उदपान

udapānaपुंक्ली · m. n.

In 14 kośas: 15 synonym verses, 4 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य जलकायः Abhidhānacintāmaṇi 4.2.1091 · p. 43

कूपः स्यादुदपानोऽन्धुः प्रर्हिर्नेमी तु तत्त्रिका ॥ १०९१ ॥

अनुष्टुप्

कूपपुं उदपानपुं अन्धुपुं प्रहिपुं नेमीस्त्री

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वारिवर्गः Amarakośa 1.10.26

पुंस्येवान्धुः प्रहिः कूप उदपानं तु पुंसि वा ॥ २६ ॥

अनुष्टुप्

अन्धुपुं प्रहिपुं कूपपुं उदपानपुंक्ली

genderपुंक्लीm. n.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध पातालकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 3.684 · p. 78

अन्धुः कूपः प्रधिर्नेमिश्चुरी चुण्ढी च चूतकः ।निपानमुदपानं च वाप्याहावश्च कथ्यते ॥ ६८४ ॥

अनुष्टुप्

अन्धुपुं कूपपुं प्रधिपुं नेमिस्त्री चुरीस्त्री चुण्ढीस्त्री चूतकपुं निपानक्ली उदपानक्ली वापीस्त्री आहावपुं

genderक्लीneut.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.129 · p. 358

हिरण्यः श्वेत इति च बहवोऽन्ये चलेचराः ।पुंस्येवान्धुः प्रही कूप उदपानं तु पुंसि वा ॥ १२९ ॥

अनुष्टुप्

हिरण्यपुं श्वेतपुं अन्धुपुं प्रहीपुं कूपपुं उदपानपुंक्ली

genderपुंक्लीm. n.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव स्त्र्यादिलिङ्गप्रकाण्डः Kalpadrukośa 3.5.164 · p. 479

यौवनालग्ननलिनप्रस्फोटनपिधानयोः ।पुलिनाशनयोस्तद्वदुदपानसमानयोः ॥ १६४ ॥

अनुष्टुप्

यौवनपुंक्ली लग्नपुंक्ली नलिनपुंक्ली प्रस्फोटनपुंक्ली पिधानपुंक्ली पुलिनपुंक्ली अशनपुंक्ली उदपानपुंक्ली समानपुंक्ली

genderपुंक्लीm. n.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वारिवर्गः Koṣakalpataru 1.7.41 · p. 103

उदपानं पुंसि वा स्याद्द्वंद्वे कूपो जलाम्बिका ।सप्रप्यान(?)स्तथापीनो भेद्यवद्वृद्धिमान्यदि ।कोट्टारश्चारघट्टश्च महाकूपोऽथ कूपकः ॥ ४१ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

उदपानपुंक्ली कूपपुं जलाम्बिकास्त्री कोट्टारपुं अरघट्टपुं महाकूपपुं कूपकपुं

genderपुंक्लीm. n.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ पुंनपुंसकलिङ्गाधिकारः Koṣakalpataru 4.5.50 · p. 113

श्राद्धो[232b]त्सेध-कबन्ध-सौध-मधु चान्धं चायुधं चौषधंमौनं मानविमानयानपुलिनापीनोदपानासनम् ।उद्यानं नलिनं खलीनखलिनस्थानाभिधानौदन-ब्रह्मप्रेमसमानजानुनिधनप्रस्फोटनं पक्ष्म च ॥ ५० ॥

शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every line

genderपुंक्लीm. n.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास द्वितीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 2.371 · p. 50

सरस्वांश्चोध्यभिद्यौ च ह्रदोऽगाधजलो द्रहः ।कूपोऽन्धुरुदपानोऽथ नेमी स्यात्तन्त्रिका स्त्रियाम् ॥ ३७१ ॥

अनुष्टुप्

सरस्वत्पुं उध्यपुं भिद्यपुं ह्रदपुं द्रहपुं कूपपुं अन्धुपुं उदपानपुं नेमीस्त्री तन्त्रिकास्त्री

genderपुंmasc.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास पुंनपुंसकलिङ्गसंग्रहः Paramānandīyanāmamālā 6.5.144 · p. 229

