वनस्पति
vanaspatiपुं · masc.In 19 kośas: 20 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
पुष्पैस्तु फलवान्वृक्षो वानस्पत्यो विना तु तैः ॥ १११५ ॥फलवान्वनस्पतिः स्यात्फलावन्ध्यः फलेग्रहिः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 न्व (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
वृक्षोंऽह्रिपः क्षितिरुहः शिखरी च शाखी,शालो वनस्पतिरगो विटपी कुठश्च ।अद्रिः कुजस्तरुरनोकह इत्यभिन्नाः,शब्दा द्रुविष्टरनगद्रुमपादपाश्च ॥ १७७ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
वानस्पत्याः स्मृता वृक्षा ये पुष्प्यन्ति फलन्ति च ।फलन्ति ये विना पुष्पं तान्वदन्ति वनस्पतीन् ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महीरहो महीरुट् स्यात् वानस्पत्यो वनस्पतिः ।द्रुमः स्याद्द्रुश्च तुल्यौ द्वौ फलेग्रही फलग्रही ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ग्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नगोऽगमः कुठिर्गच्छः कुठारुरपि विष्टरः ।वानस्पत्यः फलैः पुष्पादपुष्पात्तैर्वनस्पतिः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
महाच्छायः स्कन्धरुहः क्षीरी रक्तफलः पुनः ।कौबेरो बहुपान्नीलः शिफारुट् च वनस्पतिः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वनस्पतिर्वृक्ष-गच्छ-नन्द्यावर्त-करालिकाः ।पुष्पतः फलवान्वानस्पत्योऽपुष्पो वनस्पतिः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्यस्थाली डुमः पिष्टक्षीरी कुञ्जरपादपः ।स्यात्प्ररोही जयतरुर्नदीवृक्षो वनस्पतिः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नदीवृक्षः प्ररोही च पादरोही वनस्पतिः ।अग्रशुङ्गी मरीची च दान्तो वैश्रवणालयः ॥ ५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्कन्धजन्मा रक्तफलः क्षीरी शुङ्गी वनस्पतिः ।उदुम्बरे जन्तुफलो यज्ञाङ्गो हेमदुग्धकः ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अनोकहस्तरुः शाखी विटपी फलिनो नगः ।द्रुमोऽङ्घ्रिपः फलेग्राही पादपोऽगो वनस्पतिः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वनस्पतिः फलवांस्तु विशेषः फलजन्मतः ।फलेग्रहिः फलवान्ध्यः फलिनः फलवान्फली ॥ २७ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ल (wrong syllable); pāda 3, syllable 6 ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अगो नगोऽगमो द्रुश्च फलवांश्च वनस्पतिः ।केतकः केतकी जाती चम्पको मल्लिका जपा ॥ १४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुष्पं फलं क्रमात् पत्रं वानस्पत्यस्तु स द्रुः ।वनस्पतिस्तु स द्रुमः फलमेव च पत्रकम् ॥ १९५८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 7 द्रु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पुष्पात् फलयुते वृक्षे वानस्पत्य उदाहृतः ।पुष्पं विना फलयुतो निर्घटः स्याद्वनस्पतिः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्णलः पर्णिलो वृक्षे स्थाने वृक्षैर्वृतान्तरे ।निकुञ्ज-कुञ्जौ जरुट-जरुडौ च, वनस्पतौ ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वानस्पत्यः फली पुष्पात् फल्यपुष्पाद्वनस्पतिः ।फलपाकावसनाः स्युरोषध्यो व्रततिर्लता ॥ ४४२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
छायातरुः स्थिरच्छायो वन्दा काकरुहा स्मृताः ।वनस्पतिर्निर्लुटः स्यात्फुल्लोन्निद्रविकस्वराः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वानस्पत्यः पुष्पफली फली त्वेव वनस्पतिः ।ओषधिः फलपाकान्ता ह्रस्वशाखाशिफः क्षुपः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सेनापतिः सैन्यपतौ गुहे चलवङ्गपूगद्रुमयोस्तु विष्णौ ।लक्ष्मीपतिः स्यादथ वृक्षमात्रेवनस्पतिः पुष्पफलद्रुमे च ॥ ७२ ॥
उपजातिः
वनस्पतिर्ना द्रुमात्रे विनापुष्पं फलिद्रुमे ।व्याधिघातः पुमानारग्वधे च जलवेतसे ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
वनस्पतिर्वृक्षमात्रे विना पुष्पं फलिद्रुमे ।विनिपातश्च दैवादिव्यसने चावमानने ॥
अनुष्टुप्
वनस्पतिर्वृक्षमात्रेऽप्यपुष्पात् फलवद्द्रुमे ।स्याद्वर्धमान एरण्डे शरावे भूषणेऽपि च ॥ २२२७ ॥
अनुष्टुप्
वर्तुलाधीतयोर्वृत्तं वार्त कुशलनीरुजोः ।वासेऽपि वसतिर्वृक्षमात्रेऽपि च वनस्पतिः ॥ १८२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 र्त (wrong syllable)
meaningsवृक्षमात्र
वारवाणिर्ज्यौतिषिके धर्माध्यक्षेऽप्यथो वटे ।वनस्पतिर्वृक्षमात्रेऽप्यग्नीन्द्वर्का विरोचनाः ॥ ४२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्ज्यौ (wrong syllable)
वनस्पति as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप आलूआलिमर्थत्रये विद्यात् सेतौ सख्यां तथैव च । आवलावप्यथालूः स्याद् योनिव्याधौ वनस्पतौ ॥ ९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.9
- नानार्थार्णवसंक्षेप नाकुमृतावदर्शने नाकुः स्याद्वल्मीके वनस्पतौ । पक्षः पार्श्वगरुत्साध्यसहायबलभित्तिषु ॥ ६९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.69
- नानार्थार्णवसंक्षेप सर्जूवनस्पतौ विद्युति च कश्चिद्वणिजि तु द्वयोः । स्रष्टा तु सृष्टिकृन्मात्रे त्रिर्ना हरिविरिञ्चयोः ॥ १४७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1472
- नानार्थार्णवसंक्षेप सिंहसिद्धो ना वृक्षभेदे स्यादयं साधुजने त्रिषु । सिंहस्तु द्वे किशोरे स्यात् पुमानेष वनस्पतौ ॥ १५१६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1516
- नानार्थार्णवसंक्षेप शकन्धुअपूपभेदे कर्णस्य प्रदेशे च क्वचित् स्मृता । शकन्धुर्देवताभेदे तथैव स्याद्वनस्पतौ ॥ ९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.94
- नानार्थार्णवसंक्षेप अतसजलपक्षिविशेषे च स्यादथो अतसः पुमान् । वनस्पतिप्रभेदे स्यादतसी तु स्त्रियामियम् ॥ १२१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.121
- नानार्थार्णवसंक्षेप मूलकमूलनक्षत्रसंयुक्तकालजातेऽथ पुंस्ययम् । वनस्पतौ स्यान्मूलेरो हर्षनन्दी त्वभाषत ॥ १४३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1438