द्यो
dyoस्त्री · fem.In 16 kośas: 32 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
स्वर्गस्त्रिविष्टपं द्योदिवौ भुविस्तविषताविषौ नाकः ।गौस्त्रिदिवमूर्ध्वलोकः सुरालयस्तत्सदस्त्वमराः ॥ ८७ ॥देवाः सुपर्वसुरनिर्जरदेवतर्भुबर्हिर्मुखानिमिषदैवतनाकिलेखाः ।वृन्दारकाः सुमनसस्त्रिदशा अमर्त्याः स्वाहास्वधाक्रतुसुधाभुज आदितेयाः ॥ ८८ ॥गीर्वाणा मरुतोऽस्वप्ना विबुधा दानवारयः ।
आर्या
स्वर्गपुंत्रिविष्टपक्लीद्योस्त्रीदिव्स्त्रीभुविस्त्रीतविषपुंताविषपुंनाकपुंगोस्त्रीत्रिदिवक्लीऊर्ध्वलोकपुंसुरालयपुंअमरपुंदेवपुंसुपर्वन्पुंसुरपुंनिर्जरपुंदेवतपुंऋभुपुंबर्हिर्मुखपुंअनिमिषपुंदैवतपुंनाकिन्पुंलेखपुंवृन्दारकपुंसुमनस्पुंत्रिदशपुंअमर्त्यपुंस्वाहाभुज्पुंस्वधाभुज्पुंक्रतुभुज्पुंसुधाभुज्पुंआदितेयपुंगीर्वाणपुंमरुत्पुंअस्वप्नपुंविबुधपुंदानवारिपुं
genderस्त्रीfem.
व्योमान्तरिक्षं गगनं घनाश्रयो विहाय आकाशमनन्तपुष्करे ।अभ्रं सुराभ्रोडुमरुत्पथोऽम्बरं खं द्योदिवौ विष्णुपदं वियन्नभः ॥ १६३ ॥
upajati 12
genderस्त्रीfem.
स्वरव्ययं स्वर्गनाकत्रिदिवत्रिदशालयाः ।सुरलोको द्योदिवौ द्वे स्त्रियां क्लीबे त्रिविष्टपम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
द्योदिवौ द्वे स्त्रियामभ्रं व्योम पुष्करमम्बरम् ।नभोऽन्तरिक्षं गगनमनन्तं सुरवर्त्म खम् ॥वियद्विष्णुपदं वा तु पुंस्याकाशविहायसी ।विहायसोऽपि नाकोऽपि द्युरपि स्यात्तदव्ययम् ॥तारापथोऽन्तरिक्षं च मेघाध्वा च महाबिलम् ।विहायाः शकुने पुंसि गगने पुन्नपुंसकम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्वः स्वर्गः सुरसद्म त्रिदशावासस्त्रिविष्टपं त्रिदिवम् ।द्यौर्गौरमर्त्यभुवनं नाकः स्यादूर्ध्वलोकश्च ॥ ३ ॥
आर्या
genderस्त्रीfem.
नभो मरुद्वर्त्म वियद्विहाय-स्तारापथः पुष्करमन्तरिक्षम् ।व्योमाम्बरं विष्णुपदं च खं द्यौ-र्विहायसा स्याद्गगनं तथा द्युः ॥ १३७ ॥
उपजातिः
genderस्त्रीfem.
मृत्स्ना मृत्सा प्रशस्ता स्यात्पुंस्युषः क्षारमृत्तिका ।स्त्र्युषाप्यथ भुवः सान्तमव्ययं द्योदिवौ स्त्रियौ ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
देवपर्यायसद्मार्थं द्योदिवौ द्वे स्त्रियाविमे ।त्रिदिवोऽपि च मेर्वर्थाच्छृङ्गार्थं षण्त्रिविष्टपम् ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वीणाग्रीवा शिंशिपाद्याचीरी ज्योत्स्ना तिथीत्विषाम् ।अङ्गुलीकलशीकङ्गुहिङ्गपत्रीसुरानसाम् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सीमन् शरद्दृशदृक् दृशस्रक् त्वक् स्फिग्द्वार्धुरौ च नौः ।द्यौर्दिव् प्रावृट् त्विट्तृषौ दिगेषेति प्रकृतिः स्त्रियः ॥ ४६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्वर्गोर्गौस्तविषवरो हताविषोर्ध्व-लोकाः स्युः सुरनिलयः सुपर्वलोकः ।पुंसि स्याद्रमति भुतिर्युतोऽप्यृभुक्षोनाकोऽस्त्री त्रिदिवयुतो दिवा सह द्यौः ॥ १ ॥
प्रहर्षिणी
genderस्त्रीfem.
