वर्ष्मन्
varṣmanक्ली · neut.In 16 kośas: 12 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
इन्द्रियायतनमङ्गविग्रहौ क्षेत्रगात्रतनुभूघनास्तनूः ।मूर्तिमत्करणकायमूर्तयो वेरसंहननदेहसंचराः ॥ ५६३ ॥घनो बन्धः पुरं पिण्डो वपुः पुद्गलवर्ष्मणी ।कलेवरं शरीरेऽस्मिन्नजीवे कुणपं शवः ॥ ५६४ ॥मृतकं रुण्डकबन्धौ त्वपशीर्षे क्रियायुजि ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अङ्गं प्रतीकोऽवयवोऽपघनोऽथ कलेवरम् ।गात्रं वपुः संहननं शरीरं वर्ष्म विग्रहः ॥ ७० ॥कायो देहः क्लीबपुंसोः स्त्रियां मूर्तिस्तनुस्तनूः ।
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
तनुस्तनूः संहननं शरीरं,कलेवरं विग्रहदेहकायाः ।अङ्गं वपुर्वर्ष्म पुरं च पिण्डं,क्षेत्रं च गात्रं च घनश्च मूर्तिः ॥ ५१० ॥
उपजातिः
genderक्लीneut.
कल्वः कल्वी वर्ष्मन् वर्ष्मं नाभिर्नाभी च दृश्यते ।चुचूकं चुचुकं मध्यं मध्यमं च भुजो भुजा ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
क्लीबे वपुः संहननं पुद्गलं वर्ष्म मूर्त्तिमत् ।पुरं षडङ्गं करणं सूत्रशाखं शितं कुलम् ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
करणं मूर्तिमत्क्षेत्रं गात्रं संहननं वपुः ।श्रोत्रं वर्षाङ्गुबेरं च पुद्गलं च कलेवरम् ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.doubtful
विग्रहः संचरो वेरं मूर्तिः कायघनावपि ।क्षेत्रगात्रशरीराणि वर्ष्मसंहनने समे ॥ २२८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मूत्रं लिङ्गोदकोद्गारौ शकृद्विष्ठा पुरीषका ।कलेवरं वपुर्वर्ष्म प्रतीको देहविग्रहौ ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शरीरं विग्रहो देहो गात्रं क्षेत्रं तनुस्तनूः ।अङ्गः कायो वपुर्वर्ष्म मूर्तिर्वेरं कलेवरम् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
व्याधिस्थानं तथा वेरं चतुःशाखः षडङ्गकम् ।भूधनो विग्रहो वर्ष्म घनो बन्धश्च सञ्चरः ॥ ९०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तथाङ्गं स्यादपघनः प्रतीकावयवौ तथा ।शरीरं विग्रहं वर्ष्म गात्रं संहननं वपुः ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
देहोऽस्त्री विग्रहः कायः पिण्डो मूर्तिस्तनुस्तनूः ।वपुः संहननं वर्ष्म गात्रं क्षेत्रं कलेवरम् ॥ १०६० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुश्रुतिस्तु महत्याह सज्जनस्तु पठत्यदः ।शुष्मसंज्ञबलेऽन्यस्तु वदत्युच्छ्रायवाचिनम् ॥ १२०९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
वर्ष्माकारेऽपि विषयी कामिनि क्लीबमिन्द्रिये ।वृक्षादनी स्थाद्वन्दायां स्त्रियां कुठारके पुमान् ॥ २६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 कु (wrong syllable)
meaningsआकार
वर्ष्मन् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् आत्मन्आत्मा यत्नो धृतिर्बुद्धिः स्वभावो ब्रह्म वर्ष्म च ॥ १०९ ॥ Amarakośa 3.3.109
- शब्दरत्नावली स्कन्धस्कन्धश्छन्दो विशेषाकेसयुद्धभूषतिवर्ष्मसु । तरुप्रकाण्डे भद्रादौ समूहे च भवेत्पुमान् ॥ अथ साधुर्वार्द्धुषिके सुन्दरे सज्जने त्रिषु । सिद्धो योगभिदि व्यासे देवयोनिसुसिद्धयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.19.18
- शब्दरत्नावली पुरपुरमस्त्री पुरी क्लीबं गेहे देशे च वर्ष्मणि । प्रसूनादिदलावृत्तौ भवेत्पुंसि तु गुग्मुलौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.31