रजत
rajataक्ली · neut.In 24 kośas: 28 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 24 as a meaning of another word.
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकंखर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनंकल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
metre not recognised
रूप्यक्लीकलधौतक्लीतारक्लीरजतक्लीश्वेतक्लीदुर्वर्णकक्लीखर्जूरक्लीहिमांशुक्लीहंसक्लीकुमुदक्लीसुवर्णक्लीस्वर्णक्लीहेमन्क्लीहिरण्यक्लीहाटकक्लीवसुक्लीअष्टापदक्लीकाञ्चनक्लीकल्याणक्लीकनकक्लीमहारजनक्लीरैपुंगाङ्गेयक्लीरुक्मक्लीलोहोत्तमक्लीवह्निबीजक्लीगारुडक्लीगैरिकक्लीजातरूपक्लीतपनीयक्लीचामीकरक्लीचन्द्रक्लीभर्मन्क्लीअर्जुनक्लीनिष्कक्लीकार्तस्वरक्लीकर्बुरक्लीजाम्बूनदक्लीशातकुम्भक्लीभूरिक्लीभूत्तमक्ली
genderक्लीneut.
दुर्वर्णं रजतं रूप्यं खर्जूरं श्वेतमित्यपि ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सीसकं सीसपत्रं स्याद्वङ्गं च मधुकं त्रपु ।रजतं कलधौतं च रूप्यं तारं च कथ्यते ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्रापुषं रजतं रूप्यं … चन्द्रभीरुकम् ।सौधाशुभीरुकं शूद्रं रर्जूरं वङ्गजिह्वनम् ॥ १९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
सिद्धवेद्यं महावर्णं पुण्डरीकं तु चन्द्रकम् ।दुर्वर्णं रजतं वैण्डि चन्द्रभीरु यमोदरम् ॥ ५९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गैरिकं वसु कल्याणं रजतं भर्म कर्वुरम् ।चामीकरं जातरूपं चाम्पेयं वित्तमर्जुनम् ॥ ५३४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दुर्वर्णं पुंसि वा रूप्यं रूपं रौप्यं यवीयसम् ।तारं लोहं वसुश्रेष्ठं रजतं रुचिरं पुनः ॥ ५४३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शुक्लः शुभ्रः शुचिः श्वेतो विशदः शितिपाण्डुरौ ।अमलो धवलः शुक्रो बलक्षो रजतः पुनः ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
हिरण्यमस्त्रियां हेमं निष्कमष्टापदं गमत् ।स्वर्णं सुवर्णं रजतं कुमारं त्विदमुत्तमम् ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कृतेऽकृते हेम्नि रूप्ये कुप्यं त्वाभ्यां परं हि यत् ।आहतं तद्द्वयं रूप्यमथ स्याद्रजतोऽस्त्रियाम् ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अयुतं प्रयुतं निवातमन्तंपलितं क्ष्वेडितमक्षतं युतं च ।उपवीत-शते मुहूर्त-हस्तेरजत-ध्वान्त-वसन्त-पुस्त-बुस्तम् ॥ ४७ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
शतवर्णे शातकुम्भं मेरु साहस्रवर्णके ।रूप्ये तु रजतं शुभ्रं दुर्वर्णं कलधौतकम् ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तपनीयं कलाधौतं कार्तस्वरशिलोद्भवम् ।रूप्यं रजतं गुलिका शुक्तिजं मौक्तिकं तथा ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ज (wrong syllable)
genderक्लीneut.
रूप्यं च रजतं तारं श्वेतं दुर्वर्णकं पुनः ।हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं खर्जूरमप्यथ ॥ ३२२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कार्तस्वरं जातरूपं गाङ्गेयं भूरिभर्मणी ।स्वर्णं चन्द्रो हेमशातकुम्भे रजतभूत्तमे ॥ ३२४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुवर्णं रजतं ताम्रं रितिः कांस्यं तथा त्रपु ।सीसं नदीवरं चैव अष्टौ लोहानि चक्षते ॥ ५४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रूप्यं श्वेतम् दर्पणकं रजतं तारशुक्लगू ।उदुम्बरं म्लेच्छमुखं वरिष्ठं शुल्बताम्रके ॥ २४७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अयुते सूर्यकं चैव सूर्यं निम्बसमुद्भवम् ।रजतं चन्द्रकं चान्द्रं कैलासनगसंभवम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अष्टापदं भूरिचन्द्रो महारजतभूत्तमे ।दुर्वर्णं रजतं रूप्यं तारं खर्जूरमित्यपि ॥ १७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रूप्यं रूपं तथा श्वेतं त्रापुषं रजतं सितम् ।दुर्वर्णकञ्च दुर्वर्णं जीवनं बङ्गजीवनम् ॥ १८०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
राः महारजतं भूरि रजतं तारजीवनम् ।निष्कश्चाऽष्टापदं जाम्बूनदं जातरूपं पुनः ॥ १८०९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 रू (wrong syllable)
genderक्लीneut.
