वधू
vadhūस्त्री · fem.In 23 kośas: 43 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 9 as a meaning of another word.
कुल्यः कुलीनोऽभिजातः कौलेयकमहाकुलौ ॥ ५०२ ॥जात्यो गोत्रं तु संतानोऽन्ववायोऽभिजनः कुलम् ।अन्वयो जननं वंशः स्त्री नारी वनिता वधूः ॥ ५०३ ॥वशा सीमन्तिनी वामा वर्णिनी महिलाबला ।योषा योषिद्विशेषास्तु कान्ता भीरुर्नितम्बिनी ॥ ५०४ ॥प्रमदा सुन्दरी रामा रमणी ललनाङ्गना ।
अनुष्टुप्
कुल्यविकुलीनविअभिजातविकौलेयकविमहाकुलविजात्यविगोत्रक्लीसंतानपुंअन्ववायपुंअभिजनपुंकुलक्लीअन्वयपुंजननक्लीवंशपुंस्त्रीस्त्रीनारीस्त्रीवनितास्त्रीवधूस्त्रीवशास्त्रीसीमन्तिनीस्त्रीवामास्त्रीवर्णिनीस्त्रीमहिलास्त्रीअबलास्त्रीयोषास्त्रीयोषित्स्त्रीकान्तास्त्रीभीरुस्त्रीनितम्बिनीस्त्रीप्रमदास्त्रीसुन्दरीस्त्रीरामास्त्रीरमणीस्त्रीललनास्त्रीअङ्गनास्त्री
genderस्त्रीfem.
सुवासिनी वधूटी स्याच्चिरिण्ट्यथ सधर्मिणी ।पत्नी सहचरी पाणिगृहीती गृहिणी गृहाः ॥ ५१२ ॥दारा क्षेत्रं वधूर्भार्या जनी जाया परिग्रहः ।द्वितीयोढा कलत्रं च पुरंध्री तु कुटुम्बिनी ॥ ५१३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रजावती भ्रातुर्जाया सूनोः स्नुषा जनी वधूः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्नु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
मरुन्माला तु पिशुना स्पृक्का देवी लता लघुः ।समुद्रान्ता वधूः कोटिवर्षा लङ्कोपिकेत्यपि ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री योषिदबला योषा नारी सीमन्तिनी वधूः ।प्रतीपदर्शिनी वामा वनिता महिला तथा ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
समाः स्नुषाजनीवध्वश्चिरिण्टी तु सुवासिनी ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अबला महिला ललना प्रमदा रमणी नितम्बिनी वनिता ।दयिता प्रतीपदर्शिन्युक्ता कान्ता वधूर्वशा युवतिः ॥ ४८२ ॥
गीतिः
genderस्त्रीfem.
दाराः क्षेत्रं कलत्रं च भार्या सहचरी वधूः ।सधर्मचारिणी पत्नी जाया च गृहिणी गृहाः ॥ ४९४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अम्बा सवित्री जननी च माता,वप्ता च तातो जनकः पिता च ।स्नुषा जनी पुत्रवधूर्वधूः स्यात्,प्रजावती भ्रातृवधूः स्मृता च ॥ ५०४ ॥
उपजातिः
genderस्त्रीfem.
स्त्री वधूटी वधू रामा मत्तकाशिनितम्बिनी ।वरारोहा भोगवती कामिनी वामलोचना ॥ ३४९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पुरन्ध्री स्यात् पुरन्ध्रिश्च युवतिर्युवती समे ।तरुणी तलुनी प्रोक्ता वधूटी वधूका वधूः ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 धू (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
माधव्यनन्यगमना निःसङ्गा तु वसन्तिका ।एला तु चन्द्रलतिका लवङ्गलतिका वधूः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कुमारी पुंप्रसङ्गोत्थरजा गुप्तरजस्वला ।राका नवफलार्था साप्यचिरोढा वधूर्नवा ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
महौषधं विषं चोग्रं वत्सनाभः पुमानयम् ।नागपर्यायकश्चाथ षड्ग्रन्थाम्लनिशा वधूः ॥ ४०६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
काल्पको दुर्लभः कार्श्यः कार्ष्यो जीमूतमूलकम् ।गन्धोलिका गन्धवधूर्वधूर्गन्धपलाशिका ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सीमन्तिनी स्त्री वनिता च वामानारी वधूः स्यादपि वर्णिनी च ।योषा च जोषा पुरुषी च योषीदशाऽबला स्यान्महिला महेला ॥ ४ ॥
उपजातिः
genderस्त्रीfem.
