तल्प
talpaक्ली · neut.In 16 kośas: 19 synonym verses, 11 as a nānārtha head word, 11 as a meaning of another word.
तल्पं शय्या शयनीयं शयनं तलिनं च तत् ॥ ६८२ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
पर्यङ्कः शयनं शय्या तल्पं च तलिनं स्मृतम् ।अपाश्रयस्तु विद्वद्भिः कथ्यते मत्तवारणः ॥ ३०७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चक्राणि पुटभेदाः स्युः सेतुर्वरण उच्यते ।आतरस्तरपण्यं च तल्पं स्यादुडुपः प्लवः ॥ ६७१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तल्पमस्त्री तु तलिनं क्लीबे स्याच्छयनं पुनः ।शयनीयं स्त्रियां शय्या खट्वा स्यान्मञ्चकोऽस्त्रियाम् ॥ ४२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वृन्दतुन्दपदानां च निम्नस्य शिल्पतल्पयोः ।पुष्पान्तरीपकूर्माणां त्रिविष्टपपरीपयोः ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्य (wrong syllable)
genderक्लीneut.
संस्तर-प्रस्तरौ तुल्यावासन्दी लघुखट्विका ।निषद्याथो मञ्चकः स्याच्छयनं तल्पमस्त्रियः ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
तल्पं शयने शिल्पंपुष्पं कूर्पं त्रिविष्टपं रूपम् ।अविचयरिपं(?) शुम्बंनिकुरम्बं स्यात्कुरुम्बशुल्बे च ॥ ३ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
द्वीपो निपः कुणपमण्डपबाष्पशष्प-यूपानि विष्टपयुतः कुतपोष्मपौ च ।तल्पः शफोऽप्यथ च कम्बु सडिम्ब[बि]म्बंजम्भः कुसुम्भकलभौ ककुभो निभश्च ॥ ५४ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंक्लीm. n.
एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं कललो गर्भाशयः । कफः श्लेष्मा । पूयः शोणितविकारः । कुल्माषः सस्यजातिः । कल्कः सर्षापादीनां चूर्णम् । कल्पः कालपरिमाणम् । गेहं गृहम् । मखो यज्ञः । लौहित्यो नदविशेषः । झर्झरो वादित्रविशेषः । पुङ्खः शरस्य । चषालो यूपाग्रम् । कटाहो लोहभाजनम् ।मत्स्यो मीनः ।शवपलकतल्पसद्मबलिशामिशनिमित्तपित्तचित्तानि ।किल्बिषवृजिनानि तथा नपुंसके पीठपापे च ॥ ५९ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
स्रस्तरः संस्तरश्चैव शय्या शयनमुच्यते ।शयनीयतलिमे तुल्ये तल्पं पर्यङ्कमञ्चकौ ॥ ३२२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वृन्तं शीताश्मन्तभूतानि वार्त्तंतूस्तं तुन्दं गोदमुक्थं कुशीदम् ।वृन्दाच्छोदे शिल्पतल्पास्पदानिवाहित्थं स्यात्कूर्परूपे पदं च ॥ ९१ ॥
शालिनी
genderक्लीneut.
संपरायो रणे तल्पः पर्यङ्केऽपि तथैव च ।प्रेते भूत उडावृक्षो वर्णः श्वेतस्वरादिके ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
सदनं भवनागारे मन्दिरं तल्पमाशया ।शय्या पर्य्यङ्कगः? खट्वाऽऽस्तरणं तूलिका सुवा? ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
खट्वा पर्यङ्कपल्यङ्काष्टशल्यामञ्चमञ्चकाः ।शय्या च शयनं तल्पं शयनीयं च तूलिका ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
अस्तरः प्रस्तरश्चेति प्रस्तरोऽपि च कुत्रचित् ।खट्टा पर्यङ्कपल्यङ्कमञ्चतल्पशया अपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अपटीका काण्डपटी प्रतिसीरा यवनिका तिरस्करिणी ।शय्या शयनं तल्पं शयनीयं तलिममास्तरणम् ॥ ८६५ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
समुद्रकूले मर्यादा स्यात् प्लवे तल्पमद्य(द्व?)योः ।सारणस्त्वल्पकुल्यायां जलयादो जलद्विपः ॥ १७८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
क्लीबे कलत्रविषबीजकुटुम्बरत्नतल्पोक्थकुङ्कुमप्रवीणतृणाक्षराणि ।शृङ्गादपीठगृहभेषजपृष्ठकिण्वदैवाण्डभाण्डचिवुकोडुपसाहसानि ॥ ६ ॥
वसन्ततिलकाmetre not read in every line
genderक्लीneut.
