समुदय
samudayaपुं · masc.In 14 kośas: 21 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
प्राणः स्थाम तरः पराक्रमबलद्युम्नानि शौर्यौजसीशुष्मं शुष्म च शक्तिरूर्जसहसी युद्धं तु संख्यं कलिः ।संग्रामाहवसंप्रहारसमरा जन्यं युदायोधनंसंस्फोटः कलहो मृधं प्रहरणं संयद्रणो विग्रहः ॥ ७९६ ॥द्वन्द्वं समाघातसमाह्वयाभिसंपातसम्मर्दसमित्प्रघाताः ।आस्कन्दनाजिप्रधनान्यनीकमभ्यागमश्च प्रविदारणं च ॥ ७९७ ॥समुदायः समुदयो राटिः समितिसंगरौ ।अभ्यामर्दः संपरायः समीकं सांपरायिकम् ॥ ७९८ ॥आक्रन्दः संयुगश्चाथ नियुद्धं तद्भुजोद्भवम् ।
शार्दूलविक्रीडितम्
प्राणपुंस्थामन्क्लीतरस्क्लीपराक्रमपुंबलक्लीद्युम्नक्लीशौर्यक्लीओजस्क्लीशुष्मक्लीशुष्मन्क्लीशक्तिस्त्रीऊर्जस्क्लीसहस्क्लीयुद्धक्लीसंख्यक्लीकलिपुंसंग्रामपुंआहवपुंसंप्रहारपुंसमरपुंजन्यक्लीयुध्स्त्रीआयोधनक्लीसंस्फोटपुंकलहपुंमृधक्लीप्रहरणक्लीसंयत्स्त्रीरणपुंविग्रहपुंद्वन्द्वक्लीसमाघातपुंसमाह्वयपुंअभिसंपातपुंसंमर्दपुंसमित्स्त्रीप्रघातपुंआस्कन्दनक्लीआजिस्त्रीप्रधनक्लीअनीकक्लीअभ्यागमपुंप्रविदारणक्लीसमुदायपुंसमुदयपुंराटिस्त्रीसमितिस्त्रीसंगरपुंअभ्यामर्दपुंसंपरायपुंसमीकक्लीसांपरायिकक्लीआक्रन्दपुंसंयुगक्लीनियुद्धक्ली
genderपुंmasc.
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयःसंदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकंवृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
समूहे निवहव्यूहसंदोहविसरव्रजाः ।स्तोमौघनिकरव्रातवारसङ्घातसञ्चयाः ॥ ३९ ॥समुदायः समुदयः समवायश्चयो गणः ।स्त्रियां तु संहतिर्वृन्दं निकुरम्बं कदम्बकम् ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सङ्ग्रामः समितिः समिच्च समरं संख्यं समीकं रणं,युद्धं युत्प्रधनं मृधं समुदयः संयत्कलिः संयुगम् ।द्वन्द्वायोधनसम्प्रहारकलहाक्रन्दाहवाभ्यागमाः,संस्फोटप्रविदारणप्रहरणानीकाजयः सङ्गरः ॥ ४५३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
निकरनिकायनिवहविसरव्रजपुञ्जसमूहसञ्चयाः,समुदयसार्थयूथनिकुरम्बकदम्बकपूगराशयः ।चयसमवायवृन्दसन्दोहसमाजवितानसंहति-प्रकरघनौघसंघसंघातव्रातकुलोत्कराः स्मृताः ॥ ६८६ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
संपरावः समुदयः संस्फोटः कलहोऽस्त्रियाम् ।स्त्रियामाजी च समितिः स्यात् क्लीबे सांपरायिकम् ॥ ३५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निचयः प्रचयश्चैव प्रकरश्चाकरः पुनः ।समुदायः समुदयः समवायो गणश्च यः ॥ २०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समुदायः समुदयः समवायश्चयः स्तमः ।स्तोमः कलापः कूटोऽस्त्री संहतिः स्त्री कदम्बकम् ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संग्रामः समुदाय-संगर-समाघाताभिसंपात-सं-स्फोटारालि-समाह्वया अभिमरोमाराङ्कपुग्विग्रहः ।संस्फेटः कलहः कलिः समुदयः प्राह-प्रघाताहवा-क्रन्दाभ्यागम-संप्रहार-समिधाभ्यामर्द्द-सम्मर्द्दकाः ॥ ५२ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
ओघः समुदयः सङ्घः सङ्घातः समितिस्ततिः ।निचयः प्रकरः पङ्क्तिः पशूनां समजो व्रजः ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समुदाये समुदयो व्यूहो वाह(र?)श्चयो गणः ।समवायश्च पटलं निकरश्चक्रवालकम् ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ओघः संघो व्रजो व्रातो निकरः प्रकरश्चयः ।संदोहः संहतिः स्तोमो वारः समुदयो गणः ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संङ्गरः संयुगं संयत् समितिः साम्परायिकम् ।समुदायः समाघातः समुदयः समित् मृधम् ॥ १३२४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
समूहः समुदायश्च समुदयोऽपि सञ्चयः ।समवायश्च सङ्घातः सन्दोहः संहतिस्तथा ॥ २५६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
क्लीबे तु वृन्द-पटल-मण्डलानि कदम्बकम् ।गणः समुदयो जालं जातञ्च निकुरम्बकम् ।समवायः संहतिः स्त्री विज्ञेयाः पञ्चविंशति ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
सम्परायः समुदयो विदारो दारणापि च ॥
genderपुंmasc.
समुदायः समुदयः सांपरायकमित्यपि ।सांपरायः संपरायकमग्रगमने मतम् ॥ २९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
काकली काकलिर्वृन्दे कदम्बं च कदम्बकम् ।समुदायः समुदयः पेटं स्यात् पेटकं त्रिषु ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्त्रीपुंसौ युगली युग्मं युगलं युगमित्यपि ।संघातसंघसमुदयसमवायस्तोमनिवहसमुदायाः ॥ ८२६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अभिमर्दाभिसंपातप्रघाताभ्यागमाहवाः ।समुदायः समुदयः सम्मर्दः संगरः स्पशः ॥ २०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सन्दोहनिवहव्यूहसमूहनिकराकराः ।समुदायः समुदयो निकुरुंबं कदम्बकम् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
समुदय as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् स्कन्धबुधवृद्धौ पण्डितेऽपि स्कन्धः समुदयेऽपि च ॥ १०० ॥ Amarakośa 3.3.100
- कोषकल्पतरु उपकरोतिप्रतियत्ने समुदये प्रत्युपान्निष्क्रये समः । संकल्पेऽनुभवे संघे प्रतियत्न-प्रशंसयोः ॥ ५५ ॥ Koṣakalpataru 3.5.55
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्कन्धसर्गोऽध्याये स्वभावे च निर्माणे च समुज्झने । उत्साहे निश्चये चाथ स्कन्धः समुदये चये ॥ १२६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.126
- नानार्थार्णवसंक्षेप समुन्नयउन्नतौ च विरोधे च समुन्नयपदं पुनः । समुत्क्षेपे समुदये पृष्ठस्थायिबलेऽपि च ॥ ११८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.118