भार्या जाया च गृहिणी द्वितीयोढा जनी वधूः ।क्षेत्रं परिग्रहो भूम्नि दाराः पुंसि गृहा गृहम् ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वधूः स्नुषा सुतस्त्री स्याच्चिरण्टी तु स्ववासिनी ।पतिप्रिया वधूटी च सुभगा च सुवासि[75a]नी ॥ २० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
स्पृक्कायां ब्राह्मणी पङ्कमुष्टिका पिशुना वधूः ।समुद्रान्ता मरुन्माला निर्माल्या देवपुत्रिका ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शट्यां पलाशः षड्ग्रन्था गन्धोली हिमजा वघूः ।कर्चूरः सुव्रता ग्रन्थमूली पृथुपलाशिका ॥ २३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
अन्ववायः कुलं गोत्रं संतानो जननं तथा ।अन्वयोऽभिजनश्चापि वंशो नार्यां वधूर्वशा ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भार्या सहचरी जाया वधूः क्षेत्रं परिग्रहः ।सधर्मिणी जनी जानिः गृहिणी च तथोच्यते ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी ललना योषा मुग्धा सीमन्तिनी वधूः ।भामिनी वनिता भीरुरङ्गना वामलोचना ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मृगाक्षी प्रमदा भामा मुग्धा वामा विलासिनी ।कृशोदरी पुरन्ध्री च तन्वी लीलावती वधूः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
ऊढा पाणिगृहीता च कलत्रं गृहिणी वधूः ।दयिता च प्रियतमा द्वितीया च सधर्मिणी ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री नारी वनिता वामा योषा योषित् च योषिता ।वधूर्वशा वर्णिनी च महेला महिलाऽबला ॥ ७८६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वधूः जाया तथा दाराः दारा दारश्च गेहिनी ।पुनः सहचरी चेति कथ्यते सहचारिणी ॥ ८०४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सूनोः स्नुषा वधूटी च जनी वधूश्च मन्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
पृक्का दैवीलता पृक्का समुद्रान्ता लघुर्वधूः ।कोटीवर्षा कोटिवर्षा मरुन्माला लता मरुत् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जनो जनपदो जानपदश्चैते समार्थकाः ।स्त्री वधूरवला नारी प्रिया रामा जनिर्जनी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पञ्चैते पूत्रवध्वाञ्च सामान्येऽपि वधूर्जनी ।चिरिण्टी च चिरण्टी स्यात् सुवासिनी स्ववासिनी ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 सि (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
योनिमत्प्राणिनामपि स्त्रियां माता स्वसा वधूः ।ननान्दा दुहिता धेनुर्योषिदित्याद्यश्च दिक् ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 म (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
जनिर्जनी कुटुम्बिन्यां स्यात् पुरन्ध्रिः पुरन्ध्र्यपि ।स्नुषायां तु वधूयुक्ता वधूटी च जनिर्जनी ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पौरुषं पौरुषेयं च पुरुषाणां कदम्बके ।मानुष्यकं मनुष्याणामथ स्त्री वनिता वधूः ॥ १०३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पतिवत्नी भर्तृमती प्राज्ञा प्राज्ञी च धीमती ।समाः स्नुषावधूजन्यास्तरुणी युवतिः समे ॥ १०३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 भ (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
स्पृक्का तु ब्राह्मणी देवी मरुन्माला लता लघुः ।समुद्रान्ता वधूः कोटिवर्षा लङ्कोपिका मरुत् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वधूर्वामेक्षणा योषिदेकाक्षी स्त्री च कामिनी ॥स्त्रीं॥
genderस्त्रीfem.
