इच्छा
icchāस्त्री · fem.In 17 kośas: 15 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 56 as a meaning of another word.
गृध्नुस्तु गर्धनस्तृष्णग्लिप्सुर्लुब्धोऽभिलाषुकः ॥ ४२९ ॥लोलुपो लोलुभो लोभस्तृष्णा लिप्सा वशः स्पृहा ।काङ्क्षाशंसागर्धवाञ्छाशेच्छेहातृण्मनोरथाः ॥ ४३० ॥कामोऽभिलाषोऽभिध्या तु परस्वेहोद्धतः पुनः ।अविनीतो विनीतस्तु निभृतः प्रश्रितोऽपि च ॥ ४३१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
प्रेमा ना प्रियता हार्दं प्रेम स्नेहोऽथ दोहदम् ।इच्छा काङ्क्षा स्पृहेहा तृड्वाञ्छा लिप्सा मनोरथः ॥ २७ ॥कामोऽभिलाषस्तर्षश्च सोऽत्यर्थं लालसा द्वयोः ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
इच्छा वाञ्छा स्पृहा काङ्क्षा कामनेप्सा रुचिस्तथा ।आशंसा चेति तुल्यार्था निश्चितं नियतं स्मृतम् ॥ ७१० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्यादायल्लकमौत्सुक्यमुत्कण्ठोत्कलिका रतिः ।इच्छा काङ्क्षा स्पृहेहाश्च वाञ्छा कामो मनोरथः ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कान्तिरिच्छा रुगाकाङ्क्षा तृषस्तर्षो मनोरथः ।अनुतर्षोऽभिलाषश्च काम ईहारुची स्त्रियौ ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तर्षोऽभिलाषोऽपि मनोरथोऽस्त्रीकामो वशः स्त्री तु तृषा तृडाशा ।काङ्क्षा स्पृहेहापि च कान्तिरिच्छा-ऽऽशंसा च वाञ्छा कविरन्न(?)लिप्सा ॥ २०० ॥
इन्द्रवज्रा
genderस्त्रीfem.
लोभः स्पृहा वशो लिप्सा तृष्णा काङ्क्षेच्छया सह ।आशंसा गर्धवाञ्छे चाशेहा तृट् तु मनोरथः ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
लोभस्तृष्णा स्पृहा लिप्सा काङ्क्षा सेहा च लालसा ।कामस्तर्षोऽभिलाषस्तृडिच्छा वाञ्छा मनोरथः ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आशंसा चाऽभिलाषस्तृट् चेच्छा चेहा मनोगवी ।ईप्सा चेहो मनोराज्यं प्रोक्तं मनोरथस्तथा ॥ ६५१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
उत्तमे चरिते शीलं उन्मादश्चित्तविभ्रमे ।प्रेम क्लीबे पुमान् प्रेमा स्नेहः प्रणय इत्यपि ॥हार्दं प्रियत्वं प्रियता स्निग्धतायां निगद्यते ।इच्छाकाङ्क्षा स्पृहा वाञ्च्छा लिप्सा कामो मनोरथः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वासिर्वापि स्तथाजिः स्यादिति सद्भिः प्रयुज्यते ।इच्छा जायाप्रभृतयो ज्ञातेः पुंरत्त्वं निपातनात् ।भावमायोभ्यञ्च (?) ब्रह्मभूयञ्च न द्वयोः ।भ्रूणहत्या ब्रह्महत्या भवे च शिष्टप्रयोगतः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
ईप्सा लिप्सा स्पृहा वाञ्छा काङ्क्षेहेच्छातृषः समाः ।तर्षो मनोरथः कामोऽभिलाषो लालसा द्वयोः ॥ ९७५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भ्रेषोऽधःपतने प्लोष ओषः स्यात् संभ्रमस्त्वरा ।यदृच्छा स्वैरताहेतुरिष्टिरिच्छा वृषा वृषे ॥ १७२६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
हृल्लेखो रणरणकोऽप्यभिध्या विषमस्पृहा ।तृषिः कांक्षा स्पृहेहेच्छा वांछा कामो मनोरथः ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
