्डचूडानां दृढस्य श्रवणस्य च ॥ १५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कशिपुस्थाण्डजन्तूनां जीवातोश्च पलाण्डुना ।सिन्धुदोस्तितऊनां च कम्बुना सह सक्तुभिः ॥ १९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वर्तरूकं काकनीडं पेशी कोषस्तु पेशिका ।कोषोऽण्डमन्तिमे डीनं डयनं च नभोगतौ ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अण्डकः पेलकः पेलमस्त्रियामण्डकोषवत् ।मुष्काण्ड-वृषणाः पायुः स्याद्गुदोऽपानमस्त्रियाम् ।पेलमण्डं गुदस्त्वस्त्री पायुः पुं पुंसि विण्मुखम् ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भाण्डाण्ड-तुण्डानि च चक्रवाडंगूढं च तीक्ष्ण-ग्रहणेरणानि ।द्राणं पुराणं द्रविणं शणेर्णेकल्याण-पल्याण-निरूपणा[228b]नि ॥ ९८ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
genderक्लीneut.
वारुण्ड-खाण्ड-खण्डानि दण्डाण्डौ निगडो नडः ॥ ४३ ॥
genderपुंक्लीm. n.
अयं मुण्डो मुण्डितशिराः ।नितम्बः पश्चाद्भागः स्त्रीकट्याः । ह्रस्वशाखामूलको वृक्षः क्षपः । गुल्मः शाखापत्रप्रावरणः । सानुः पर्वतैकदेशः । अङ्कश्चिह्नम् । वंशोऽन्वयः । पूगः क्रमुकः । शङ्खः कम्बुः । रथः स्यन्दनः । नपुंसकाधिकारात् जघनादयो नपुंसके स्युः । इदं जघनं कटिप्रदेशः । अम्बरमाकाशं वस्त्रं च । फलं वृक्षादीनाम् । मूलं शिफा । अङ्गमवयवः ।क्षीरोदस्विन्नवनीतवर्षकुण्डाण्डघृतभगगगनानि ।विद्यान्नपुंसकान्योदनश्च पुंसि स्त्रियां ज्या च ॥ ३९ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
पेलाण्डे वृषणो मुष्को गुदं पायुश्च्युतिः स्त्रियाम् ।शकृद्वारमपानं चाधोमर्म बुलिनाम तु ॥ २७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
करोटं मोरटं भाण्डं तुण्डाण्डे शरणेरणे ।लवणं द्रविणशृङ्गाटपिटपारायणानि च ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खण्डवारुण्डकाण्डानि मण्डषण्डाण्डदण्डकाः ।आक्रीडवारबाणौ च बाणकार्षांपणव्रणाः ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वृषणोऽण्डोऽण्डकं मुष्को नितम्बः कटिमण्डनम् ।जघनोरू तालवृष्ठं कटिः काञ्चीगुणास्पदम् ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आवलिर्वीथिका पङ्क्तिः श्रेणी लेखा परम्परा ।कोशा[श]ण्डं पेशिका पेशी कुलायो नीडकोटरे ॥ ३८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अण्डमाण्डोऽण्डकोशश्च मुष्कश्च वृषणोऽण्डकः ।पेलश्च पेलकश्चेति अण्डनाम निगद्यते ॥ ९८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
पेषीकोषं पेषिकोशः पेषिकोषोऽण्डमस्त्रियाम् ।अस्त्री नीडं कुलायश्च पक्षिवासे भवेद्द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कोषः कोषकं मुष्काण्डवृषणा अण्डकोषकः ।सीमा च पेलसीमानौ फलमित्यपि कुत्रचित् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 कं (wrong syllable)
genderपुंmasc.