योनिर्मायाऽधरः सेन्दुर्वधूः कूर्चं क्रमाद्विदुः ।बीजानि चोच्चरन् मन्त्री मुद्राबन्धनमाचरेत् ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री वधूर्योषिता रामा मण्डयन्ती वधूजनः ।कन्यकाऽलकनन्दा सा दूषिता धर्मकारिणी ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्री योषिल्ललना योषा वशा सीमन्तिनी वधूः ।वनिता महिला नारी तद्भेदास्तु नितंबिनी ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अचिरव्यूढा तु वधूः पतिंवरा तु स्वयं वरा वर्या ।कुलपालिका कुलस्त्री कुल्याथ सती पतिव्रता साध्वी ॥ ७ ॥
गीतिः
genderस्त्रीfem.
सधर्मचारिणी पाणिगृहीती पालुषी वधूः ।पत्नी क्षेत्रं कलत्रं च गृहाः पुंभूम्नि दारवत् ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जाया प्रजावती भ्रातुर्ज्येष्ठभ्रातुः प्रिया वधूः ।स्नुषा वधूर्जनी सूनोर्मातुलानी तु मातुली ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्पृक्कानद्योश्च विद्या तु शास्त्रविज्ञानयोरपि ।शैवागमप्रसिद्धेषु तत्त्वभेदेषु केषुचित् ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
वधू as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश जनीजनो लोके जनी वध्वामुत्पत्तौ च जनी स्मृता । महल्लोकात्परो लोको जन इत्यभिशब्दितः ॥ Dharaṇikośa 19.3.4
- कोषकल्पतरु धनिकबहुकः कर्कटकेऽर्के दात्यूहे जलखादके तद्वत् । धनिको धवे धनाढ्ये त्रिषु वध्वां स्त्री नपुंसि धान्याके ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.1.30
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिलाशिला शिली च वध्वां तु शिली गण्डूपदस्य च । एषु स्त्री क्ली तु धान्यानामार्जने सिलसंज्ञके ॥ १३६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1364
- नानार्थार्णवसंक्षेप चर्षणिवध्वां बुद्धौ मनुष्ये च व्यवसाये च ना पुनः । चतुष्पाद्रावणे त्रिस्तु चतुरङ्घ्रौ पुमान् पुनः ॥ ७३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.735
- नानार्थार्णवसंक्षेप धनुकाधनुका तु स्त्रियां वध्वां भेद्यलिङ्गं तु साधुनि । धनेशस्तु कुबेरे ना स्यात् त्वाढ्ये भेद्यलिङ्गकः ॥ ९७१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.971
- नानार्थार्णवसंक्षेप देववधूलतायामपि दीर्घायां देवसेना तु सैन्यके । देवानां षण्मुखस्यापि देव्यां देववधूः पुनः ॥ ३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.30
- परमानन्दीयनाममाला जनीजडस्त्वज्ञे हिमग्रस्ते जनी वध्वां जगच्चरे । जङ्गमेऽप्यथ जिष्णुः स्याज्जयशीले रवौ हरौ ॥ १९५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.13.195
- शब्दरत्नावली जनीजनो लोकान्तरे लोके महर्लोके च पामरे । जनी वधे(?) तथोत्पत्तौ कान्तायामोषधिभिदि ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.7
- तन्त्राभिधान स्त्रींहूं कूर्चं परमेशि! दीर्घकवचं हुं वर्मवीजं नमः स्वान्तं हृच्च नतिस्तुषारगिरिजे! स्त्रींकारबीजं वधूः । ऐङ्कारोऽपि च वाग्भवोऽथ सुतरां आंबीजकं पाशकं सौर्देवी च परा च शक्तिरथ वं तत् तोयबीजं प्रिये! ॥ ३३ ॥ Tantrābhidhāna 1.33