कूपक
kūpakaपुं · masc.In 13 kośas: 25 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
सांयात्रिकः पोतवणिक् पोतः प्रवहणं स्मृतम् ।कूपको गुणवृक्षः स्यान्निर्यामः कर्णधारकः ॥ ६५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अधो नितम्बः स्त्रीकट्याः पुमान्स च कटीरकः ।तदग्राधः पुनः क्लीबे जघनं चाथ कूपकौ ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपि तु स्यात्पत्रयुक्ते पङ्कः कर्वटिकोऽस्त्रियाम् ।दमः कर्दमशादौ च कूपकास्तु विदारकाः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोटिपात्रं स्त्र्यभ्रिरभ्री काष्ठकुद्दालकः पुमान् ।सेचनं सेकपात्रं स्याद् गुणवृक्षस्तु कूपकः ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विधकूपकलम्बानां जित्यस्य सहवध्रया ।सहचरमुद्गरयोर्हीरस्य कृशरस्य च ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंस्त्रीm. f.
उदपानं पुंसि वा स्याद्द्वंद्वे कूपो जलाम्बिका ।सप्रप्यान(?)स्तथापीनो भेद्यवद्वृद्धिमान्यदि ।कोट्टारश्चारघट्टश्च महाकूपोऽथ कूपकः ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
पोलिन्दा मध्यदण्डाः स्युः कूपको[68b] गुणवृक्षकः ।कर्ण-नौरथ-केपाता अरित्रं कोटिपात्रकम् ॥ ७२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
रताकुके कूपकौ च द्वयोः श्रोणिः कटिः स्त्रियाम् ।ककुद्मती त्रिकस्थानं कलत्रं रसनापदम् ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
तैलपात्रं कूपकः स्याद्रङ्गाजीवस्तु चित्रकृत् ।भवेत्तौलिकिकश्चाथ शस्त्रमार्जोऽसिधावकः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जलोच्छ्वासाः परीवाहाः कूपकास्तु विदारकाः ।प्रणाली जलमार्गश्च पानं कुल्या च सारणिः ॥ ३६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काष्ठाम्बुवाहिनी द्रोणी तरी बेडा तरिण्यपि ।क्षेपणी तु [त?]रीदण्डः कूपको गुणवृक्षकः ॥ ४०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हुडुक्कः चुलुकश्चर्मप्रसेवकफणावपि ।मल्लकः सल्लको लञ्चभुजतिन्दुककूपकाः ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
नद्यादिमध्ये नौकादिबन्धकी जलमध्यगः ।अयोविकारो(र?)जास्तस्मिन् कूपको गुणवृक्षकः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नौसञ्चालकदण्डस्यैतन्नामानि संभवन्ति वै ।कूपको गुणवृक्षश्च प्रोक्तो नौकूपस्तम्भकः ॥ १४६८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 5 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
जलोच्छायः परीवाहो जलोर्ध्वगमने द्वयम् ।विदारकः कूपकस्तु जलबन्धक इत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नौकाबन्धनकाष्ठे तु कूपको गुणवृक्षकः ।नौकादण्डः क्षेपणिः स्यात् क्षेपणी क्षिपणी तथा ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अर्धनावं तु नावोऽर्धं कूपको गुणवृक्षकः ।सेचनं सेकपात्रं स्यादरित्रं केनिपातकः ॥ ३२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सांयात्रिकः पोतवणिक् पोतवाहा नियामकाः ।आतरस्तरपण्यं स्यात्कूपकास्तु विदारकाः ॥ ३२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जलोच्छ्वासाः परीवाहाः कूपकास्तु विदारकाः ।सञ्छेद्यं संगमो नद्योः संभेदोऽप्यथ रोधसि ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कूपको जलतरङ्गसंचारप्रस्तरादिषु च नौगुणक्रमे ।कूपको विवरमात्रके स्मृतः कूपिका च रसवस्तुकुण्डिका ॥
रथोद्धताmetre not read in every line
स्यात्पूगकोशे कृमिपर्वते चपाके शिरस्त्रेऽपि च खोलको ना ।स्याद्गोलको ना मणिके गुडेऽपितोयस्थितग्राव्णि तु कूपकः स्यात् ॥ ६५ ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsतोयस्थितग्रावन्
doubtful
वेणौ ना कार्मुकं चापे गुणवृक्षेऽपि कूपकः ।कल्को विभीतके तैलादिशेषे चाथ कञ्चुकः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsगुणवृक्ष
कूपक as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु कूपरोपो रोपणबाणयोरथ भवेत्सूपः पुमान्व्यञ्जने तत्कारे स्पृशि तु क्षुपे छुप इति स्याद्वायुवेण्योश्च यः । कूपोऽन्धौ गुणवृक्षके च विवरे मृन्मानके कूपके तापः स्यात्पचते तथातितपने नद्यन्तरे च स्त्रियाम् ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.22.2
- शब्दरत्नावली चूतकचूलिका नाटकाङ्गे स्यात् करिणां कर्णमूलके । जनकस्तातनृपयोश्चूतकः कूपकाम्रयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.74
- शब्दरत्नावली कूपकपिर्ना वानरेऽपि स्याद्वासुदेवे च सिरके । कूपःकूपकगर्त्ताह्वमृन्मानगुणवृक्षके ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.3