कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

वर्य

varyaवि · adj.

In 13 kośas: 12 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1439 · p. 54
मुख्यं प्रकृष्टं प्रमुखं प्रबर्हं वर्यं वरेण्यं प्रवरं पुरोगम् ।अनुत्तरं प्राग्रहरं प्रवेकं प्रधानमग्रेसरमुत्तमाग्रे ॥ १४३८ ॥ग्रामण्यग्रण्यग्रिमजात्याग्र्यानुत्तमान्यनवरार्ध्यवरे ।प्रेष्ठपरार्ध्यपराणि श्रेयसि तु श्रेष्ठसत्तमे पुष्कलवत् ॥ १४३९ ॥
metre not recognised
मुख्यविप्रकृष्टविप्रमुखविप्रबर्हविवर्यविवरेण्यविप्रवरविपुरोगविअनुत्तरविप्राग्रहरविप्रवेकविप्रधानविअग्रेसरविउत्तमविअग्रविग्रामणीविअग्रणीविअग्रिमविजात्यविअग्र्यविअनुत्तमविअनवरार्ध्यविवरविप्रेष्ठविपरार्ध्यविपरविश्रेयस्विश्रेष्ठविसत्तमवि
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.103
क्लीबे प्रधानं प्रमुखप्रवेकानुत्तमोत्तमाः ।मुख्यवर्यवरेण्याश्च प्रवर्होऽनवरार्ध्यवत् ॥ ५७ ॥परार्ध्याग्रप्राग्रहरप्राग्र्याग्र्याग्रीयमग्रियम् ।
अनुष्टुप्
प्रधानक्लीप्रमुखविप्रवेकविअनुत्तमविउत्तमविमुख्यविवर्यविवरेण्यविप्रवर्हविअनवरार्ध्यविपरार्ध्यविअग्रविप्राग्रहरविप्राग्र्यविअग्र्यविअग्रीयविअग्रियवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.689 · p. 79
प्राग्र्यं प्राग्रहरं प्रवेकमपरं वर्यं वरेण्यं वरं,श्रेष्ठं प्रेष्ठमनुत्तमं च मधुरं मञ्जु प्रियं मञ्जुलम् ।हृद्यं हारि मनोहरं च रुचिरं कान्तं परं सुन्दरं,सौम्यं साधु च वल्गु चारु सुषमं वामं शुभं पेशलम् ॥ ६८९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
प्राग्र्यविप्राग्रहरविप्रवेकविवर्यविवरेण्यविवरविश्रेष्ठविप्रेष्ठविअनुत्तमविमधुरविमञ्जुविप्रियविमञ्जुलविहृद्यविहारिन्विमनोहरविरुचिरविकान्तविसुन्दरविसौम्यविसाधुविवल्गुविचारुविसुषमविवामविशुभविपेशलवि
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.108 · p. 226
मुख्यं वर्यं वरेण्यं च प्रबर्हं च प्रबर्हणम् ।परार्ध्यानवरार्ध्यौ द्वे पूरणः पूरकः समौ ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्
मुख्यविवर्यविवरेण्यविप्रबर्हविप्रबर्हणविपरार्ध्यविअनवरार्ध्यविपूरणविपूरकवि
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.128 · p. 358
महाकपर्दो भल्लूकः कपर्दोऽस्त्री वराटकः ।चराचरचरो वर्यो बालक्रीडनकश्च सः ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
महाकपर्दपुंभल्लूकपुंकपर्दपुंक्लीवराटकपुंचराचरचरपुंवर्यपुंबालक्रीडनकपुं
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.64 · p. 18
उत्कृष्टं च प्रकृष्टं च ******** ।मुख्यं प्रमुखं वर्यं प्रवरं प्राग्र्यं वरेण्यमग्र्यं च ।उत्तममग्राग्रीय-प्राग्रहराग्रिय-परार्ध्य-जात्यानि ॥ ६४ ॥
metre not recognised
उत्कृष्टविप्रकृष्टविमुख्यविप्रमुखविवर्यविप्रवरविप्राग्र्यविवरेण्यविअग्र्यविउत्तमविअग्रविअग्रीयविप्राग्रहरविअग्रियविपरार्ध्यविजात्यवि
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.327 · p. 92
वर्य्यं मुख्यं प्रकृष्टं च वरेण्यप्रवरे वरम् ।प्रवेकानुत्तरेऽग्र्यं चाग्रेसरं प्रमुखं तथा ॥ ३२७ ॥
अनुष्टुप्
वर्यविमुख्यविप्रकृष्टविवरेण्यविप्रवरविवरविप्रवेकविअनुत्तरविअग्र्यविअग्रेसरविप्रमुखवि
