शृङ्खल
śṛṅkhalaपुं · masc.In 19 kośas: 23 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
सा शृङ्खलं पुंस्कटीस्था किंकिणी क्षुद्रघण्टिका ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
बिन्दुजालं पुनः पद्मं शृङ्खलो निगडोऽन्दुकः ।हिञ्जीरश्च पादपाशो वारिस्तु गजबन्धभूः ॥ १२२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शृङ्खलो निगलोऽन्दूश्च कक्षा कक्ष्याऽपि वाल्हिके ॥ ११० ॥वाल्हीको वल्गवागे च खलिनं च खलीनवत् ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
स्त्रीकट्यां मेखला काञ्ची सप्तमी रशना तथा ॥ १०८ ॥क्लीबे सारसनं चाथ पुंस्कट्यां शृङ्खलं त्रिषु ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
करीरी दन्तमूलं स्याद्वारी च गजबन्धनम् ।निगडः पादबन्धश्च हिञ्जीरः शृङ्खलोऽन्दुकः ॥ २२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शृङ्खला शृङ्खलं च स्यात् काञ्ची काञ्चिरुभे समे ।कौशेयमपि कोषेयं स्यादाहतमनाहतम् ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्री मेखला च रसना काञ्चिः कक्ष्या च कक्षया ।पुंस्कट्यां शृङ्खलं तु स्यात्त्रिषु पादाङ्गुलस्य षण् ॥ २६७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अन्दुकः पुंसि निगडो न स्त्रियां शृङ्खलं त्रिषु ।पादपाशश्च हिञ्जीरो न स्त्रियां गजबन्धभूः ॥ १७२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्याच्छृङ्खलमण्डलयोः पटलार्गलयोरपि ।पूलकन्दलयोरित्थमवहेलस्य तत्पुनः ॥ २०३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ल (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.doubtful
अङ्गुलीः कर्णिका कर्णमूलं स्याच्चूलिका स्त्रियाम् ।गुल्फः प्रौहः स्कन्धदेशस्त्वासनं पद्मकं पुनः ॥बिन्दवः पक्षभागस्तु पार्श्वतोऽप्यथ योऽग्रतः ।दन्तभागो न ना गात्रं जङ्घादिप्राक्प्रदेशकः ॥पश्चाद्भागोऽपरो नाह्यो वारी स्त्री रज्जुरङ्घ्रिगा ।त्रिपदी गात्रयोर्बन्ध एकस्मिन्नपरेऽपि च ॥उत्पलं कर्णमांसं स्याल्लालिका कर्णवेधिनी ।अपाङ्गदेशो निर्याणं पुच्छमूलं तु पेचकः ॥शृङ्खलस्त्रिषु चान्दूः स्त्री न स्त्रियौ निगडान्दुकौ ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पूलावहेलौ समृणालनालौसशृङ्खलौ मण्डल-कन्दलौ च ।तद्वत्प्रदिष्टः कलशस्तथेषुस्तथा कटाहं च समामनन्ति ॥ ९० ॥
उपजातिः
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
एते स्त्रियां भवन्ति । हानिरपचयः । ग्लानिरशक्तिः । वापी पुष्करिणी । विपणी पण्यवी[वि]थिका । सारी पटोलिका । स्वाहा मन्त्रावसानम् । लक्ष्म्यादयः स्त्रियां भवन्ति । इयं लक्ष्मीः श्रीः । मनःशिला धातुद्रव्यम् । इयमुपानत् पन्नध्री । स्थाण्वादयः पुंसि भवन्ति । अयं स्थाणुः शिवः कीलश्च । अणुः सूक्ष्मः । ज्वरो रोगः ।पुंसि स्यात्प्राग्वंशस्त्रिषु लिङ्गेषु शृङ्खलं विद्धि ।चमसस्तम्भनिदाघ[घः]पशुशूकविटकाश्च पुंस्युक्ताः ॥ ७६ ॥
metre not recognised
genderविadj.
कटिसूत्रे भवेत् पुसां पादबन्धनवस्तुनि ।अपि स्याद्दन्तिनां ना तु शृङ्गारः स्याद्रसान्तरे ॥ १८५० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 पु (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
शृङ्खलः पादपाशस्तु हिञ्जीरनिगडान्दुकाः ।वारिस्तु गजबन्धस्य भूमिः स्यात्त्रिपदी त्वथ ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोशः खड्गपिधाने स्याच्छिम्बायां च निरीक्ष्यते ।कटाहकलशौ पूलकन्दलार्गलशृङ्खलाः ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
रशनायां सारसनं सप्तकी मेखलेति च ।स्त्रीणां स्यात्पुरुषाणां तु शृङ्खलं परिकीर्तितम् ॥ १६५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सर्वज्ञो मांसविक्रेता शस्त्री स्याच्छस्त्रकारकः ।मालश्चण्डालको म्लेच्छो नीचोऽस्पृश्योऽथ पञ्चमः ।तद्भेदाः शृङ्खलाः कालाः यावनाः प्रांशुका नराः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैरं विरोधो विद्वेषः शृङ्खलो निगडोऽन्दुकः ।विघ्नोऽन्तरायः प्रत्यूहो रोगातङ्कगदामयाः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मेखला लालिनी चेति स्त्रीकटिस्था हि कथ्यते ।पुनः सा पुंस्कटिस्था वै शृङ्खलं मन्यते बुधैः ॥ १०७८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अन्दुकोऽन्दूश्च हिञ्जीरो निगडो निगलः पुनः ।प्रसिद्धः शृङ्खलश्चैव पादपाशोऽपि मन्यते ॥ २२२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शङ्कुरालानमक्षोडो बन्धस्तम्भे च हस्तिनाम् ।हिञ्जीरो निगडोऽस्त्री स्यादन्दुकः शृङ्खलं त्रिषु ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
शृङ्खलस्त्रिषु हिञ्जीरे निगडो निगलोऽन्दुकः ।अन्दूर्गजबन्धभूमौ वारिर्वारी च तोत्रके ॥ २९५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ज (wrong syllable)
genderविadj.
सृणिर्द्वयोरङ्कुशोऽस्त्री सूना दण्डार्पितोऽङ्कुशः ।हिञ्जीरः स्याल्लोहमयं शृङ्खलं शृङ्खला त्रिषु ॥ ७११ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
उत्पलः स्यात्कुव[82]लयं कुष्ठं चैव सुगन्धकम् ।शृङ्खलं पुंस्कटीकाञ्च्यां शृङ्खलं बन्धनं विदुः ॥
अनुष्टुप्
तरुजातौ मत्स्यभेदे शालो हाले नृपेऽपि च ।निगडे पुंकटीबद्धवस्त्रे च शृङ्खलं त्रिषु ॥ ४०८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 च (wrong syllable)
शृङ्खल as a meaning in nānārtha verses
- शब्दरत्नावली रासरासः कोलाहले गोपक्रीडाशृङ्खलवाक्सु च । वत्सं वक्षसि वत्सः स्याद्वर्षपुत्रादितर्णके ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.10