आकार
ākāraपुं · masc.In 13 kośas: 11 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
बन्धनं प्रसितिश्चारः स्पृष्टिः स्पशोपतप्तता ।विकारो विप्रकारः स्यादाकारस्त्विङ्ग इङ्गितम् ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सूतिः प्रसूतिः प्रसवः प्राघारश्च्योत इत्यपि ।गुरणं तूद्यमो न स्त्री इङ्गस्त्वाकार इङ्गितम् ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आकारस्त्विङ्गितं हेतुर्निमित्तं कारणं समम् ।निबन्धनं निदाने तु बीजं कार्यं तु तद्भवम् ॥ ३८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आकारणं तथाऽऽकारो हूतिराकारणं हवः ।हक्कारकश्च हक्कारः संहूतिर्बहुभिः कृता ॥ ३७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इङ्ग इङ्गितमाऽऽकारो मनोभावप्रकाशने ॥ २७५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अथाभिप्रायानुरूपक्रियाविष्करणेऽपि च ।भृकुट्याद्यङ्गविकृतावाकार इङ्गइङ्गितम् ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
आकारः सत्त्वजो भाव आकूतं चेङ्गितं समे ।आगूः संवित्प्रतिज्ञा च संगरः संश्रवाश्रवौ ॥ २६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नारायणस्तथाऽनन्तो मुखवृत्तं गुरुस्तथा ।विष्णुशय्या तथा शेषो दीर्घ आ-कार एव च ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विकारो विप्रकारः स्यादाकारस्त्विंग इंगितम् ।उपक्रियोपकारः स्यादपकारोऽन्यतः कृतिः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आकरस्तु समूहे स्यादुत्पत्तिस्थान एव च ।स्याद्रत्नलवणादीनामाकारस्त्वात्मवैकृते ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsआत्मवइकृत
आह्वाने चाकृतौ चापि स्यादथाहार ओदने ।आनीतौ भक्षणे चाथो आरोहो दैर्ध्य उन्नतौ ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
doubtful
आकार as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वर्ष्मन्वर्ष्म देहे प्रमाणे स्यादाकारेऽप्यतिसुन्दरे । धाम शक्तौ प्रभावेऽपि तेजोमन्दिरजन्मसु ॥ Dharaṇikośa 19.2.8
- कोषकल्पतरु संस्थानसंस्थानमाकारचतुष्पथार्ति- ज्ञानाद्युपायेषु च संनिवेशे ॥ ३९ ॥ Koṣakalpataru 6.21.39
- नानार्थार्णवसंक्षेप धातुस्वर्णे रेतसि पाषाणे शरीरे गैरिके रसे । अस्थ्नि स्वभाव आकारे स्याद्भूवादिसुबन्तयोः ॥ ६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.65
- नानार्थार्णवसंक्षेप अन्तअन्ता तु नृस्त्रियोर्बन्धे घञ्याकारेऽपि चान्ततेः । अन्तनायां तु पुल्लिँङ्गो भेद्यवत् तु पचाद्यचि ॥ २४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.24
- नानार्थार्णवसंक्षेप आकृतिवाचि सम्भावनायां तु स्यादाशङ्का भयेऽपि च । आकृतिस्तु शरीरे स्यादाकारव्यक्तिजातिषु ॥ ८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.8
- त्रिकाण्डशेष वर्ष्मन्वर्ष्माकारेऽपि विषयी कामिनि क्लीबमिन्द्रिये । वृक्षादनी स्थाद्वन्दायां स्त्रियां कुठारके पुमान् ॥ २६१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.261
- त्रिकाण्डशेष रूपग्रन्थावृत्तौ पशौ शब्दे स्वभावे नाटकादिषु । रूपमाकारसौन्दर्यनामकेष्वपि दृश्यते ॥ २७८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.278
- वैजयन्ती संस्थासंज्ञार्कभार्या चैतन्यं हस्ताद्यैः सूचनाभिधा । संस्था व्यवस्थाप्रणिधिसमाप्त्याकारमृत्युषु ॥ ४३ ॥ Vaijayantī 6.2.43
- वैजयन्ती आकृतिअभिख्या त्विड्यशोनामस्वंबिका मातुलान्युमा । अमतिर्मरणे मोहेऽप्याकारे देह आकृतिः ॥ २ ॥ Vaijayantī 7.2.2