पीयूष
pīyūṣaक्ली · neut.In 19 kośas: 24 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
स्यात्सुधर्मा देवसभा पीयूषममृतं सुधा ॥ ४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
genderपुंmasc.
भुवनं विष्टपं लोको जगदेकार्थवाचकाः ।अमृतं त्रिदशाहारः सुधा पीयूषमुच्यते ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ऊधस्यं क्षीरं स्याद्दुग्धं स्तन्यं पयश्च पीयूषम् ।दधिसारं नवनीतं ब्रुवते हैयङ्गवीनं च ॥ २७४ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
स्यात् सूत्रामापि सुत्रामा शची शचिः सचिः सची ।पीयूषमपि पेयूषं पैयूषं च पयोऽमृते ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सद्यः प्रसूतायाः क्षीरं पीयूषोऽभिनवं पयः ।पेयूषो मलिनं क्लीबे घनं स्यादथ मोरटम् ॥ २२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शीर्षमन्दाक्षपीयूषकिल्विषाणां ततः परम् ।तर्षजीषऋषाणां च काशीसस्य तथैव च ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पेयूषोऽस्त्री च पीयूषममृतं स्यात्सुधा बुधा ।विश्वकर्मा सुकर्माऽथ त्वष्टा च सुरवर्द्धकिः ॥ ११४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अर्पिश-पलिश-नृशानिस्युः पीयूषं मिषं शीर्षम् ।किल्बिषमृजीषवीक्षा-नुतर्षमन्दाक्षमर्पिष वीषिः(?) ॥ १६ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
तेषामन्धोऽमृतं पेयूषं पीयूषमपि स्मृतम् ।समुद्रनवनीतं च सुधा यानमथोच्यते ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
किण्वं दिवं सान्त्वमुलूखलं चपातालसत्त्वे वृशविश्वशीर्षम् ।मन्दाक्षपीयूषमहानसानिकासीससंयज्जगदर्पिषाणि ॥ ९८ ॥
इन्द्रवज्रा
genderक्लीneut.
पीयूषश्चापि पेयूषो नवगोक्षीर इत्युभौ ।स्यान्मयूराण्डसदृशे कवले ग्रास इष्यते ॥ ४८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रत्नाकरः सरिद्भर्त्ता यादोनाथो हिमांशुभूः ।सूधा पीयूषाममृतं सुरान्धः षड्रसाधिकम् ॥ २७९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पुलोमजा शचीन्द्राणी पीयूषममृतं सुधा ।हाहा हूहूश्च गन्धर्वो विश्वकर्मा तु शिल्पिकृत् ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पीयूषं चापि पेयूषं देवभोज्यं सुधाऽमृतम् ।देवाहारश्च देवान्नं समुद्रनवनीतकम् ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पीयूषं नव दुग्धं स्यात् पेयूषश्चापि कथ्यते ।किलाटी कूर्चिका चाथ कूचिका दुग्धजा स्मृता ॥ ६०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुधर्मा च सुधर्मा स्यादमृतं निर्जरं सुधा ।पीयूषमपि पेयूषं समुद्र-नवनीतकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
देवताऽऽदित्याऽऽदितेयौ, सुधाऽभिनवदुग्धयोः ।पीयूषमपि पेयूषं, व्यन्तरा वानमन्तराः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पिशाचाः कापिशेयाः स्युः सिद्धास्तु सनकादयः ।सुधा त्वमृतपीयूषे सुधर्मा दिविषत्सभा ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दुग्धं तु क्षीरमूधस्यं पयः स्तन्यं नवं तु तत् ।पीयूषोऽथ हविः सर्पिर्घृतमाज्यं समार्थकम् ॥ ७६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ओः सद्योजात ऊर्द्धास्यो गायत्री दक्षजङ्घकः ।अजेशश्चैव पीयूषः पश्चिमास्यः श्रुतिस्तथा ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऊधस्यं जीवनीयं च धारोष्णं त्वमृतं पयः ।आसप्ताहात्तु पीयूषं ततो मोरटमोरके ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यात्सप्तघस्रावधिदुग्धकेऽन्त्येपीयूषमुक्तं च तथा सुधायाम् ।पेयूषमस्त्री ह्यभिनव्यदुग्धे-ऽमृतेऽथ शैलूषमुशन्ति बिल्वे ॥ ५५ ॥
उपजातिः
पीयूषं त्वमृते दुग्धे नवसूतगवीभवे ।पुरीषं मृत्तिकाचूर्णे विष्ठायां सलिलेऽपि च ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
पीयूषममृते सप्तदिवसावधिदुग्धके ।पुरुषः सांख्यतत्त्वज्ञे पुन्नागभूरुहात्मनोः ।पौरुषं पुरुषस्यैव प्रभावे कर्मभावयोः ।ऊर्द्धविस्तृत …मारिषी दक्षमातरि ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
पीयूषममृतं ना तु नवसूतगवीपयः ।पिनाकोऽजगवे पुंसि रजोवर्षे तु वा नरि ॥ २१३१ ॥
अनुष्टुप्
नवसूतगवीदुग्धे पीयूषममृतेऽपि च ।प्रमाणं बोधनेयत्तामर्यादाशास्त्रहेतुषु ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
पीयूष as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु रेत्रकलत्रसिद्धस्थलयोरथ स्या- द्रेत्रं च रेतःपटवासयोश्च । पीयूषके सूतकवाचकं च मन्त्रस्तु वेदान्तरवाचकः स्यात् ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.35
- शब्दरत्नावली अमृतअमृतं स्यात्तु पीयूषे यज्ञशेषे जले घृते । मोक्षायाचितयोर्ना तु धन्वन्तरिसुधाभुजोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.71
- शब्दरत्नावली रेतस्रन्घ्रं छिद्रे भूषणे च रुरुर्ना मृगदैत्ययोः । रेत्रसूतकपीयूषपटवासेषु तेजसि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.40
- शब्दरत्नावली कीलालकिहालस्ताम्रकलसे तथा लोहमलेऽस्त्रियाम् । कीलालं रुधिरे तोये पीयूषे च मधुन्यपि ॥ कुशलं शिक्षिते क्षेमे पर्याप्तौ सुकृते त्रिषु । कुवलं तूत्पले मुक्ताफले च बदरीफले ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.53
- तन्त्राभिधान ओओ-कारः सत्यपीयूषौ पश्चिमास्यः श्रुतिः स्थिरा । सद्योजातो वासुदेवो गायत्री दीर्घजङ्घकः ॥ ४२ ॥ Tantrābhidhāna 2.14.42