मातृ[ता]शब्दगुणः क्लीबं द्यौदिवौ स्त्रियौ ।त्रिषु तारकितं व्योम यदि संतततारकम् ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
छाया माया तथा पेया कक्ष्या दूष्यापि काम्यया ।क्षैरेयी ब्र[226a]ह्महत्या द्यौर्व्रज्या स्नायुश्च धान्यया ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
खं विहायो वियद्व्योम गगनाकाशमम्बरम् ।द्यौर्नभोऽभ्रोऽन्तरीक्षं च मेघवायुपथोऽप्यथ ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुतोऽदितेस्तडिद्धन्वा सेन्द्रो देवः सुरोऽमरः ।स्वर्द्यौः स्वर्गोऽथ नाकश्च तद्वासस्त्रिदशो मतः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्वर्गः फलोदयो मेरुपृष्ठं तविषताविषौ ।त्रिविष्टपं भुविर्गौः स्वः द्योदिवौ त्रिदिवं मतम् ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रीलिङ्गे द्योदिवौ देववर्त्मानन्ते विहायसि ।अम्बरं तारकामार्गोऽभ्रमार्गोऽपि निरीक्ष्यते ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अ[5]क्षवत्येकपद्यौ च करीरी रसवत्यथ ।द्योदिवौ द्वार्धुरौ मौर्वी कस्तूरी शृङ्ग्यपि दृषद् ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 पि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
स्वः स्वर्गं त्रिदिवं नाकः सुरलोकस्त्रिविष्टपम् ।सुरालयश्चोर्ध्वलोको द्यौर्गौस्तविषताविषौ ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आकाशमभ्रं गगनं व्योम विष्णुपदं नभः ।अम्बरं पुष्करं खं द्यौरन्तरिक्षं मरुत्पथः ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्वर्गस्त्रिविष्टपं नाको देवलोकः सुरालयः ।त्रिदिवमूर्ध्वलोको गौर्द्योदिवौ द्युश्व दीदिविः ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 व (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
वियद्विष्णुपदं खञ्च द्यौदिवौ च मरुत्पथः ।व्योमाऽनन्तं विहायश्च पुष्करं गगनं नभः ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ऊर्ध्वलोक-सुखाधार-सौरिक-त्रिदशालयाः ।द्वे स्त्रियौ द्यौ-दिवौ शक्रभुवनञ्च त्रिपिष्टपम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सुरवर्त्म मरुद्वर्त्म मेघवर्त्म वियन्नभः ।द्वे स्त्रियौ द्यो-दिवौ वा तु पुंस्याकाश-विहायसी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विशेषे द्योदिवौ स्त्रीत्वे क्लीबे चापि त्रिपिष्टपम् ।स्त्रियामेकस्वरेदूदन्ताः श्रीः ह्रीः भ्रूश्च भीरपि ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विषाणी वीरणीपूगी चज्जूरी च नदादिषु ।पुटिकेन्मालिकाद्यास्तु स्त्रियामादादिषु स्मृता ।लक्ष्मीर्वाणी भवानी रजनिजविरतिकान्तिसीता जुगुप्सा ।चिन्ताऽसूयाविभूतिद्युतितरणिमतिक्षेपणीविष्टि पीडा ।