शोण
śoṇaपुं · masc.In 19 kośas: 43 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
जम्बालेचकिलौ पङ्कः कर्दमश्च निषद्वरः ।शादो हिरण्यबाहुस्तु शोणो नदे पुनर्वहः ॥ १०९० ॥भिद्य उध्यः सरस्वांश्च द्रहोऽगाधजलो ह्रदः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उकनाहः पीतरक्तच्छायः स एव तु क्वचित् ॥ १२४१ ॥कृष्णरक्तच्छविः प्रोक्तः शोणः कोकनदच्छविः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कापोतस्तु कपोताभः पीतस्तु सितरञ्जनः ।हारिद्रः पीतलो गौरः पीतनीलः पुनर्हरित् ॥ १३९४ ॥पालाशो हरितस्तालकाभो रक्तस्तु रोहितः ।माञ्जिष्ठो लोहितः शोणः श्वेतरक्तस्तु पाटलः ॥ १३९५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
गुणदेशकृतास्तेषां संज्ञाः स्युरनेकधा लोके ।कर्कः श्वेतः शोणो रक्तो हेमश्च कृष्णवर्णोऽश्वः ॥ ४३७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
गोदावरी च गोदा कालिन्दी दिनकरात्मजा यमुना ।शोणो हिरण्यबाहुर्मेकलकन्या च नर्मदा रेवा ॥ ६७४ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
अरुणः शोणो रक्तो माञ्जिष्ठः पाटलस्तथा ताम्रः ।लोहित इत्येकार्थाः कविभिः शब्दाः प्रयुज्यन्ते ॥ ७३३ ॥
metre not recognised
genderविadj.
हिरण्यवाहः शोणः स्याद्द्रोणसिन्धुः प्रकीर्तितः ।मरुद्वृधा तु कावेर्यां नन्दिनी रोमहर्षिणी ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यादस्रं रुधिरं शोणं वर्मजं लोहलोहिते ।कीलालं क्षतजं विस्रमसृक् चर्मसमुद्भवम् ॥ २२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उकनाहः पीतरक्तच्छायः स एव तु क्वचित् ।कृष्णरक्तच्छविः प्रोक्तः शोणः कोकनदच्छविः ॥ २०६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
उत्तालो वानरः कीशो मर्कटोऽपि बलीमुखः ।हरिः किखिः कपिः शोणो दधिर्वनगृहार्थकः ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
द्युः कः कर्कश्च दस्मश्च शोणो धिष्ण्यश्च भास्करः ।तुत्थः श्रेष्ठश्च यज्ञश्च तमोहा हौमिरेधतुः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लोहितो रोहितो रक्तः शोणः कोकनदच्छविः ।मञ्जिष्ठो बालसन्ध्याभोऽव्यक्तरागोऽरुणोऽपि च ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शोणमासद्रुमादीनां धान्याग्न्यध्वरदेहिनाम् ।महतां सभिदां नाम मानहायनयोरपि ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लोहितो रोहितो रक्तो माञ्जिष्ठोऽसौ तु पाटलः ।श्वेतसंवलितो रक्तः शोणः कोकनदोपमः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
गिरेर्नदी गिरिणदी तथा गिरिनदी मता ।क्लीबाव्ययं चोपनदं तथोपनदि च स्मृतम् ॥सप्तगोदावरं सप्तगङ्गं द्वियमुनं तथा ।देशे तून्मत्तगङ्गं स्यात्तथा लोहितगङ्गकम् ॥पारेगङ्गं तु गङ्गायाः पारे पूर्ववदीरितम् ।वहो नदो भिद्य उद्ध्यः सरस्वत्सम(प्त?)सिन्धवः ॥हिरण्यबाहुः शोणः स्यात्स्वर्णवाहोऽप्यसौ भवेत् ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुरुविन्दो लोहितकः शोणोऽस्त्री पद्मरागकः ।श्रीपुष्पं च सुरक्तं च माणिक्यं हंसपादकम् ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 लो (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
उकनाहः पीतरक्तः कृष्णरक्तोऽथ वा हयः ।शोणः कोकनदाभो यो हरिः सीतच्छविस्तु यः ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निघादयःशब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं निघः पर्वतः । अयं सङ्घः समूहः । अयमुद्घः प्रशस्तः । अयमुपघ्न आश्रयः पर्वतश्च । अयमोघो नदीवेगः पुरुषारम्भश्च । विघ्नः कर्मनिघातः । घर्मो निदाघः । अर्घः पूजा मूल्यविशेषः । वर्णो हरितपीतादिः ब्राह्मणादिः अकारादीनि चाक्षराणि ।पणगुणगणकणशोणाः किणफणघुणशाणबाणचूर्णाश्च ।नित्यं हि पुंसि पन्था बाष्पोष्माध्वानश्च विज्ञेयाः ॥ २६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