गिरिसानुन्यपि वप्रं तल्पं दारेषु चक्षुषि ज्योतिः ।चौर्यादावपि हिंसा प्रसरः प्रणयेऽपि निर्दिष्टः ॥ ८१० ॥
आर्या
meaningsदार
अब्दो वर्षे दरस्त्रासे कुकूलस्तु तुषानले ।स्याज्जन्यस्तु परीवादे पर्यङ्के तल्प इत्यपि ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsपर्यङ्क
वस्त्रे देहे गृहे चाथ तनुः स्वल्पे कृशे त्वचि ।विरले वामने देहे त्रुटिः संशयलेशयोः ॥ २२४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
छपः क्षुपे स्पर्शने च अपुरङ्गे च सीसके ।अल्पमट्टे क्लीबलिङ्गं शयनीयकलत्रयोः ॥
अनुष्टुप्
doubtful
तल्प as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश तलिमप्रथमौ तु प्रधानादी अधमो हीनगर्ह्ययोः । कुसुमे स्त्रीरजःपुष्पे तलिमे तल्पकुट्टिमौ ॥ Dharaṇikośa 24.1.5
- धरणिकोश शय्याधान्यं व्रीहिषु धन्याके प्रियं हृद्ये धवे प्रियः । शय्या तल्पे ग्रन्थगुम्फे व्रज्या त्वटनरङ्गयोः ॥ Dharaṇikośa 25.1.9
- कोषकल्पतरु तलिमचौरे च शालौ कलमोऽपि लाक्षा- रके तथा लेखनिकाह्वयेऽपि । क्लीबे तु तल्पे तलिमं विताने । तथा कृपाणेऽपि च कुट्टिमे च ॥ ८६ ॥ Koṣakalpataru 6.25.86
- कोषकल्पतरु शय्याव्रज्या भवेत्पर्यटने च वर्गे स्यात्प्रस्थितौ, तल्पगता तु शय्या । शब्दस्य गुम्फेऽथ कुमारिकायां कन्या च नार्यौषधिराशिषु स्यात् ॥ ५० ॥ Koṣakalpataru 6.26.50
- नानार्थार्णवसंक्षेप तलिमतलिमं कुट्टिमे तल्पे द्वारयन्त्रे तु तालकम् । कर्णभूषणभेदे च तालपत्राह्वयेऽप्यथ ॥ ३६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.36
- परमानन्दीयनाममाला तलिमतलिमं कुट्टिमे तल्पे विताने तलिमं तथा । तोदनं पीडने तोत्रे तरसं बलमांसयोः ॥ २२९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.229
- शब्दरत्नावली तलिमतलिमं कुट्टिमे तल्पे वितानचन्द्रहासयोः । निष्क्रमो वृद्धिसंप्राप्तौ दुष्कुले निर्गमेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.36
- शब्दरत्नाकर तलिमतलिमं कुट्टिमे तल्पे तमोनुत्तेजसां त्रये । स्वर्गेऽन्तरिक्षे त्रिदिवस्तृणतास्त्रतृणत्वयोः ॥ २०९८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2098
- त्रिकाण्डशेष तलिमगुल्मः स्तम्बे घट्टभेदे घर्मः स्वेदातपोष्मसु । जिह्मः स्थात्कुटिले मन्दे तलिमं तल्पकुट्टिमें ॥ २९६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.296
- वैजयन्ती शय्याशय्या तल्पे ग्रन्थगुंफे शंसा तु स्तववाक्ययोः । संविद्युद्धे प्रतिज्ञायां संकेताचारनामसु ॥ ४१ ॥ Vaijayantī 6.2.41
- वैजयन्ती तलिमतलिमं कुट्टिमे तल्पे तर्पणं त्विन्धनेऽपि च । तानितं तूलितपटे गुणवादित्रभाण्डयोः ॥ १६ ॥ Vaijayantī 7.3.16