सस्य
sasyaक्ली · neut.In 17 kośas: 23 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
धान्यं तु सस्यं सीत्यं च व्रीहिः स्तम्बकरिश्च तत् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
क्षेत्राजीवः कृषिकः कृषीवलः कर्षकः कुटुम्बी च ।सीत्यं सस्यं प्रोक्तं वप्रं क्षेत्रं च केदारम् ॥ ५७४ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
गुच्छो गुलिच्छस्तवको मञ्जामञ्जनिवल्लरी ।प्रसवोऽपि फलं सस्यं फलं वृन्तन्तु बन्धनम् ॥ २०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
व्रीहिस्तु रेणुको बीजो धान्यं सस्यं तु वैटिकः ।व्रीहिः स्तम्बकरिः प्रोक्तः शालेयाः श्वेततण्डुलाः ॥ २५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुष्पे मणिचकं सूनं फले सस्यं तु पिप्पलम् ।धान्ये स्यादक्षतं सित्यं व्रीहिर्वरिरितीर्यते ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मकरन्दो मरन्दश्च तद्रसो मधुरस्त्रियाम् ।आरण्याः स्युः सुमनसो या अरण्येसमुद्भवाः ॥फलं परीरं किंपाकं शस्यं सस्यमथ त्रिषु ।व्युष्टं पर्युषितं शुष्कं त्ववानं वानमित्यपि ॥गौणं धारु(?)स्तु पुंस्त्वे स्यादथापक्वं शलाटु तत् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
एते शब्दाः पुंसि स्युर्भवेयुरित्यर्थः । शीकरोऽम्बुकणः । तुषारो हिमसन्ततिः । तुषी धान्यबुषः कडङ्गरश्च । बुद्बुदो जलकङ्करः । फेनो जलस्य । समुद्रस्य ओसो अवश्यायः । तण्डुलो धान्यविशेषः । अपूपः पिष्टकस्य । एते शब्दाः स्त्रियामुदिताः कथिताः । इयमालिः पङ्क्तिः । मुक्ता रत्नम् । आजिर्युद्धम् । दर्विर्विभक्तसाधनी । सिकता वालुका ।अजिनाजिरशैवालनलमृणालतुहिनोडुपाज्यसस्यानि । द्वारास्पदकाष्ठानि च नपुंसकान्येव पटलं च ॥ ४७ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
एते शब्दा नपुंसके भवन्ति । इदमजिनं मृगत्वक् । इदमजिरमङ्गणम् । शैवालं जलसम्भवम् । नलं सुवर्णभाजनम् । मृणालं पद्ममूलम् । तुहिनं तुषारः । उडुपं प्लवः । आज्यं घृतम् । सस्यं व्रीहिः । द्वारं[र] गृहस्य । आस्पदं राज्ञाम् । काष्ठमिन्धनं पटलगृहस्य तिमिरं वा । एवकारोऽवधारणे ।त्रिष्वप्यक्षेष्विन्द्रियसञ्ज्ञका एतान्नपुंसके विद्धि ।शेषाः पुंसि प्रोक्ताः श्रीपिष्टा[ष्ठा]द्याश्च निर्यासाः ॥ ४८ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
अथ धान्ये सस्यं सीत्यं व्रीहिस्तम्बकरी अपि ।आशौ स्यात्पाटलो व्रीहिर्गर्भपाकिनि षष्टिकः ॥ ३८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स (wrong syllable)
genderक्लीneut.
व्रीहिस्तु रेणुको बीजो धान्यं सस्यं [ तु ] रीरिका ।व्रीहयस्तम्बकरयः शालेयाः श्वेततण्डुलाः ॥ २०७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मुद्रितं मीलितं सङ्कुचितं निद्राणमिष्यते ।फलं सस्यं तत्र शुष्के वानशब्दो विभाव्यते ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शेपालं तु शेवालं शैवालं जलनीलिका ।सस्यसीत्ये समे धान्यं व्रीहिस्तम्बकरी समे ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 शे (syllables merged)
genderक्लीneut.