पणादयः शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं पणो विंशतिगण्डकः । अयं गुणः सङ्ख्याख्यः शुक्लादिः[दि] पाटलादिश्च । अयं गणः सङ्घातः । अयं कणः परमाणुः । शोणो नदः । किणो निकषः । फणो भुजङ्गः । घुणः कीटविशेषः । शाणः पाषाणविकारः । बाणः शरः असुरः घृष्टिका च । अयं चूर्णः शकलः खण्ड इत्यर्थः । अयं पन्था मार्गः । अयं बाष्पोऽश्रु । अयमूष्मा घर्मः । अयमध्वा मार्गः । नित्यग्रहणं विभाषानिवृत्त्यर्थम् ।नपुंसके श्वभ्रतृणरणार्णानि ।वीणातूणाघोणाघृणास्तु नियतं स्त्रियां विद्यात् ॥ २७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
पङ्को निषद्वरः शादो मृच्चते स्वल्पवारितः ।हिरण्यबाहुरुक्तास्तु शोणे नदे वहोऽपीरितः ॥ ३७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
हृत्पृष्ठखुरपुच्छेषु पुष्पितः पञ्चभद्रकः ।कृष्णरक्तच्छविः शोणः स च कोकनदच्छविः ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अरुणो रोहितो रक्तशोणौ रक्तसिते अथ ।पाटलोऽप्यरुणो बालसन्ध्याभः पीतरक्तके ॥ २९० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वर्षश्वेतप्लवाः शोणः पङ्कमन्थजलाशयाः ।मुरजात्मासिमासाद्रिबाणध्वानाध्वराग्नयः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तरणिर्दमुनाः शोणः कीली शुक्रश्च कीलकः ।हरिरप्पित्तमः शुद्धो बभ्रुरुष्णो भृगुर्विधुः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काश्मीरं घुसृणं शोणं कुङ्कुमं केसरं शठम् ।मदगन्धः सप्तपर्णः शुक्तिपर्णोऽग्निभूसितः? ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वर्णबाहुर्गुप्तकरः शोणो वेलाप्रवाहकः ।जलबिन्दुर्जलकणो विप्रुषः पृषतः पृषत् ॥ २८८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्गु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्याल्लवणः सर्वरसः क्षारस्तिक्तं तु तीक्ष्णवत् ।रक्तः शोणोऽरुणस्ताम्रो लोहितः पाटलोऽपि च ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ल्ल (wrong syllable)
genderविadj.
शोणो हिरण्यबाहुश्च हिरण्यवाहोऽपि मन्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोकनदच्छविः शोणः स्याद्धरिकश्च हालकः ।पीतहरितच्छायो वै कथ्यते पण्डितैरिह ॥ २२४६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
रोहितो लोहितो रक्तो माञ्जिष्ठः शोण इत्यपि ।पाटलः श्वेतरक्तश्च श्वेतरक्तस्य नाम वै ॥ २५३४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
हरिद्वर्णे तु पालाशः श्यामश्च हरितो हरित् ।रक्तोत्पलनिभः शोणो रक्तो लोहित-रोहितौ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सरयूः शरयूश्चेति कुल्याम्पा कृत्रिमा नदी ।शोणो हिरण्यबाहुश्च हिरण्यवाह इत्यपि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ण्य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रियकः स्याद्गन्धफला तथा गन्धफलीति च ।शोनको नटक-ट्वङ्ग-पत्रोर्णशोणढुण्डुकाः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्ग (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 र्ण (wrong syllable)
genderपुंmasc.
हिरण्यबाहुः शोणः स्यात् संभेदः सिन्धुसंगमः ।शरावती वेत्रवती चन्द्रभागा सरस्वती ॥ ३४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धवलौ कर्ककौकाहौ पोङ्गाहः शुक्लपिङ्गलः ।कृष्णवर्णस्तु खुङ्गाहः शोणः कोकनदच्छविः ॥ ७२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अनड्वान् भग्नशृङ्गे तु तस्मिन् कूटश्च तूबरः ।शोणो नीलवृषः श्वेतपुच्छशृङ्गः खुराण्डकः ॥ ७५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कालश्यामश्यामलकृष्णासितनीलमेचकास्तु समाः ।रक्तो रोहितलोहितताम्रारुणशोणपाटलाश्च समाः ॥ ८८८ ॥
गीतिः
genderविadj.
