सुषिर
suṣiraक्ली · neut.In 14 kośas: 20 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
ततं वीणादिकं वाद्यमानद्धं मुरजादिकम् ।वंशादिकं तु सुषिरं कांस्यतालादिकं घनम् ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderविadj.
बिलं रन्ध्रं तु सुषिरं विवरं कुहरं तथा ।सर्पः पताकः पृथगुर्भुजङ्गोऽहिर्भुजङ्गमः ॥ १५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वंशादिकं तु सुषिरमानद्धं मुरजादिकम् ।अवनद्धं तदेव स्यात्पिनद्धमपिनद्धवत् ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दर्दरीकं तुरत्यूर्यः(?)धूमलाभ्ये(?)स्त्रियां तथा ।वीणादिकं ततमथो मुरजप्रकार-मानद्धमेतदवनद्धमपि प्रदिष्टम् ।वंश्यादिकं तु सुषिरं सुशिरं च कांस्य-तालादिकं घनमितीह चतुर्विधं तत् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderक्लीneut.
शुषिरं सुषिरं चास्त्री पुंस्यगाधो वपा-शुषी ।द्वयोर्गर्ता दरस्त्रय्यामवटो युजि भूबिले ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
श्वभ्रं क्लीबे चाथ रन्ध्रयुक्ते स्यात्सुषिरं त्रिषु ।भावे सौषिर्यमच्छिद्रे नीरन्ध्रं क्लीबमव्ययम् ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मांसाभिधानं विवराभिधानं च तीर्थतुण्डे च नपुंसके विद्धि जानीहि । यथा मांसं पलं पललं क्रव्यमित्यादि । इदं विवरं बिलं छिद्रं रन्ध्रं कुहरं सुषिरमित्यादि । इदं तीर्थं पुण्यस्थानम् । तुण्डं वक्त्रम् । यवमाषाद्या व्रीहयः पुंसि । यथा इमे माषाः मुद्गाः कुलत्थाः सोष्टाः गोधूमाः तिलाः कलापाः मसूराः सर्षपाः । प्रियङ्गवश्च स्त्रियामेव । इमाः प्रियङ्गवः ।पल्लव उक्तः पुंसि नपुंसके किसलयं स्त्रियां लाक्षा ।ऋग्रोचना पिडका कण्डूः क्षपा चैव ॥ ५७ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
ततं वीणादिके वाद्ये नद्धं स्यान्मुरजादिके ।वंशादिके तु सुषिरं कांस्यतालादिके घनम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उशीरः सुषिरो धूमकेतुर्यज्ञश्च पिङ्गलः ।वामनो दहनश्चिन्त्यः कामारिश्च प्रजापतिः ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गर्त्तो वटो भूमिखातो भूककुद्भूच्चकस्थलम् ।रन्ध्रं रोकं बिलं छिद्रं सुषिरं विवरं वषा ॥ २५३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वंशादिकं तु सुषिरमानद्धं मुरजादिकम् ।विपञ्ची वल्लकी वीणा मुरलीवंशवेणवः ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निम्नं निर्व्यथनं रन्ध्रं विवरं च वपाऽन्तरम् ।रोकं रोपं बिलं छिद्रं सुषिरं शुषिरं शुषिः ॥ २४७८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कुहरं च सुषिरश्चेति नामानि विवरस्थ वै ।कथ्यन्ते कौविदैरत्र पुनर्वै खातमुच्यते ॥ २४७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वंश्यादिवाद्यं सुषिरं घनं कांस्यादितालजम् ।एवं वादित्रमातोद्यं वाद्यमेतच्चतुर्विधम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मुरजादिकमानद्धं सुषिरं वंशमुख्यकम् ।चतुर्विधमिदं वाद्यं वादित्रातोद्यनामकम् ॥ ९४० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रत्यापत्तिः पुनः प्राप्तिर्ज्ञात्वारम्भ उपक्रमः ।बडबास्यं तु पातालं सरन्ध्रे सुषिरं त्रिषु ॥ १७८० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
लताकुशे तु शीरी स्त्री धमने सुषिरो नलः ।शरो मुञ्जो भद्रमुञ्जो गुन्द्रस्तेजनकः खरः ॥ २२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ततं वीणादिकं वाद्यं तालाद्यं विततं घनम् ।वंशादिकं नु सुषिरमानद्धं मुरजादिकम् ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अगाधो भुवनं रोकं रन्ध्रं निर्व्यथनं बिलम् ।कुहरं सुषिरं छिद्रं श्वभ्रोऽस्त्र्यक्ली सुषिर्वपा ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अथो परमशोभायां सुषमा स्त्री त्रि सुन्दरे ।सुषिरं तु नपिच्छिद्रे वैजयन्त्यां समीरितम् ॥ १९६६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsछिद्र
मारणे यातनायां च संस्थानं मरणे स्थितौ ।वाद्यं वंशादिके क्लीबे सच्छिद्रे सुषिरं त्रिषु ॥ २१८० ॥
अनुष्टुप्
सरन्ध्रे त्रिषु वंशाद्ये वाद्ये क्लीबे नटे नरि ।स्त्रियां विद्रुमवल्लर्यां सुषिराथ गवि स्त्रियाम् ॥ २१८१ ॥
अनुष्टुप्
छिद्रे छिद्रान्विते वाद्ये सुषिरं सुषिरो नडः ।सुमनाः पुष्पमालत्योः स्त्री देवबुधयोः पुमान् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
सुषिर as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप कोशकृताकृते हेमरूप्ये सुषिरे सज्जनस्त्वमुम् । रन्ध्रे चारङ्ग(?) इत्याह स्त्री तु कोशी विवक्षिते ॥ २८७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.287