हीरकं मौक्तिकं स्वर्णं रजतं चर्म चन्दनम् ।शङ्खो वस्त्रं च नामानि विशेषरत्नकानि वै ॥ १८४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शुभ्रोऽवदातो धवलो बलक्षो रजतोऽर्जुनः ।पाण्डुरित्येष पर्यायो धवले परिकीर्तितः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रजतं रूप्यखर्जुरं दुर्वर्णश्वेतरौप्यकम् ।रङ्गवीजं राजरङ्गं लोहराजकमित्यपि ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 र्जु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
रजतं हेम हेमोऽस्त्री रुक्मं रुग्मं च रुक्मलम् ।शातकुम्भं शातकौम्भं हिरण्यं हिरणं तथा ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तद्द्वयं चाहतं रूप्यं तदन्यत्कुप्यमित्यथ ।कलधौतचन्द्रभीरुकखर्जूरश्वेतरूप्यरजतानि ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
हीरकं मौक्तिकं स्वर्णं रजतं चन्दनानि च ।शङ्खश्च चर्म च वस्त्रं चेत्यष्टौ रत्नस्य जातयः ॥ १७३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
रूप्यहेम्री तु संश्लिष्टे घनगोलकमस्त्रियाम् ।रजतं त्रापुषं रूप्यं चन्द्रभीरु यवीयसम् ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
श्वेतं रजतेऽप्युक्तं रजतं हारे शरेऽपि किंशारुः ।दम्भेऽपि गह्वरं स्यादुपह्वरं सन्निधानेऽपि ॥ ७९१ ॥
आर्या
meaningsहार
त्रि तु श्वेतेऽथ रजनं रागद्रव्ये नपुंसकम् ।रजनी तु हरिद्रायां स्त्री नील्यां चौषधौ निशि ॥ १४८६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsश्वेत
रजत as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश कलधौतचन्द्रकान्तो दृषद्भेदे चन्द्रकान्तश्च कैरवे । कलधौतं सुवर्णे स्याद्रजते च प्रकीर्तितः ॥ Dharaṇikośa 15.2.79
- धरणिकोश रूप्यरूप्यं प्रशस्तरूपं स्याद्रूप्यं रजतमिष्यते । भाग्यं शुभात्मकं दैवं केवलं च शुभाशुभम् ॥ Dharaṇikośa 25.2.8
- कोषकल्पतरु दुर्वर्णपद्मिन्यां गरुडस्य मातरि तथा स्त्रीलिङ्गभाक्संमतः श्रीपर्णं कमलेऽग्निमन्थहठयोः कुम्भ्यां स्त्रियां शाल्मलौ । गम्भार्यां[283a]रजते तु युग्मरहितं दुर्वर्णमुक्तं बुधैः पत्रोर्णं त्वरलौ तथाम्बरभिदि त्रय्यां त्वशुद्धे चिते ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.15.37
- कोषकल्पतरु रूप्यगोप्यस्तु दासीतनयेऽन्यवत्तु रक्षोचिते, सव्यमुशन्ति वामे । तथा प्रतीपेऽथ फले गुणे च सस्यं च रूप्यं रजतेऽन्त्यलिङ्गे ॥ ३८ ॥ Koṣakalpataru 6.26.38
- कोषकल्पतरु तारत्रये द्वयोनो रजते स्त्रियां तु स्याद्बुद्धदेव्यां धिषणाङ्गनायाम् । सुग्रीवनार्यां परवत्पुनः स्या- दुच्चस्वरे भप्रभवेऽपि तद्वत् ॥ ११ ॥ Koṣakalpataru 6.27.11
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुमुदअथ क्लीबेऽभिधानानि सर्वाणि कुमुदस्य हि । रजतेऽतिदिशन्त्यार्या रुधिरस्य तु कुङ्कुमे ॥ १ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप इन्दुइन्दोः सर्वेऽपि पर्याया हंसस्यापि नपुंसके । रजते स्युः खरस्यापि कुमुदे मूर्धजस्य तु ॥ २ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.2
- नानार्थार्णवसंक्षेप शुल्बपुंस्याहामरदत्तोऽस्मिन्नर्थे शुल्बे तु तन्नपि । रजते भूमिभेदेऽपि सामभेदेऽथ ना क्रतौ ॥ ९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.98
- नानार्थार्णवसंक्षेप चन्द्रसुन्दरे तु त्रिषु ज्ञेयं क्ली त्वारण्यकसामनि । अत्र हेत्यृक्समुद्भूते कुमुदे रजतेऽप्यथ ॥ ३९५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.395
