कज्जल
kajjalaक्ली · neut.In 15 kośas: 13 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
अञ्जनं कज्जलं दीपः प्रदीपः कज्जलध्वजः ॥ ६८६ ॥स्नेहप्रियो गृहमणिर्दशाकर्षो दशेन्धनः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जतुयावकलाक्षाऽलक्तकाः समाः सिक्थकं मधूच्छिष्टम् ।कज्जलमञ्जनमभिहितमादर्शो दर्पणो मुकुरः ॥ ५५५ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
अथ स्यात्कज्जलं क्लीबे दीपोच्छिष्टं तथाञ्जनम् ।पुंसि स्यात्पक्षकोऽस्त्री स्याद्व्यजनं तालवृन्तकम् ॥ ४३० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पादपीठं फलहकः पादपः पादुकापि च ।आसन्दी वेत्रपीठं स्याल्लोचकं कज्जलाञ्जने ।दीपोऽस्त्रियां प्रदीपश्च दशाकर्षी दशेन्धनः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अञ्जनं कज्जलं नागं गजपाटलमारुणम् ।सालं परिधि वृक्षं च कुल्यां स्त्रीं सारणीं विदुः ॥ १८१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
द्रुमामयो रङ्गमाता क्षतघ्ना कृमिजा जतु ।अलक्तो याव आख्यातः कज्जलं त्वञ्जनं समम् ॥ ३२६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मेखला सप्तकी काञ्ची रसना क्षुद्रघण्टिका ।अञ्जनं कज्जलं दैपं सिन्दूरं[र] स्त्रीविभूषणम् ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नासानामग्रतः पुष्पमाभरणं च मौक्तिकम् ।अञ्जनं कज्जलं चैव ताम्बूलं मुखरञ्जनम् ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
तत्प्रशान्तार्चिरिङ्गालः कालिका चाग्निविट् सभे ।मेलामन्दो मषीपात्रमञ्जनं कज्जलं समे ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तरुणी रामतरुणी पूलिका नित्यपुष्पिका ।काकोत्पलं कुवलयं कज्जलेन्दीवरं च तत् ॥ ५६७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कज्जले स्यादिरिपके कन्दुकश्चोदनागुडः ।निश्चुक्कणं दन्तशाणं पिष्टातो धूलिगुच्छकः ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अञ्जनं त्वक्षिसंस्कारः कज्जलं धूमयोनि तत् ।चूर्णानि वासयोगाः स्युः पिष्टातः पटवासकः ॥ १५७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्रन्दनं पुनराह्वाने रोदनेऽप्यथ कज्जलम् ।कसोत्पलाख्ये वनज उत्पलेऽप्यञ्जनान्तरे ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
धूमयोनिन्यथ ज्ञेयं कश्मलं मोहविष्ठयोः ।अथ स्यात् कत्तृणं कुट्यां तृणभेदेऽथ काननम् ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsधूमयोनिन्
doubtful
कज्जल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अञ्जनअञ्जनं कज्जलं चाक्तुरञ्जना मारुताङ्गना । अञ्जनो दिग्गजः शैलोऽप्यञ्जनं स्याद्रसाञ्जनम् ॥ Dharaṇikośa 19.3.19
- कोषकल्पतरु लोचकखाद्ये न स्त्री मोदको हर्षुके तु भेद्याधीनो लोचक[252a]स्त्वक्षितारे । स्त्रीणां भालालंकृतौ मांसपिण्डे मोचार्थी चाथास्त्रियां कज्जले सः ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 6.1.64
- कोषकल्पतरु अञ्जनगोपित्तके स्यात्रिषु रोचनेऽथ स्यादञ्जनो दिग्गजभूधरार्थः । अन्त्ये तु सौवीररसाञ्जनार्थः स्यात्कज्जले मारुतयोषिति स्त्री ॥ ५७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.57
- परमानन्दीयनाममाला अञ्जनकज्जलेऽथाञ्जना माता मारुतेरमरः सुरे । स्नुहीवृक्षेऽस्थिसंहारकव्योरमृतमम्बरे ॥ २७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.27
- शब्दरत्नावली लोचकलासकस्तु मयूरे स्यात् लम्पटे लास्यकारिणि । लोचको नेत्रतारायां मांसपिण्डे च कज्जले ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.134
- शब्दरत्नावली अञ्जनक्लीबं रसाञ्जने चाक्तौ सौविरे कज्जलेऽपि च । अवनं रक्षणे प्रीतौ अवनिः क्षितिरक्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.27
- शब्दरत्नाकर अञ्जनकेयूरे त्वङ्गदं क्लीबे पुंसि बालिन आत्मजे । अञ्जनं कज्जले ना तु दिग्गजे कपिपुङ्गवे ॥ २०३३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2033