निमित्त
nimittaक्ली · neut.In 14 kośas: 12 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
निमित्ते कारणं हेतुर्बीजं योनिर्निबन्धनम् ॥ १५१३ ॥निदानमथ कार्यं स्यादर्थः कृत्यं प्रयोजनम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वेध्यं निमित्तं बाणे तु लक्ष्यहा मर्मभेदनः ॥ १४१ ॥वीरश्च वीरशङ्कुश्च कदम्बोऽप्यस्त्रकण्टकः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पत्त्रपाली भवेद्वाजः कर्तरी पुङ्ख उच्यते ।वेध्यं लक्ष्यं शरव्यं च निमित्तं च समं विदुः ॥ ४६८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तमं तमः प्रमोहीति त्रयो मायोदिता गुणाः ।निमित्तं कारणं बीजमुपादानं निबन्धनम् ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उपासनं शराभ्यासोऽथो शरव्यं च वेध्यकम् ।लक्ष्यं लक्षं निमित्तं च चित्रपुङ्खः शिलीमुखः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
व्यक्तिस्तु रोगप्राकट्यं भेदेन सहिता इमे ।चयादयो दोषगतिः निमित्तं तु निदानकम्[151b] ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
एते शब्दाः पुंसि भवन्ति । अयं कललो गर्भाशयः । कफः श्लेष्मा । पूयः शोणितविकारः । कुल्माषः सस्यजातिः । कल्कः सर्षापादीनां चूर्णम् । कल्पः कालपरिमाणम् । गेहं गृहम् । मखो यज्ञः । लौहित्यो नदविशेषः । झर्झरो वादित्रविशेषः । पुङ्खः शरस्य । चषालो यूपाग्रम् । कटाहो लोहभाजनम् ।मत्स्यो मीनः ।शवपलकतल्पसद्मबलिशामिशनिमित्तपित्तचित्तानि ।किल्बिषवृजिनानि तथा नपुंसके पीठपापे च ॥ ५९ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
आकारस्त्विङ्गितं हेतुर्निमित्तं कारणं समम् ।निबन्धनं निदाने तु बीजं कार्यं तु तद्भवम् ॥ ३८६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लक्षं लक्ष्यं निमित्तञ्च वेध्यं स्याच्च शरव्यकम् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निमित्तं कारणं योनिर्निदानञ्च निबन्धनम् ।बीजं हेतुश्च नामानि सप्तैव प्रथयन्ति वै ॥ २७५६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आत्मा क्षेत्रज्ञपुरुषौ निदानं त्वादिकारणम् ।निमित्तं कारणं बीजं हेतुरर्थ उपधिवत् ॥ २७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 प (wrong syllable)
genderक्लीneut.
हस्तावापः शरादानं प्रमाथो लस्तकग्रहः ।लक्ष्यलक्षशरव्याणि निमित्तमथ कर्तरी ॥ १३३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आगः किल्बिषमेनश्च त्रीणि पाप्मापराधयोः ।शकुनं च निमित्तं च शुभादेः सूचकेऽपि च ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
meanings
निमित्त as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् अपदेशपदे लक्ष्ये निमित्तेऽपदेशः स्यात्कुशमप्सु च ॥ २१६ ॥ Amarakośa 3.3.216
- धरणिकोश अपदेशप्रतिस्पर्शः सहाये स्याद्वार्ताहारपुरोगयोः । अपदेशं विदुर्लक्षे निमित्तव्याजयोरपि ॥ Dharaṇikośa 29.2.16
- कोषकल्पतरु सार्वभौमदिङ्नागे सकलक्षितेरधिपतौ स्यात्सार्वभौमस्तथा सर्वक्षोणिनिमित्तयोरपि मतः संयोगकोत्पातयोः । आरम्भेऽथ उपक्रमो गदचिकित्सोत्कोचयोर्विक्रमे- ऽथावर्ते जलगुल्म एव उदितः कूर्मे पयश्चत्वरे ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.25.94
- कोषकल्पतरु अपदेशव्याजे निमित्तेऽप्यथ जीवितेशो जीवातुजीवाधिपयोः कृतान्ते । कान्तेऽथ शंभौ हरिसारथौ च भवेद्गुडाकेश इहानले तु ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.30.27
- नानार्थार्णवसंक्षेप हेतुहनुर्हेलिस्तु मार्ताण्डे तथोक्त उपगूहने । उत्पत्तौ कारणे वादे निमित्ते वीजकर्मणि ॥ १३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.139
- नानार्थार्णवसंक्षेप मङ्गल्यमङ्गल्यं तु निमित्ते स्यान्मङ्गलस्याभिधेयवत् । मल्लिकापुष्पगन्धेन युक्ते वस्तुनि चाथ नप् ॥ १३१९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1319
- नानार्थार्णवसंक्षेप शकुनमित्रे क्ली तु निमित्ताख्ये शुभादेः सूचकेऽथ ना । शकुनिर्धृतराष्ट्रस्य पक्ष्ये पूर्वनृपान्तरे ॥ १७९७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1797
- नानार्थार्णवसंक्षेप अपदेशअपदेशस्तु लक्षे स्यान्निमित्तव्याजयोरपि । अपवादस्तु निन्दायामाज्ञायां च द्वयोरपि ॥ २ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.2
- परमानन्दीयनाममाला अपदेशअपदेशो निमित्ते च दम्मे लक्ष्ये निगद्यते । अवध्वस्तं परित्यक्ते निन्दिते चूर्णितेऽपि च ॥ ४५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.45
- शब्दरत्नावली अपदेशअपदेशो व्याजलक्ष्यनिमित्तसङ्कटेषु च । अपभ्रंशोऽपशब्दे स्याद्भाषाभेदे च पतने ॥ आश्रयाशः पुमानग्नौ त्रिषु चाश्रयनाशके । उपस्यर्शस्त्वाचमने स्नानस्पर्शनयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.28
- शब्दरत्नाकर अपदेशअनुभावोऽपदेशस्तु निमित्ते व्याजलक्षयोः । दीर्घद्वेषेऽप्यनुशयः पश्चात्तापानुबन्धयोः ॥ २१९५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2195
- वैजयन्ती अपदेशअपभ्रंशोऽपशब्दे स्यात् भाषाभेदप्रपातयोः । अपदेशस्तु लक्षे स्यान्निमित्तव्याजयोरपि ॥ ७ ॥ Vaijayantī 8.1.7