वितानं यौवनं शिश्नं केतनं नलिनं दिनम् ।आपीनपुलिने मौनमुदपानौदने धनम् ॥ १४४ ॥

अनुष्टुप्

वितानपुंक्ली यौवनपुंक्ली शिश्नपुंक्ली केतनपुंक्ली नलिनपुंक्ली दिनपुंक्ली आपीनपुंक्ली पुलिनपुंक्ली मौनपुंक्ली उदपानपुंक्ली ओदनपुंक्ली धनपुंक्ली

genderपुंक्लीm. n.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट पाताललोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 3.66 · p. 131

अथ कूपे प्रपाश्चान्धुरुदपानं सदो स्त्रियाम् ।कूपयन्त्रे त्रिका नेमिः पि(वि?)नाहस्तस्य दामनी ॥ ६६ ॥

अनुष्टुप्

कूपपुं प्रपास्त्री अन्धुपुं उदपानपुंक्ली त्रिकास्त्री नेमिस्त्री पिनाहपुं दामनीस्त्री

genderपुंक्लीm. n.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति धरावर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.3.125 · p. 14

उदपानं प्रहिः कूपश्चान्धुर्वापी तु दीर्घिका ।पुष्करिणी खातकं च निपानं तु जलाश्रयः ॥ १२५ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 रि (wrong syllable)

उदपानक्ली प्रहिपुं कूपपुं अन्धुपुं वापीस्त्री दीर्घिकास्त्री पुष्करिणीस्त्री खातकक्ली निपानक्ली जलाश्रयपुं

genderक्लीneut.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि अप्कायनामानि Suśīlanāmamālā 5.2.1907 · p. 312

कूपोऽन्धुरुदपानश्च प्रहिनामाऽपि मन्यते ॥ १९०७ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

कूपपुं अन्धुपुं उदपानपुं प्रहिपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.102 · p. 43

प्रहि-कूपान्धवः पुंसि उदपानञ्च न स्त्रियाम् ।नेमिर्नेमी त्रिका च स्यात् कूपान्तिकसमस्थले ॥

अनुष्टुप्

प्रहिपुं कूपपुं अन्धुपुं उदपानपुंक्ली नेमिस्त्री नेमीस्त्री त्रिकास्त्री

genderपुंक्लीm. n.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण पातालाध्यायः Śabdaratnākara 1.10.356 · p. 47

कुल्या स्यादथ खातके तु सलिलाधारस्तटाकोऽस्त्रियांवेशन्तोऽल्पसरश्च पल्वलमथो अन्धुश्च कूपः प्रहिः ।उदपानोऽस्त्र्यथाहाव उपकूपजलाशये ॥ ३५६ ॥

शार्दूलविक्रीडितम्two metres in one verse

कुल्यास्त्री खातकपुं सलिलाधारपुं तटाकपुंक्ली वेशन्तपुं पल्वलक्ली अन्धुपुं कूपपुं प्रहिपुं उदपानपुंक्ली आहावपुं

genderपुंक्लीm. n.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश जलाध्यायः Vaijayantī 4.2.9 · p. 154

आहावश्च निपानञ्च कूपपार्श्वजलाश्रयः ।प्रदरस्तूदपानोऽस्त्री बद्धांबु स्रोतसो धृतम् ॥ ९ ॥

अनुष्टुप्

आहावपुं निपानक्ली प्रदरपुं उदपानपुंक्ली

genderपुंक्लीm. n.

उदपान as a meaning in nānārtha verses

धरणिकोश कूपकल्पः शास्त्रे विधौ न्याये संवर्ते ब्रह्मणो दिने । कूपो नौगुणवृक्षे स्याद्गर्तोदपानयोरपि ॥ Dharaṇikośa 20.2.1
नानार्थार्णवसंक्षेप प्रुक्षिसूर्येऽपि सज्जनः पीकः पुनर्योनौ जलाशये । प्रुक्षिः स्यादुदपानेऽग्नौ प्लुक्षिरग्निकुसूलयोः ॥ ८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.80
नानार्थार्णवसंक्षेप कूपउदश्चितो विकारे च प्रमदायां च ना पुनः । कूपो भूषितकन्यायां दातुं गर्तोदपानयोः ॥ २५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.257
शब्दरत्नावली कूपकउदपाने चितायान्तु शिलायां कूपिकापि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.57