अपर
aparaक्ली · neut.In 9 kośas: 11 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
अपरावरे तु पश्चाज्जङ्घाद्यवयवे न ना ।आरालं पुच्छमूलस्योपान्ते स्यात्पेचकः पुमान् ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्याद्गात्रापरनासीरमन्दिराणां ततः परम् ।मयूरकादम्बरयोः शस्त्रस्य नगरस्य च ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
अङ्गुलीः कर्णिका कर्णमूलं स्याच्चूलिका स्त्रियाम् ।गुल्फः प्रौहः स्कन्धदेशस्त्वासनं पद्मकं पुनः ॥बिन्दवः पक्षभागस्तु पार्श्वतोऽप्यथ योऽग्रतः ।दन्तभागो न ना गात्रं जङ्घादिप्राक्प्रदेशकः ॥पश्चाद्भागोऽपरो नाह्यो वारी स्त्री रज्जुरङ्घ्रिगा ।त्रिपदी गात्रयोर्बन्ध एकस्मिन्नपरेऽपि च ॥उत्पलं कर्णमांसं स्याल्लालिका कर्णवेधिनी ।अपाङ्गदेशो निर्याणं पुच्छमूलं तु पेचकः ॥शृङ्खलस्त्रिषु चान्दूः स्त्री न स्त्रियौ निगडान्दुकौ ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
माध्यंदिनमथान्तोऽस्त्री जघन्यमवरान्तिमे ।पश्चिमापर-पाश्चात्त्याः पश्चात्तु चरमेऽव्ययम् ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सुपर्वसु स्यादमरोऽपि वज्र-द्रुमेऽस्थिसंहारक औषधौ च ।दूर्वामृताधारणदेवपूःषुस्त्रियामथ स्यादपरं न पुंसि ॥ ८२ ॥
उपजातिः
genderक्लीneut.
शुम्बं तुम्बं कांस्यजालस्थलानिस्थाली गोला छर्द्यलाबूडवोऽथ ।शास्त्रं गात्रं काहलं मन्दिरं चवीर्यं नासीरापरे पित्तलापि ॥ १७२ ॥
शालिनी
genderस्त्रीक्लीf. n.
गात्रं पश्चाद्देहभागे त्वपरं परिकीर्तितम् ।गजप्रतोदे तोत्रं स्यात्प्रतोदं वेणुकं तथा ॥ २९१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तदनन्तरतीरं तु पारं चावारमित्यपि ।अपरं चापरं च स्यादर्वाचि च तदामरम् ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गात्रापरे क्रमात् पूर्वापरजङ्घादिदेशयोः ।पूर्वस्याङ्घ्रेरधोऽधः स्युः प्रतीकाशः क्षयः क्रमात् ॥ ७०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आदिराद्योऽग्रिमः पूर्वः पौरस्त्यः प्रथमादिमौ ।अन्तो जघन्यः पाश्चात्यश्चरमोऽन्त्योऽन्तिमोऽपरः ॥ १६७९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अपरं तु परार्थं स्यात्पश्चाद्गात्रे च दन्तिनाम् ।कदरः क्षुद्ररोगे स्यात्कदरः खदिरे सिते ॥
अनुष्टुप्
अपरं स्यादपाचीनं पश्चाद्गात्रं च दन्तिनाम् ।अपरमिदानीमर्थे जरायुश्चापरा स्मृता ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
पश्चाच्छरीरे करिणां स्त्रियां तुभवेज्जरायौ चरमेऽधुनार्थे ।आर्वाग्भवे भेद्यसमं वदन्तिदन्तच्छदे पुंसि तथाधरः स्यात् ॥ ८३ ॥
उपजातिः
doubtful
अथापरं क्लीबलिङ्गं सिद्धान्ते मुनयोः विदुः ।गजपाश्चात्यभागेऽथ त्रिः पूर्वप्रतियोगिनि ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्
अन्यस्मिन्नप्यथापारः समुद्रे ना त्रिषु त्वयम् ।अविद्यमानपारे स्यादशिवस्तु पुमानयम् ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअन्य
doubtful
अमरस्त्रिदशे वज्रद्रुमेनेन्द्रपुरि स्त्रियाम् ॥गुडुच्यामपि दूर्वायां जरायुस्थूनयोरपि ।अपरा च जरायौ स्याद्गज(?)पश्चार्द्धके स्त्रियाम् ॥अर्वाचीने वाच्यलिङ्गमितरस्मिन्नपि त्रिषु ।अछरो वसुभेदे स्यात्सावधाने क्रतौ पुमान् ॥अन्तरे परिधाने स्यादवकाशे परात्मनि ।छिद्रतादर्थ्यभेदेषु तुल्येऽवसरमध्ययोः ॥
अनुष्टुप्
अपर as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु अदस्अदस्त्रिषु स्यादिह चापरस्मि- न्नर्थेऽथ गोसः प्रगबोलयोश्च ॥ ७८ ॥ Koṣakalpataru 6.31.78