चरम

caramaवि · adj.

In 14 kośas: 13 synonym verses, 14 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1459 · p. 55

एकात्तानायनसर्गाग्राण्यैकाग्रं च तद्गतम् ।अनन्यवृत्यैकायतनगतं चाथाद्यमादिमम् ॥ १४५८ ॥पौरस्त्यं प्रथमं पूर्वमादिरग्रमथान्तिमम् ।जघन्यमन्त्यं चरममन्तपाश्चात्त्यपश्चिमे ॥ १४५९ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 न (wrong syllable)

genderविadj.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.137

अन्तो जघन्यं चरममन्त्यपाश्चात्यपश्चिमाः ।

अनुष्टुप्

अन्तपुंक्ली जघन्यवि चरमवि अन्त्यवि पाश्च्त्यवि पश्चिमवि

genderविadj.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.707 · p. 82

आदिरग्रं पुरा पूर्वं प्रथमं प्राक् पुरः स्मृतम् ।उपज्ञोपक्रमारम्भौ पश्चाच्च चरमं भवेत् ॥ ७०७ ॥

अनुष्टुप्

आदिपुं अग्रक्ली पुराअ पूर्ववि प्रथमवि प्राक्अ पुरस्अ उपज्ञास्त्री उपक्रमपुं आरम्भपुं पश्चात्अ चरमवि

genderविadj.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.45 · p. 94

तन्तिपालः शाकुनस्तु गोवित्स्याद्ग्रन्थिकः पुनः ।सहदेवोऽपि चरमावेतौ माद्रीसुतावुभौ ॥ ४५ ॥

अनुष्टुप्

तन्तिपालपुं शाकुनपुं गोविद्पुं ग्रन्थिकपुं सहदेवपुं चरमपुं माद्रीसुतपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.140 · p. 229

पौरस्त्यः प्रथमोन्तोऽस्त्री जघन्यश्चरमोन्तिमः ।पाश्चात्यः पश्चिमोऽन्त्यश्च स्फुटं स्पष्टं निरर्थकम् ॥ १४० ॥

अनुष्टुप्

पौरस्त्यवि प्रथमवि अन्तपुंक्ली जघन्यवि चरमवि अन्तिमवि पाश्चात्यवि पश्चिमवि अन्त्यवि स्फुटवि स्पष्टवि निरर्थकवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.96 · p. 21

माध्यंदिनमथान्तोऽस्त्री जघन्यमवरान्तिमे ।पश्चिमापर-पाश्चात्त्याः पश्चात्तु चरमेऽव्ययम् ॥ ९६ ॥

अनुष्टुप्

माध्यंदिनवि अन्तपुंक्ली जघन्यवि अवरवि अन्तिमवि पश्चिमवि अपरवि पाश्चात्त्यवि पश्चात्अ चरमवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.346 · p. 95

पश्चिमं चरमं चापि पाश्चात्यान्तावपि स्मृतौ ।मध्यमं मध्यमीयं तु विचालाभ्यन्तरे समे ॥ ३४६ ॥

अनुष्टुप्

पश्चिमवि चरमवि पाश्चात्यवि अन्तवि मध्यमवि मध्यमीयवि विचालक्ली अभ्यन्तरक्ली

genderविadj.

पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.701 · p. 118

अन्ते जघन्यं चरमं पश्चिमं नीचमित्यपि ।उल्बणं च स्फुटं स्पष्टेऽप्येकाकी त्वेक एककः ॥ ७०१ ॥

अनुष्टुप्

जघन्यवि चरमवि पश्चिमवि नीचवि उल्बणवि स्फुटवि एकवि एककवि

genderविadj.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.99 · p. 44

पौरस्त्यः प्रथमः पूर्व आदिराद्यादिमोऽग्रिमः ।जघन्यः पश्चिमोऽन्त्यश्च पाश्चात्त्यश्चरमोऽन्तिमः ॥ ९९ ॥

अनुष्टुप्

पौरस्त्यवि प्रथमवि पूर्ववि आदिवि आद्यवि आदिमवि अग्रिमवि जघन्यवि पश्चिमवि अन्त्यवि पाश्चात्त्यवि चरमवि अन्तिमवि

genderविadj.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2653 · p. 428

अन्त्यमन्तिममन्तश्च पाश्चात्यं पश्चिमं पुनः ।जघन्यं चरमं चेति नामानि चरमस्य वै ॥ २६५३ ॥

अनुष्टुप्

अन्त्यवि अन्तिमवि अन्तवि पाश्चात्यवि पश्चिमवि जघन्यवि चरमवि

genderविadj.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.38 · p. 166

प्रथमे पूर्वपौरस्त्यौ भवेदादिः पुमानिह ।अन्तोऽस्त्रियान्तु चरमं स्याज्जघन्यान्त्यपश्चिमम् ॥