स्योनाके शोणकट्वङ्गौ दीर्घवृन्तः कुटन्नटः ।मण्डूकपर्णः पत्रोर्णो भल्लूकः शुकनासकः ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आनीलः स्यान्नीलकोशः पुंगाहः कृष्णवर्णकः ।शोणः कोकनदच्छायस्त्रियूहः कपिलो हयः ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शोणोऽरुणश्च संध्याभः श्वेतरक्तस्तु पाटलः ।मरालोऽल्पः पीतरक्तः पीतरक्तस्तु पिंजरः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
चन्दने चन्द्रिकः साले शोणो गन्धिक उत्पले ।केतके शोणितं सर्जधूपे सरलशोणिकः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शोणः कोकनदच्छवौ निगदितः शोणः समुद्रान्तरंशोणो लोहितघोटकोऽपि च तयोर्भेदे च शोणः स्मृतः ।वाणः स्यादसुरान्तरे कविवरे वाणी च वाग्देवतावाणौ केवलकाण्डयोश्च कथितौ वाणा स्मृता झिण्टिका ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
शिखासम्बन्धिनि पुनस्त्रिरथो शोणवाङ् नरि ।हिरण्यबाहुसंज्ञे स्यान्नदभेदेऽपि पादपे ॥ १४३१ ॥
अनुष्टुप्
उक्तः कोकनदच्छाये शोकस्तु शुचि ना स्त्रियाम् ।शोकी रात्रावथो शौण्डः शुण्डासम्बन्धिनि त्रिषु ॥ १४३३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकोकनदच्छाय
doubtful
शोण as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु रक्तप्राचीनके चामलके च ताम्रे रसोत्थधातौ विकसौषधौ स्त्री । शोणे पुमांस्तद्वति रागयुक्ते नील्यादिरक्तेऽपि परस्य लिङ्गे ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.36
- कोषकल्पतरु कषायस्याच्छोणे सुरभौ भवेत्स परगोऽथाम्नाय उक्तः श्रुता- वभ्यासेऽपि च संततौ निगदितो ज्ञैः संप्रदायेऽपि च । स्थाने पक्षिनिकेतने च गदितो विज्ञैः कुलायस्तथा ऽथोपायो नरि सामभेदविषये चोपागतौ सम्मतः ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.26.64
- नानार्थार्णवसंक्षेप हिरण्यबाहुहिरण्यबाहुः शोणाख्यनदे विषमलोचने ॥ १८-१/२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.33
- शब्दरत्नावली नदअब्दः सम्वत्सरे मेघे युस्तके च पयोनिधौ ॥ अन्दूर्भूषणभेदे स्यान्निगडेऽपि भवेत् स्त्रियाम् । कन्दोऽस्त्री शस्यमूले स्याच्छूरणे जलदे पुमान् ॥ कुन्दो मुकुन्दे निधिभिद्भूमिष्वस्त्री तु माथ्यके । क्षोदः स्यात्पेषणे पुंसि सन्धाने च रजस्यपि ॥ गदो विष्णुभ्रातरि स्याद्व्याधौ ना चायुधे गदा । छदः पक्षे च पत्रे च ग्रन्थिपर्णे तमालके ॥ छन्दोऽभिप्रायवशयोर्वेदकिन्यामनीषयोः(?) । नन्दिर्ना नन्दिकेश्वरद्युताङ्गानन्दयोरपि ॥ नदी स्त्रियान्तु सरिति शोणादौ नदः पुमान् । नन्दाहलिञ्जरगोर्योस्तु तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् ॥ पुमान्नरपतौ गोपभेदानन्दनिधिष्वपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.2
- शब्दरत्नाकर रोहितरोहितं त्रिषु शोणे स्याद् रोहितो मृगमत्स्ययोः । गोपित्ते रक्तकल्हारे वरयोषिति रोचना ॥ २१५५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2155
- शब्दरत्नाकर हिरण्यबाहुनिम्बे च हिङ्गुनिर्यासो हिङ्गुवृक्षरसेऽपि च । हिरण्यबाहुः शोणाख्यनदे पशुपतावपि ॥ २२३९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2239
- वैजयन्ती हिरण्यबाहुनिंबेऽपि हिंगुनिर्यासो हिंगुवृक्षरसेऽपि च । हिरण्यबाहुः शोणाख्ये नदे विषमलोचने ॥ ५६ ॥ Vaijayantī 8.1.56