तन्त्रीस्तन्द्री विपञ्चिद्रुणिविपणिकृपावेदनामुक्तिविद्या ।ज्योत्स्ना वेश्या कलावाक्सरणिविषहरीहूतिकाकूप्रपाश्च ।…वदितिकथादेवताद्योदिवौ च ।ढक्काव्रीडावहित्थासुरभिकुमुदिनीपद्मिनीपूर्णिमाश्च ।ताराश्रेणी च वीथीद्युतिरवनि नदीपुष्करिण्यम्बिकोम्रा ।निद्राहेला च लीलायुवतिरनुमतिर्दिक्कुहुः पक्षतिश्च ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
विषाणीस्त्रीवीरणीस्त्रीपूगीस्त्रीखर्जूरीस्त्रीपुटिकास्त्रीमालिकास्त्रीलक्ष्मीस्त्रीवाणीस्त्रीभवानीस्त्रीरजनिस्त्रीविरतिस्त्रीकान्तिस्त्रीसीतास्त्रीजुगुप्सास्त्रीचिन्तास्त्रीअसूयास्त्रीविभूतिस्त्रीद्युतिस्त्रीतरणिस्त्रीमतिस्त्रीक्षेपणीस्त्रीविष्टिस्त्रीपीडास्त्रीतन्त्रीस्त्रीतन्द्रीस्त्रीविपञ्चिस्त्रीद्रुणिस्त्रीविपणिस्त्रीकृपास्त्रीवेदनास्त्रीमुक्तिस्त्रीविद्यास्त्रीज्योत्स्नास्त्रीवेश्यास्त्रीकलास्त्रीवाच्स्त्रीसरणिस्त्रीविषहरीस्त्रीहूतिस्त्रीकाकूस्त्रीप्रपास्त्रीकथास्त्रीदेवतास्त्रीद्योस्त्रीदिव्स्त्रीढक्कास्त्रीव्रीडास्त्रीअवहित्थास्त्रीसुरभिस्त्रीकुमुदिनीस्त्रीपद्मिनीस्त्रीपूर्णिमास्त्रीतारास्त्रीश्रेणीस्त्रीवीथीस्त्रीअवनिस्त्रीनदीस्त्रीपुष्करिणीस्त्रीअम्बिकास्त्रीनिद्रास्त्रीहेलास्त्रीलीलास्त्रीयुवतिस्त्रीअनुमतिस्त्रीदिश्स्त्रीकुहूस्त्रीपक्षतिस्त्री
genderस्त्रीfem.
स्वर्गे स्वस्त्रिदिवोऽस्त्री द्युर्दीदिविर्दिदिविर्दिविः ।द्यो-दिवौ दिवमित्युक्तं त्रिविष्टप-त्रिविष्टपे ॥ १ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष्ट (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
तात्कालिकफले प्रोक्ते, आकाशे द्यौ-दिवौ द्यु च ।क्लीबं सन्तं नभश्चापि नभसो नभसं तथा ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्वर्गस्तु नाकस्त्रिदिवः सुरलोकः स्त्रियौ परे ।द्योदिवौ द्वे न त्रिषु स्वर्न द्वयोः स्यात् त्रिविष्टपम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विष्णुपदं वियदम्बरमभ्रमनन्तं नभोऽन्तरिक्षं खम् ।व्योमसुरवर्त्मपुष्करगगनानि द्योदिवौ स्त्रियावस्त्री ॥ १५९ ॥
गीतिः
genderस्त्रीfem.
त्रिपिष्टपं देवलोको भुविः स्त्री द्योदिवौ स्त्रियौ ॥ २ ॥
genderस्त्रीfem.
स्वर्गो नाकः सुरावास ऊर्ध्वलोकः फलोदयः ।सौरिको भोगभूमिः स्त्री दिवि द्यौश्च त्रिविष्टपम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
द्यो as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु तुण्डनक्षौरक्रिये द्योरपि तुण्डनं स्यात् खलेरतौ हिण्डनमामनन्ति । स्यादङ्गनं प्राङ्गणयानवाचि स्त्रियां स्त्रियां स्यादथ गन्धनं तु ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.21.52