आस्पद
āspadaक्ली · neut.In 12 kośas: 9 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
ओकः पदास्पदे स्थानमस्त्र्युपघ्नोऽन्तिकाश्रयः ।भीरुष्ठानं तु गदितं चकितस्याश्रयो हि यः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
एते शब्दाः पुंसि स्युर्भवेयुरित्यर्थः । शीकरोऽम्बुकणः । तुषारो हिमसन्ततिः । तुषी धान्यबुषः कडङ्गरश्च । बुद्बुदो जलकङ्करः । फेनो जलस्य । समुद्रस्य ओसो अवश्यायः । तण्डुलो धान्यविशेषः । अपूपः पिष्टकस्य । एते शब्दाः स्त्रियामुदिताः कथिताः । इयमालिः पङ्क्तिः । मुक्ता रत्नम् । आजिर्युद्धम् । दर्विर्विभक्तसाधनी । सिकता वालुका ।अजिनाजिरशैवालनलमृणालतुहिनोडुपाज्यसस्यानि । द्वारास्पदकाष्ठानि च नपुंसकान्येव पटलं च ॥ ४७ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
एते शब्दा नपुंसके भवन्ति । इदमजिनं मृगत्वक् । इदमजिरमङ्गणम् । शैवालं जलसम्भवम् । नलं सुवर्णभाजनम् । मृणालं पद्ममूलम् । तुहिनं तुषारः । उडुपं प्लवः । आज्यं घृतम् । सस्यं व्रीहिः । द्वारं[र] गृहस्य । आस्पदं राज्ञाम् । काष्ठमिन्धनं पटलगृहस्य तिमिरं वा । एवकारोऽवधारणे ।त्रिष्वप्यक्षेष्विन्द्रियसञ्ज्ञका एतान्नपुंसके विद्धि ।शेषाः पुंसि प्रोक्ताः श्रीपिष्टा[ष्ठा]द्याश्च निर्यासाः ॥ ४८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
वसत्यावसथावासं स्थानं धामास्पदं पदम् ।निकायं निलयं पस्त्यं शरणं विदुरालयम् ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वृन्तं शीताश्मन्तभूतानि वार्त्तंतूस्तं तुन्दं गोदमुक्थं कुशीदम् ।वृन्दाच्छोदे शिल्पतल्पास्पदानिवाहित्थं स्यात्कूर्परूपे पदं च ॥ ९१ ॥
शालिनी
genderक्लीneut.
आस्पदं स्यात् पदं स्थानं सर्वसाधारणं स्थलम ।श्लेषस्त्रिमार्ग्याः शृङ्गाटं बहुमार्गी च चत्वरम् ॥ १६९४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शुरुङ्गा सन्धिला सन्धिः, स्थाने तु पदमास्पदम् ।पितृ-प्रेताद्वन-गृहे, धिष्ण्ये सदन-सादने ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सदनभवनवेश्मसद्मगेहावसथनिवेशनमन्दिरास्पदानि ।केचिदावसथं पुंसि निकेतं च प्रचक्षते ॥ ८४२ ॥
पुष्पिताग्राtwo metres in one verse
genderक्लीneut.
आस्पद as a meaning in nānārtha verses
- शब्दरत्नाकर विषयवाच्यवद्विषयोपेते विषयः स्त्र्यादिराष्ट्रयोः । आस्पदे गोचरे दीपभाजने चावलम्बने ॥ २१६९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2169