उपस्थ
upasthaपुं · masc.In 14 kośas: 22 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
पूतौ स्फिजौ कटिप्रोथौ वराङ्गं तु च्युतिर्बुलिः ।भगोऽपत्यपथो योनिः स्मरान्मन्दिरकूपिके ॥ ६०९ ॥स्त्रीचिह्नमथ पुंश्चिह्नं मेहनं शेपशेपसी ।शिश्नं मेढ्रः कामलता लिङ्गं च द्वयमप्यदः ॥ ६१० ॥गुह्यप्रजननोपस्था गुह्यमध्यं गुलो मणिः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
भगो योनिरुपस्थश्च वराङ्गं स्मरमन्दिरम् ।शिश्नः शेफोऽथ मेढ्रश्च तुल्ये मेहनशेफसी ॥ ५१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यादङ्कुशो मणिरथ लिङ्गं लाङ्गलमस्त्रियाम् ।शेवशेपौ ध्वजोपस्थौ भगमेढ्रौ च मेहनः ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पायूपस्थं हस्तपादं वाक् चैव दशमी पुनः ।ज्ञानेन्द्रियाणि श्रोत्रादि पञ्च पाय्वादिकानि च ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चित्तं नेत्रं रसना श्रोत्रं त्वग्गन्धज्ञाधीन्द्रियं चैतत् ।पाणिः पादः पायुरुपस्थो वागिति कर्मेन्द्रियगण उक्तः ॥ २५ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
उपस्थोऽथ कटिप्रोथः प्रोह-स्फिजौ स्त्रियौ युतम् ।क्लीबे स्फिगं तदूर्ध्वं तु[84b] कटीक-तरुणे उभे ॥ ६३ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
रीढकः पृष्ठवंशः स्यात्पृष्ठं तु चरमं तनोः ।पूर्वभाग उपस्थोऽङ्कः क्रोड उत्सङ्ग इत्यपि ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ककुन्दरी नितम्बस्थनिम्नदेशे प्रकीर्तिता ।मुष्ककोशौ तु वृषणेऽप्युपस्थो भगशिश्नयोः ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिश्नः प्रजननं मेढ्रं मेहनं चर्मकीलकम् ।स्मरालयं भगं योनिरुपस्थं गूढमोहनम् ॥ ९३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अधो नितम्ब आरोहः स्त्रीकट्या जघनं पुरः ।उपस्थं च भगो योनिः स्त्रीचिह्नं स्मरमन्दिरम् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अङ्कः क्रोड उपस्थश्च पुनरुत्सङ्ग इत्यपि ।देहस्य पूर्वभागो हि कथ्यते पण्डितैः किल ॥ ९६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गुह्यं प्रजननोपस्थां कथ्यते द्वयमप्यदः ॥ ९८५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
इन्द्रियार्थगोचराः स्युर्विषयाः परिकीर्तिता ।स्यादिन्द्रियस्तु करणं हृषीकं विषयि स्मृतम् ।गुदोपस्थं हस्तपादं वाक् च कर्मेन्द्रियं भवेत् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
कटीप्रोथः कटिप्रोथः पूलकः स्थिक् स्त्रियां स्फिचा ।लिङ्गयोन्योरुपस्यः स्याद् वराङ्गं स्मरमन्दिरम् ।योनिर्द्वयोरतिगृहं जन्मवर्त्माधरंभगम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्वयोः शिश्नः स्मरस्तम्भ उपस्थो मदनाङ्कुशः ।कन्दर्पमूषलः शेफः शेपो मेहनशेफसी ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपस्थं वागपानं चेत्येतत्कार्मणमिन्द्रियम् ।त्वगसृङ्मांसमेदोऽस्थिमज्जाशुक्लानि धातवः ॥ २८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मेढ्रोऽण्डं कोशवृषणावथ योनिर्द्वयोर्भगम् ।उपस्थं पृष्ठवंशस्य क्लीबे स्यादधरे त्रिकम् ॥ १०६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
यूपोऽस्त्री संस्कृतस्तंभो होमयूपस्तु शौभिकः ।यूपावग्निषु पार्श्वस्थावुपस्थाविति संज्ञितौ ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अंकस्तूपस्थ उत्संगः पीठीवं त्वण्डमूलकम् ।पायुस्तु ना गुदापाने त्रिवलीकं बुलिश्च्युतिः ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उक्तद्वयमुपस्थोऽस्त्री गुह्यप्रजनने नपुम् ।सीवन्यस्मादधः सूत्रं गुह्यमध्यं गुडो मणिः ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
उपस्थ as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् गुह्यरहस्योपस्थयोर्गुह्यं सत्यं शपथतथ्ययोः ॥ १५४ ॥ Amarakośa 3.3.154
- धरणिकोश गुह्यदस्युः पाटच्चरद्विषोर्मूल्यं वेतनव[71]स्नयोः । गुह्यं रहस्युपस्थे च सव्यं दक्षिणवामयोः ॥ Dharaṇikośa 25.1.4
- कोषकल्पतरु गुह्यतथार[36a]भट्यां मदने तु वर्यः पतिंवरायां तु भवेत्स्त्रियां सः । त्रय्यां वरेण्ये कमठे तु दम्भे गुह्योऽप्युपस्थे रहसि द्वयोनः ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.16
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्रोणिश्रोणिः कट्यामुपस्थेऽथ संस्था स्यादाकृतौ मृतौ । व्यवस्थायां समाप्तौ च प्रणिधावपि केचन ॥ ११० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.110
- नानार्थार्णवसंक्षेप तूकतुस्तः प्रदीपने चैव जटायामपि कश्चन । तूकः पर्वतजातौ स्यादुपस्थे चाप्यथो तृपत् ॥ ६० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.60
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रजननहिंसायां च प्रमथनं भवेत् प्रजननं पुनः । उपस्थयोः प्रजातौ च विद्यात् प्रहसनं पुनः ॥ २९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.29
- शब्दरत्नावली गुह्यग्राम्यं क्लीबं स्त्रीकरणे प्राकृताश्लीलयोस्त्रिषु । गुह्यं रहस्युपस्थे च गुह्यो ना दम्भकूर्मयोः । गृह्यं क्लीबं ग्रन्थभेदे स्त्री शाखानगरेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.12