बुभुक्षेच्छाशनाया क्षुज्जिघत्साशिशिषा पचिः ।राज्यलौल्यं तु कौहोलं तपसीच्छा प्रशान्तिकम् ॥ १८२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सृज्यतिः सृजतिश्चाङो विशेषे त्यागदानयोः ।विसर्जनीये संप्रेषेऽतेर्दाने हिंसनेच्छयोः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
meanings
doubtful
अभेः स्नाने सुनोतिः स्यात्स्वार्थेऽथोदः स उद्धवे ।कोपेच्छाप्रसवोत्सेके प्रारम्भे प्रपरो मतः ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
meanings
ज्ञानेच्छयोर्गारयते तूक्तं विज्ञानवाचकम् ।चेतति स्याद्वेदयते तथा चेतयते मतम् ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्वे (wrong syllable)
meanings
doubtful
इच्छा as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् इष्टिइष्टिर्यागेच्छयोः सृष्टिर्निश्चिते बहुनि त्रिषु । Amarakośa 3.3.77
- नामलिङ्गानुशासनम् कामइच्छामनोभवौ कामौ शक्त्युद्योगौ पराक्रमौ ॥ १३८ ॥ Amarakośa 3.3.138
- धरणिकोश भगभगशब्दो यशोज्ञानवीर्ययत्नार्कयोनिषु । वैराग्यैश्वर्यधर्मेषु इच्छालक्ष्म्योरपि स्मृतः ॥ Dharaṇikośa 3.3.2
- धरणिकोश श्लाघामघौषधे मघा ऋक्षे श्लाघा त्विच्छाप्रशंसयोः । मेघौ मुस्तकजीमूतावर्घौ पूजाप्रतिक्रयौ ॥ Dharaṇikośa 4.1.1
- धरणिकोश मतिचितिः समूहे चित्यायां सृतिः स्यात्पद्धतौ गतौ । क्षितिर्भूक्षयवासेषु मतिर्धीच्छास्मृतिष्वपि ॥ Dharaṇikośa 15.1.2
- धरणिकोश कान्तिशान्तिः शमे च कल्याणे कान्तिः शोभेच्छयोरपि । ऊतिः स्यूतौ च रक्षायां सातिर्दानावसानयोः ॥ Dharaṇikośa 15.1.4
- धरणिकोश स्मृतिश्रुतिर्वेदे च कर्णे च श्रोत्रकर्मणि च श्रुतिः । स्मृतिरिच्छा स्मृतिर्बुद्धिर्वेदाद्या बोधिका स्मृतिः ॥ Dharaṇikośa 15.2.12
- धरणिकोश कामकामं काम्ये निकामे च कामस्तु मदनेच्छयोः । यत्काममभ्यनुज्ञाने तदव्ययमुदाहृतम् ॥ Dharaṇikośa 24.3.2
- धरणिकोश भास्मासं स्यान्मासके चन्द्रे भाः स्यात्तु किरणेच्छयोः । व्यासो मुनौ विस्तरे स्यादंसः स्कन्धविभागयोः ॥ Dharaṇikośa 31.1.1
- कोषकल्पतरु प्रतिभासतिज्ञानेच्छयोराङ एष विज्ञाने बोधनेऽवतः । उद्भासे च विषिस्तूदो दीप्तौ दाने च सम्मतः ॥ ६१ ॥ Koṣakalpataru 3.5.61
- कोषकल्पतरु आदीव्यतिअपादपाकृतौ वेस्तु छृणत्तिः स्याद्गृहोकृतौ (?) । आङो दिविर्जयेच्छायां परिपूर्वोऽनुशोचने ॥ प्रकटीकरणे प्रादुष्करोत्याविष्करोति च । वण्टापयति लञ्जापयति लञ्जयतीति च ॥ ६२ ॥ Koṣakalpataru 3.5.62
- कोषकल्पतरु प्रतियततेनिष्ठूयोपग्रहेच्छासु कृणोति तु करोत्यपि । कुरुते स्याद्भावयति निर्मिमीते विधत्यपि ॥ Koṣakalpataru 3.5.343
- कोषकल्पतरु उपलभतेप्रादुष्कृतौ व्यलीकस्य प्रतेर्विनिमये भवेत् । उपाद्ज्ञानेच्छयोराप्तौ वधे स्पर्शे तथाङ्परः ॥ ८१ ॥ Koṣakalpataru 3.5.81
- कोषकल्पतरु मन्तथा संविदते संतस्त्विच्छायां मन्यतिर्मतः । अनुज्ञानेऽनुतोऽभेस्तु गर्वप्रणयहिंसने ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 3.5.8