लाङ्गूलं शङ्कु लङ्गूलं मुष्क आण्डाण्डकौ नरि ।अण्डं पेलं पेलकोऽप्यथोरुरूरूश्च सक्थनि ॥ १८४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रडीनोड्डीनसंडीनान्येताः पक्षिगतिक्रियाः ।अण्डं कोशः स्त्रियां पेशी मिथुनं द्वन्द्वमित्युभे ॥ ८२५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मेढ्रोऽण्डं कोशवृषणावथ योनिर्द्वयोर्भगम् ।उपस्थं पृष्ठवंशस्य क्लीबे स्यादधरे त्रिकम् ॥ १०६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्लीबे कलत्रविषबीजकुटुम्बरत्नतल्पोक्थकुङ्कुमप्रवीणतृणाक्षराणि ।शृङ्गादपीठगृहभेषजपृष्ठकिण्वदैवाण्डभाण्डचिवुकोडुपसाहसानि ॥ ६ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every line
genderक्लीneut.
पेशी कोशश्च डिंबोऽण्डं त्रोटिश्चंचुः सृपाटिका ।डयनं गतिरुड्डीनसंडीनादि विशेषकम् ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धारका गुह्यधारायां पुंफिका गुह्यजे मले ।अस्त्रियो मुष्ककोशाण्डाः फेलुको वृषणोऽण्डुकः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.doubtful
वक्रे स्त्रियां वीरनिनादवाद्य-भिद्वंशशल्येषु नपुंसके तु ।स्याद्घोषपुष्प्यामपि लोहितार्क-फलेऽप्यथाण्डं पतगादिपेश्याम् ॥ ७२ ॥
उपजातिः
meaningsपतगादिपेशी
मुष्के पक्ष्यादिकोशेऽण्डं दुःखैनोव्यसनेष्वघम् ।अर्शसी व्याधिदुर्नाम्नी आज्ये श्रीवाससर्पिषी ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
अण्ड as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश चञ्चुचञ्चुस्त्रोट्यां तथैवाण्डे गोनाडी चैव कीर्तितः । मोचः शोभाञ्जने मोचा शाल्म[18]ली कदली तथा ॥ Dharaṇikośa 5.2.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप डिम्बडमरे पक्षिणामण्डेऽन्तःकुक्ष्यवयवान्तरे । भागुरिः प्लीहनि प्राह तच्चिन्त्यं वैद्यके यतः ॥ ५६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.56
- नानार्थार्णवसंक्षेप नाभीलअजयो नाभिगर्ताण्डे रभसस्त्वाह शब्दवित् । गन्धर्वकृच्छ्रयोः स्यात्तु निमित्तं हेतुलक्षयोः ॥ ४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.41
- नानार्थार्णवसंक्षेप मार्जारीकाद्रङ्गसंज्ञे त चाहुर्मृगज्ञाश्चमराकृतिम् । कस्तूरिकामृगस्यापि स्यादण्डे द्वे तु हस्तिनि ॥ १४०६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1406
- परमानन्दीयनाममाला मुष्कभट्टारको मुनौ देवे भारद्वाजः खगान्तरे । भौमस्तु मङ्गले दैत्ये मुष्कः सङ्घेऽण्डचौरयोः ॥ ३३८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.338
- शब्दरत्नावली कको ब्रह्माण्डवायुसूर्याग्नियमदक्षान्मवर्हिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.1
- शब्दरत्नावली डिम्बडिम्बो वारिप्लवप्लीहाफुस्फुसाण्डभयस्वने । दर्वी सर्पफणायान्तु खजाकायामपि स्त्रियाम् । पूर्वस्तु पूर्वजे पुंसि पूर्वं प्रागादपयोस्त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.23.5
- शब्दरत्नाकर कोशकुट्मले पुस्तकेऽर्थौघे दिव्येऽण्डेऽसिपिधानके । मेहने वेष्टके गेहे शरीरे कोशमस्त्रियाम् ॥ १८८३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1883
- वैजयन्ती कोशगुह्येऽण्डे वेष्टके पेश्यां पुस्तकासिपिधानयोः । कोलं बदरतक्कोलशुण्ठीव्योषेऽर्धकर्षके ॥ १६ ॥ Vaijayantī 6.5.16