genderविadj.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.685 · p. 115
शून्ये वशी(शि?)कं वावीरं तुच्छं रिक्तं च रिक्तकम् ।मुख्ये वर्यो वरेण्यश्च प्रधानप्रमुखोत्तमाः ॥ ६८५ ॥
अनुष्टुप्
वशिकविवावीरवितुच्छविरिक्तविरिक्तकविवर्यविवरेण्यविप्रधानविप्रमुखविउत्तमवि
genderविadj.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.98 · p. 44
मुख्यः प्रधानः प्रवरो वर्योऽग्र्योऽग्रेसरोऽग्रणीः ।प्रकृष्टश्च परार्ध्यश्च पुंगवः सत्तमः परः ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
मुख्यविप्रधानविप्रवरविवर्यविअग्र्यविअग्रेसरविअग्रणीविप्रकृष्टविपरार्ध्यविपुंगवविसत्तमविपरवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2615 · p. 422
प्रधानं चोत्तमं जात्यमनुत्तममनुत्तरम् ।बर्य्यं चाऽनवरार्ध्यं वै परार्ध्थं ग्रामणीः पुनः ॥ २६१५ ॥
अनुष्टुप्
प्रधानविउत्तमविजात्यविअनुत्तमविअनुत्तरविवर्यविअनवरार्ध्यविपरार्ध्यविग्रामणीवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1573 · p. 190
अर्घ्यः परार्घ्यः प्रवरो वरेण्यः प्राग्र्यः प्रवेकः प्रमुखः प्रकृष्टः ।अनुत्तमः प्राग्रसरः प्रबर्हः श्रेष्ठोत्तमाग्रीयवरिष्ठवर्याः ॥ १५७३ ॥
उपजातिः
अर्घ्यविपरार्घ्यविप्रवरविवरेण्यविप्राग्र्यविप्रवेकविप्रमुखविप्रकृष्टविअनुत्तमविप्राग्रसरविप्रबर्हविश्रेष्टविउत्तमविअग्रीयविवरिष्टविवर्यवि
genderविadj.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.63 · p. 206
मुख्यवर्यवरेण्याश्च प्रवेकोऽनपरार्थ्यवत् ।श्रेष्ठः प्राग्रहरं प्राग्रमग्रमग्रीयमग्रियम् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
मुख्यविवर्यविवरेण्यविप्रवेकविअनपरविआर्थ्यवत्विश्रेष्ठविप्राग्रहरविप्राग्रविअग्रविअग्रीयविअग्रियवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ यान्ताः Koṣakalpataru 6.26.16 · p. 288
तथार[36a]भट्यां मदने तु वर्यःपतिंवरायां तु भवेत्स्त्रियां सः ।त्रय्यां वरेण्ये कमठे तु दम्भेगुह्योऽप्युपस्थे रहसि द्वयोनः ॥ १६ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 1, syllable 1 त (wrong syllable); pāda 2, syllable 1 प (wrong syllable)
meaningsमदनपतिंवरात्रयीवरेण्य
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1186 · p. 144
वंश्या कुस्तुम्बरीसंज्ञभेषजे स्यात् तु वर्यवाक् ।त्रिषु श्रेष्ठे स्त्रियां वर्या तत्र या स्यात् पतिंवरा ॥ ११८६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsश्रेष्ठ
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश यान्ताः Śabdaratnāvalī 7.26.19 · p. 258
प्रायस्तुल्ये च बाहुल्ये मृत्यावनशनेऽपि च ।प्रियो वृद्धौषधे पुंसि हृदये स्यादभिधेयवत् ॥पीयुर्यूके रवौ काले पुंसि क्लीबं रतस्वने ।पुण्यं धर्मे च सुकृते क्लीबं स्याच्छोभने त्रिषु ॥पुष्यो मासे ऋक्षभेदे तथा कलियुगे पुमान् ।पूज्यस्तु श्वशुरे पुंसि वन्द्ये च भवति त्रिषु ॥वन्ध्या स्यादप्रजस्त्रीषु पुमानफलभूरुहे ।वर्या पतिम्बरायां स्त्री श्रेष्ठे त्रिषु पुमान् स्मरे ॥बल्यं प्रधानधातौ स्यात्क्लीबं बलकरेऽन्यवत् ।वीर्यं तेजसि सामर्थ्ये दीप्तौ शुक्रप्रभावयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 हृद (syllable split)
meaningsश्रेष्ठस्मर

वर्य as a meaning in nānārtha verses