फलं सस्यं तथा शस्यं वानं शुष्कं फलं भवेत् ।शलाटु कथ्यतेऽपक्वं फलं तद्ग्रन्थिरुच्यते ॥ १९८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धान्यं सस्यं तथा सीत्यं व्रीहिः स्तम्बकरिः पुनः ॥ २१०६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
अथ शस्यञ्च सस्यञ्च वृक्षादीनां फले द्वयम् ।तथा वोंट इति ख्याते वृन्तं प्रसवबन्धनम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ताम्रवृन्तः कुलत्थश्च सस्यमस्त्री तिलः पुमान् ।तिलपिञ्जस्तिलपेजो द्वावेतौ निष्फले तिले ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ल (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
शस्यं तालव्य-दन्त्यादि वानावाने तु शुष्कके ।ग्रन्थौ पकः षण्ढं सन्तं पसश्च बीजकोशिका ॥ १३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श्च (wrong syllable)
genderक्लीneut.doubtful
पुंसि च्छदश्छदनपत्रपलाशपर्ण-बर्हं दलं रजसि पुष्पभवे परागः ।निर्यासलग्नखपुरास्तु समाः प्रसून-बन्धस्तु वृन्तमथ सस्यफले समाने ॥ ४५२ ॥
वसन्ततिलका
genderक्लीneut.
आढकी तुवरी सैव सौराष्ट्री करवीरिका ।सर्वं व्रीह्यादिकं सम्यं कणिशं सस्यमञ्जरी ॥ १४२७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
गुच्छो गुलुच्छः स्तबको मञ्ज्यां मंजरिवल्लरी ।प्रसवः पिप्पलं सस्यं फलं वृन्तं तु बन्धनम् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
न स्त्री मेथिः खले पाली खलधानं पुनः खलः ।व्रीहिर्वरेणुको वीज्यो धान्यं सस्यं लवेटिका ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शूरस्य भावक्रिययोरथ सस्यमिति ध्वनिः ।वृक्षादीनां फले धान्ये धान्यस्तम्बे गुणे त्वमुम् ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
सस्य as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् फलशीलं स्वभावे सद्वृत्ते सस्ये हेतुकृते फलम् ॥ २०१ ॥ Amarakośa 3.3.201
- धरणिकोश वलजवलजं गोपुरे क्षेत्रे सस्ये वलजमिष्यते । वलजा च मही प्रोक्ता वलजा विधुदर्शना ॥ Dharaṇikośa 7.2.13
- धरणिकोश फलफलं सस्ये शराद्यग्रे फलके व्युष्टिदानयोः । लाभे हेतुसमुत्थे च प्रियङ्गस्तु फली स्मृता ॥ Dharaṇikośa 27.3.1
- धरणिकोश पांशुपांशुर्धूलिषु सस्यार्थे चिरसंचितगोमये । केशोऽसुरान्तरे केशा ह्रीवेराप्पतिकुन्तलाः ॥ Dharaṇikośa 29.2.3
- कोषकल्पतरु कलङ्कसस्ये तथोत्तमाङ्गे- ऽथाक्षेपेऽङ्के मलेऽप्ययसः । प्रथमे कलङ्क उक्तः पालङ्कः शाकशल्लक्योः ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 6.1.5
- कोषकल्पतरु बलजबलजं गोपुररणयोः क्षेत्रे सस्ये स्त्रियां भूमौ । सुन्दर्यामथ शिल्पि- प्रभवे चित्रे च गैरिके फेने ॥ ३३ ॥ Koṣakalpataru 6.7.33
- कोषकल्पतरु पांशुसस्ये चिरं संचिते गोमयेऽथ दृक् स्त्री मतौ दर्शननेत्रयोश्च । दशा त्ववस्थास्वपि दीपवर्त्यां वस्त्रांशके योषिति भूम्नि दिष्टा ॥ १२ ॥ Koṣakalpataru 6.30.12
- नानार्थार्णवसंक्षेप सीतासंराद्धावथ सीता स्यात् पृथिव्यां हलपद्धतौ । सस्ये हरितसस्येऽन्ये सस्यभूमावितीतरः ॥ ११९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.119
- नानार्थार्णवसंक्षेप धान्यकुस्तुम्बुरुणि सस्ये क्ली ध्वाङ्क्षस्तु बककाकयोः । द्वयोस्तत्रापि च स्त्र्यर्थे ध्वाङ्क्षी ध्वाङ्क्षा तु नृस्त्रियोः ॥ ६४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.642
- नानार्थार्णवसंक्षेप फलसस्ये हेतुकृते चर्मसंज्ञशस्त्रनिवारणे । शस्त्राणां च मुखेऽत्रोक्तस्थावराणां प्रसूनयोः ॥ ८२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.826
- नानार्थार्णवसंक्षेप वलजाअना तु पुरगेहादेर्द्वारे क्षेत्रेऽप्यथापरः । सस्येऽप्याहाथ रभसः क्लीबं युद्धेऽप्यभाषत ॥ १५८६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1586
- वैजयन्ती सीतागंगेष्टिमूर्वयोः स्नुह्यां लेपभेदेऽमृते सुधा । रश्मिमेखलयोः स्यूना सीता सस्ये हलाध्वनि ॥ ४५ ॥ Vaijayantī 6.2.45