- कोषकल्पतरु तर्क[247b]कर्कस्तु शुक्लाश्वघटानलेषु राशौ तथा दर्पण ईरितोऽयम् । तर्को वितर्केच्छययोः(?)क्रियाया भेदे च शल्कं शकले च वल्के ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.1.8
- कोषकल्पतरु रुचिप्रतिमायां पूजायामर्चा चर्चा स्थासकसुचर्चिकाचिन्ताः । इच्छाशोभारुचयो रुचिः स्त्रियां चर्मवल्कयोस्त्वक् ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.5.8
- कोषकल्पतरु तृष्णाऊर्णो वर्ते स्याद्भ्रुवोर्लोम्नि च स्या- न्मेषादीनां पुंसि तूष्णो निदाघे । उद्योते चाथान्यवद्दक्षवाची तृष्णा त्विच्छा पातुमिच्छा च शस्ता ॥ ११ ॥ Koṣakalpataru 6.15.11
- कोषकल्पतरु वशइ[80b]च्छाप्रभुत्वे वशमामनन्ति स्यान्निघ्नतायां त्रिषु निघ्नमात्रे ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.30.1
- नानार्थार्णवसंक्षेप ऊवृद्धाववाप्तौ दीप्तौ च प्रवेशे श्रवणेच्छयोः । स्वाम्यसामर्थ्ययाच्ञासु क्रियायां भावहिंसयोः ॥ ५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.1.50
- नानार्थार्णवसंक्षेप आशीस्अपीच्छायामिरा तु स्यात् सुरायां सलिले दिवि । दैत्यान्ने न क्षितौ वाचि स्यादिला तु गवि क्षितौ ॥ १२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.12
- नानार्थार्णवसंक्षेप इष्टिइष्टिर्यागेच्छयोरीषा रथसीरादिदण्डके । प्रमाणभेदे भगवानष्टाशीतिशताङ्गुले ॥ १४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.14
- नानार्थार्णवसंक्षेप कान्तिवाचि चैकान्नपञ्चाशद्रात्रे सत्रे तु भूमनि । कान्तिः शोभेच्छयोः काञ्ची मेखलापुरभेदयोः ॥ २३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.23
- नानार्थार्णवसंक्षेप तृष्णातूलिः शय्यान्तरे चित्रकूर्चिकायां च सा पुनः । इच्छापिपासयोस्तृष्णा तृप्तिस्तु सुखतोययोः ॥ ४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.46
- नानार्थार्णवसंक्षेप मतिभृतिस्तु धारणे पोषे भृतकादेश्च वेतने । मतिर्बुद्धीच्छयोर्माठिस्तरुपत्रसिरास्वपि ॥ ७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.77
- नानार्थार्णवसंक्षेप शंसाशङ्का वितर्कभययोः शंसा तूक्तौ स्तुतावपि । इच्छायां चाजयः प्राह तदसत् स्मर्यते यतः ॥ १०४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.104
- नानार्थार्णवसंक्षेप छन्दस्भृङ्गाख्यगन्धद्रव्येऽथच्छद्मस्खलितयोश्छलम् । छन्दः श्रुतीच्छापद्येषु सामगानां विशेषके ॥ २३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.23
- नानार्थार्णवसंक्षेप इष्टइच्छायां यज्ञदाने च यज्ञे चाथो पुमानिपः । ज्ञेय आश्वयुजे मासि क्लीबं त्वयसि सा पुनः ॥ ८४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.84
- नानार्थार्णवसंक्षेप भगभगः पुनः स्मृतो यत्ने यशोवीर्यार्कभूतिषु । कान्तीच्छाज्ञानवैराग्यधर्मैश्वर्यतपः सु च ॥ ८७६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.876
- नानार्थार्णवसंक्षेप मतपञ्चमाषे मतं तु क्ली स्यादाकृतेच्छयोस्तथा । ज्ञाने च वाञ्छिते तु त्रिर्ज्ञायमानेऽथ मत्तवाक् ॥ ९४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.946