- नानार्थार्णवसंक्षेप ताररदेऽपि सज्जनः प्राह तारा तु स्यान्नरस्त्रियोः । नक्षत्रे नेत्रमध्ये च रजते तु नृशण्डयोः ॥ ५२४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.524
- नानार्थार्णवसंक्षेप रूप्यरूपणे तु पुमान् रूपो रूप्यं तु क्ली विभूषणे । आहते हेमरजतद्वये रजत एव च ॥ १११८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1118
- नानार्थार्णवसंक्षेप शूद्रशूद्राः स्त्री रश्मिषु क्ली तु रजते शूकवाक् पुनः । अस्त्री धान्यस्य सूक्ष्माग्रे शुङ्गानुक्रोशयोरथ ॥ १४०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1405
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्वेतक्लीबं तु दध्नि रजतेऽप्यथ श्वेता सुरान्तरे । पैष्टिकीसंज्ञके स्त्री स्यान्नदीभेदे लतान्तरे ॥ १४१९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1419
- नानार्थार्णवसंक्षेप सौधसौधोऽस्रो ------------- । रजते --------- स्मृतम् ॥ १५६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1569
- नानार्थार्णवसंक्षेप खर्जूररजते हरिताले च प्रसवेऽत्रोक्तभूरुहोः । वृश्चिकाख्ये पुनर्दीर्घकीटे द्वे रभसः पुनः ॥ ६०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.607
- नानार्थार्णवसंक्षेप त्रापुषसम्बन्धिनि त्रापुषं तु रजते क्ली त्रिषु त्वदः । विकारे त्रपुणो ना तु तातलो लोहकूटके ॥ ८५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.853
- नानार्थार्णवसंक्षेप दुर्वर्णबहुव्रीहौ तु त्रिरथो दुर्वर्णं रजते नपि । एलावालुकसंज्ञे च भेषजे रभसोऽपठीत् ॥ ९४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.943
- शिवकोष कलधौतकलधौतं सुवर्णे स्याद्रजतेऽपि नपुंसकम् । कृष्णवृन्ता माषपर्णीकाश्मरीपाटलासु च ॥ २०० ॥ Śivakoṣa 12.3.200
- शब्दरत्नावली कलधौततटष्यप्रोक्ता शतावर्यामबला शूकशिखयोः । ऐरावतो दिग्गजे स्यान्नारङ्गे लकुचद्रुमे ॥ नागान्तरे च पुंसि स्यात् स्त्रियां तडिति तद्भिदि । क्लीबं महेन्द्रकोदण्डे नटजुदीर्घे निगद्यते ॥ कलधौतं शातकुम्भे रजते च नपुंसकम् । कुमुद्वान् वाच्यलिङ्गः स्यात्कुमुदप्रायदेशके ॥ कुमुद्वनी कुमुदिनीकुशपर्ण्योरपि स्त्रियाम् । भवेत्कुहरितं क्लीबं रतशब्दे पिकध्वनौ ॥ कृष्णवृन्ता माषपर्ण्यां पाटलायामपि स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.160
- शब्दरत्नावली रूप्यपटोलमूले क्लीबं स्यान्नदीभेदेऽपि च स्त्रियाम् । रूप्यं चारौ त्रिषु स्वर्णरजतेऽपि नपुंसकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.29
- शब्दरत्नावली हिरण्यसामर्थ्यं क्लीबलिङ्गं स्याद्योग्यतायां बलेऽपि च । सौरभ्यमपि चारुत्बे सौगन्ध्ये गुणगौरवे ॥ हिरण्यं शातकुम्भे स्यादक्षये मणिभेदके । रजते रजसि द्रव्ये धनेऽपि च नपुंसकम् ॥ हृदयं स्यादुरोवुक्कमानसेषु च न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.52
- शब्दरत्नावली तारतारस्त्रिषूच्चनिनादमुक्तार्कशुद्धमुक्तयोः (?) । ऋक्षाक्षिमध्ययोर्न ना रजते च नपुंसकम् । स्त्रियां बुद्धदेवतायां वालिदेवगुरुस्त्रियोः । ताम्रन्तु शुल्वारुणयोर्दरोऽस्त्रीभयगर्त्तयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.14
- त्रिकाण्डशेष रूप्यआहतस्वर्णरजते रजते च नपुंसकम् । वत्से बले बुधे रौहिणेयोऽथ श्लेषवाद्ययोः ॥ ३२० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.320
- वैजयन्ती रूप्यराजते भूषणे रूप्यं रजते हेम्नि चाहते । त्रिषु प्रशस्तरूपेऽथ रणोऽस्त्री युधि ना ध्वनौ ॥ ६८ ॥ Vaijayantī 6.5.68