अनुष्टुप्

पूर्ववि पौरस्त्यवि आदिपुं अन्तपुंक्ली चरमवि जघन्यवि अन्त्यवि पश्चिमवि

genderविadj.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1679 · p. 201

आदिराद्योऽग्रिमः पूर्वः पौरस्त्यः प्रथमादिमौ ।अन्तो जघन्यः पाश्चात्यश्चरमोऽन्त्योऽन्तिमोऽपरः ॥ १६७९ ॥

अनुष्टुप्

आदिवि आद्यवि अग्रिमवि पूर्ववि पौरस्त्यवि प्रथमवि आदिमवि अन्तवि जघन्यवि पाश्छात्यवि चरमवि अन्त्यवि अन्तिमवि अपरवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.77 · p. 207

अग्र्यं त्वग्रिममग्रस्थं मध्यमीयं तु मध्यमम् ।अन्त्ये जघन्यपाश्चात्यचरमान्तिमपश्चिमाः ॥ ७७ ॥

अनुष्टुप्

अग्र्यवि अग्रिमवि अग्रस्थवि मध्यमीयवि मध्यमवि जघन्यवि पाश्चात्यवि चरमवि अन्तिमवि पश्चिमवि

genderविadj.

चरम as a meaning in nānārtha verses

नामलिङ्गानुशासनम् पश्चात्प्रतीच्यां चरमे पश्चादुताप्यर्थविकल्पयोः । Amarakośa 3.3.474
धरणिकोश पश्चात्उत्प्रश्ने च वितर्के स्यादुताप्यर्थविकल्पयोः । पश्चादनन्तरार्थे स्यात्प्रतीच्यां चरमेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 34.7.5
कोषकल्पतरु पश्चात्प्रतीच्यां चरमे पश्चात् नेत् विचारे समुच्चये । शङ्कायां प्रतिषेधेऽथ सहार्थेऽपि सकृत्स्मृतम् ॥ ८१ ॥ Koṣakalpataru 5.1.81
कोषकल्पतरु नरङ्गकामे त्वनङ्गः खहृदोस्तु षण्ढे शालौ पतंगः शलभे खगेऽर्के । स्यात्पारदेऽन्त्येऽथ वरण्डकेऽपि नरङ्ग ऊर्मौ चरमे शफे स्यात् ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.3.19
कोषकल्पतरु अन्तछन्दस्यपि स्त्री न दृढे त्वतीते मृते वृते वर्तुलकेऽन्यवच्च । अन्तो विनाशे चरमे स्वरूपे प्रान्ते तु न स्त्री निकटे त्रिलिङ्ग्याम् ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.16.30
कोषकल्पतरु ऐरावतनरि नारङ्गे सुरमातङ्गे चैरावत ऐन्द्रे त्वतिदीर्घे । चापे चरमे लकुचे त्वस्त्री विद्युद्भेदे विद्युति च स्त्री ॥ ५६ ॥ Koṣakalpataru 6.17.56
कोषकल्पतरु अरअरं तु चक्रे चरमे द्रुतार्थे ॥ ६ ॥ Koṣakalpataru 6.27.6
कोषकल्पतरु अरिअरिस्तु शत्रौ चरमे तु चक्रे करस्तु वर्षोपलपाणिवाची । मयूखशुण्डानृपदेयभागे चरः स्पशे जङ्गमके चले च ॥ ९७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.97
कोषकल्पतरु अवरबहिःपरीधानतदर्थतासु स्वीये तथा चावसरेऽपवृत्त्याम् । त्रयेऽवरं स्याच्चरमार्थकेऽन्त्ये जङ्घादिदेशे करिणां स्त्रियां तु ॥ ८५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.85
कोषकल्पतरु कुमारजात्ये सुवर्णे चरमे स्त्रियां तु कुमारिकाशैलसुतानदीषु । सहौषधौ स्याद्वनमालिकायां द्वीपे तथा जम्बुपदोत्तरस्थे ॥ ४७ ॥ Koṣakalpataru 6.27.47
नानार्थार्णवसंक्षेप पृष्ठविहङ्गपक्षमात्रे च पृष्ठं तु चरमं तनोः । चतुर्षु सामस्तोत्रेषु क्रतोः सामान्तरे कुशे ॥ ४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.42
शब्दरत्नावली जघन्यजघन्यं मेहने क्लीबं चरमे गर्हितेऽन्यवत् । जटायुर्ना पक्षिभेदे गुग्गुलौ च कनीपसि ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.41
शब्दरत्नावली पश्चात्आराद्दूरे समीपे च तथाभ्यन्तरगाढयोः । स्यात्कच्चिन्मङ्गले प्रश्ने हर्षे कामप्रवेदने ॥ पश्चात्प्रतीच्याञ्चरमे त्वधिकारे च दृश्यते । यदुत्प्रश्ने वितर्के च प्रकारार्थोपमानयोः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.28
शब्दरत्नाकर अन्तअस्त्र आस्र उभौ क्लेशे क्लीबे तु रुधिराश्रुणोः । अन्तोऽस्त्र्यवसिते प्रान्ते निश्चये चरमे मृतौ ॥ १८६८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1868