- नानार्थार्णवसंक्षेप एषणइच्छायां क्लीच्छतेर्हेतुव्यापारे नप्स्त्रियोर्यदा । एषणं चैषणा चेति स्यादथो ए(न?त)शः पुमान् ॥ २९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.293
- नानार्थार्णवसंक्षेप दोहलदोहलं तु नपीच्छायामिति सिंहो नरे पुनः । दत्त आहाथ गर्भिण्यां इच्छाभेदे प्रकीर्तितः ॥ ९६३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.963
- परमानन्दीयनाममाला ईहाइनः सूर्य प्रभाविष्टमीप्सिते पूज्ययज्ञयोः । ईहेच्छायां तृषायां चेतिः प्रवास उपद्रवे ॥ ५८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.2.58
- परमानन्दीयनाममाला इष्टिइष्टिर्यागेच्छयोरीशो हरौ शम्भौ क्षमे मतः । ईक्ष्वाकुर्नृपमेदे स्यात्कटुतुम्ब्यामपीरितः ॥ ५९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.2.59
- परमानन्दीयनाममाला कान्तिकन्तुः कामे कुसूलेऽथ कान्तिः शोभेच्छयोर्मता । कान्तः प्रिये मनोज्ञे च कालो वर्णे यमे मृतौ ॥ ९५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.95
- परमानन्दीयनाममाला छन्दस्छिद्रं व्याजे बिले गर्ते छन्दोऽभिप्रायतन्त्रयोः । श्रुतौ पद्येच्छयोश्चापि छाया बिम्बार्कयोषयोः ॥ १९० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.12.190
- शब्दरत्नावली रुचापिचुर्ना दैत्यभित्कुष्ठभेदयोः कर्षतूलयोः । मोचः शोभाञ्जने मोचा शाल्मलीरम्भयोः स्त्रियाम् ॥ रुचिर्दीप्तौ च शोभायामभिलाषाभिषङ्गयोः । रुचा रुग्दीप्तिशोभेछाशारिकाशुकवाक्सु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.8
- शब्दरत्नावली कान्तिकान्तिः शोभेच्छयोः स्त्री तु क्रतुर्यज्ञे मुनौ पुमान् । कान्ता प्रियङ्गौ नार्यां स्त्री प्रिये ना शोभने त्रिषु ॥ लोहं च चन्द्रसूर्ययोः पर्यायान्तशिलासु ना । क्षितिः क्षये निवासे च पृथिवी कालभेदयोः ॥ कीर्तिः प्रसादे यशसि शब्दे दीप्तौ च योषिति । कुन्तो गर्वधुकायां स्यात्पुमान् प्रासायुधेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.8
- शब्दरत्नावली मतिमतं ज्ञाते सम्मते च मतिबुद्धीच्छयोः स्मृता । मन्तुः पुंस्यपराधे स्याद् विद्यातरि च मानुषे ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.36
- शब्दरत्नावली शुभदम्भः स्यात्कैतवे कल्के साटोपाहङ्कृतावपि । दृन्भूश्चवज्रचक्राहिमुख्यभूतिषु च स्त्रियाम् ॥ नाभिर्ना चक्रमध्ये च क्षत्रिये मुख्यभूपतौ । द्वयोः प्राण्यङ्गमध्ये तु स्त्रियां कस्तूरिकामदे ॥ निभो व्याजे तु पुंलिङ्गः प्रकाशे सदृशे त्रिषु । रम्भः कपौ च वंशे ना कदल्यप्सरसोः स्त्रियाम् ॥ विभुर्वृद्धे प्रभौ राज्ञि ब्रह्मशङ्करयोः पुमान् । शम्भुर्महेश्वरे सिद्धे सुगते परमेष्ठिने ॥ शुभं क्षेमे शुभोयोगे शुभा कान्तीच्छयोः स्त्रियाम् । सभाद्यूते मन्दिरे च गोष्ट्यां सामाजिके स्त्रियाम् ॥ स्वभूर्विष्णौ विधौ पुंसि स्तम्भः स्थूनाजडत्वयोः । Śabdaratnāvalī 7.24.7
- शब्दरत्नावली कामक्रमोऽनुक्रमशक्त्योर्ना कल्पाक्रमणयोरपि । क्षमा क्षान्तौ क्षितौ स्त्री तु क्षमं युक्ते नपुंसकम् ॥ वाच्यलिङ्गं हिते शक्ते क्षये क्षीणेऽबले त्रिषु । कामः स्मरेच्छयोः कामं काम्ये वीर्यनिकामयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.4
- शब्दरत्नावली उत्सवउद्धवः पुंसि यज्ञे स्यादयादवोत्सवयोरपि । उत्सवो महकोपेच्छाप्रसवेषु पुमानयम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.26
- शब्दरत्नावली वशवशा योषासुतावन्ध्यास्त्रीगवोहस्तिनीषु च । त्रिष्वायत्ते क्लीबमिच्छाप्रभुत्वायत्ततासु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.10
- शब्दरत्नाकर इष्टिइला तु तासु सार्घ्यासु स्यादिष्टिर्यजनेच्छयोः । सुत्रामसूर्ययोरिन्द्र ईतिः क्लेशोपसर्गयोः ॥ १८७५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1875
- शब्दरत्नाकर कामओघः परंपरासंख्यप्रवाहेषु कदम्बके । कामः काम्यस्मरेच्छासु कलहेऽन्त्ययुगे कलिः ॥ १८७९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1879
- शब्दरत्नाकर छन्दस्छन्दः पद्यश्रूतीच्छासु च्छद्म सद्मनि कैतवे । छिद्रं तु रन्ध्रावसरापदेशेष्वथ संहतौ ॥ १९२३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1923
- शब्दरत्नाकर भगभगो रुद्रे मुनौ सूर्ये धर्मे प्राज्ञे तपस्यपि । वैराग्यैश्वर्यकान्तीच्छायत्नवीर्ययशःस्वपि ॥ १९६८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1968
- शब्दार्णव रागचित्रादिरञ्जकद्रव्ये लाक्षादौ प्रणयेच्छयोः । सारङ्गादौ च रागः स्याद्द्रुण्ये रञ्जने पुमान् ॥ १९२ ॥ Śabdārṇava 192
- तन्त्राभिधान अःअः कण्ठको महासेनः कला पूर्णामृता हरिः । इच्छा भद्रा गणेशश्च रतिर्विद्या सुखं मुखम् ॥ ५३ ॥ Tantrābhidhāna 2.17.53
- त्रिकाण्डशेष कौतुकद्विके धृष्टे च काकः स्यात्कौतुकं मङ्गलेच्छयोः । भोग्येप्यथ स्यात्कुलकं श्लोकैकार्थपटोलयोः ॥ ९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.9
- त्रिकाण्डशेष भगभोगः सुखे धने चाहेः शरीरफणयोरपि । भगं वैराग्ययोनीच्छाज्ञानैश्वर्येषु चेष्यते ॥ ६४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.64
- त्रिकाण्डशेष कान्तिऐरावतो नागरङ्गेऽप्यथ कान्तिर्द्युतीच्छयोः । किरातौ म्लेच्छभूनिम्बौ कान्तस्तु प्रियरम्ययोः ॥ १५३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.153
- त्रिकाण्डशेष मतिमूर्तं स्यात्त्रिषु मूर्च्छाले कठिने मूर्तिमत्यपि । मतिरिच्छाप्थथ यतिः पाठच्छेदे मुनौ पुमान् ॥ १७८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.178
- त्रिकाण्डशेष कामरेतोनिकामकाम्येषु कामं पुंसि स्मरेच्छयोः । क्षौममट्टे दुकूले च ग्रामः संवसथे स्वरे ॥ २९५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.295
- त्रिकाण्डशेष छन्दस्तैजसे कंस्यपात्रे च गुत्सः स्तबकहारयोः । छन्दः पद्यश्रुतीच्छासु तरो वेगे बलेऽपि च ॥ ४४५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.445
- वैजयन्ती छन्दस्छन्दः श्रुतीच्छापद्येषु च्छिद्रं रंध्रापराधयोः । जालं गवाक्ष आनाये क्षारके कपटे गणे ॥ ९ ॥ Vaijayantī 6.3.9
- वैजयन्ती भगभगं योन्यां भगो यत्ने यशोवीर्यार्कभूतिषु । कान्तीच्छाज्ञानवैराग्यधर्मैश्वर्यतपः सु च ॥ ५८ ॥ Vaijayantī 6.5.58