वर्षाभू
varṣābhūपुं · masc.In 16 kośas: 20 synonym verses, 9 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
मण्डूके हरिशालूरप्लवभेकप्लवंगमाः ।वर्षाभूः प्लवगः शालुरजिह्वव्यङ्गदर्दुराः ॥ १३५४ ॥स्थले नरादयो ये तु ते जले जलपूर्वकाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
मण्डूकः प्लवको भेकः शालूरो दर्दुरो हरिः ।प्लवङ्गमः प्लवगः स्याद्वर्षाभूस्तद्वधूः स्मृता ॥ ६६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 व (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
तर्कारी वसुकः पद्मा वर्षाभूश्चैव फञ्जिका ।तण्डुलीयकचाङ्गेरीकुसुम्भराजिसर्षपाः ॥ १७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 म्भ (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
दीर्घपत्रा च वर्षाभूः पृथ्वी रक्ताऽपरा पुनः ।वर्षाभूः पत्रिका काण्डा रक्तान्मण्डलपत्रिका ॥ ५७५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तैलकीटस्तु षड्बिन्दुस्तैलिनी द्रुनाशिनी ।शक्रगोपस्तु वैराटिर्वर्षाभूस्तिन्तिभोग्निकः ॥ १७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कच्छपः कमठः कूर्मः क्रोडाङ्घ्रिः पञ्चगुप्तकः ।मण्डूको दर्दुरो भेको वर्षाभूर्दर्दुरः प्लवः ॥ ११९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्षाभूः पुंसि मण्डूको हरिर्भेकः प्लवंगमः ।प्लव-शालूर-सालूराजिह्व-प्लवग-दर्दुराः ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्यङ्गको नर्दकश्चाथ वर्षाभूः प्लवगी प्लवी ।वर्षाभ्वी वाथ मण्डूकापत्ये माण्डूकिरीरितः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्त्रियौ पुनर्भू-वर्षाभ्वौ ह्रस्वमण्डलपत्रिका ।विशाखो रक्तवृन्तः स्याद्रक्तपुष्पक एव च ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भम्भा हम्भा वलभिर्भा रम्भा भीः ककुप्शोभा ।भेक्यां पुनर्नवायां वर्षाभूर्यामि-सीमे च ॥ ६१ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
पञ्चाङ्गगुप्तदौलेयौ दुली स्यात्कमठी समे ।दर्दुरे भेकमण्डूकौ वर्षाभूः प्लवगः पुनः ॥ २४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाठीनः शफरी शल्की रोहितश्च तिमिंगिलः ।भेकमण्डूकवर्षाभूशालूरप्लवदर्दुराः ॥ १२३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मण्डूको दर्दुरो भेकः प्लवगश्च प्लवङ्गमः ।प्लवो व्यङ्गस्तथाऽजिह्वो वर्षाभूश्च हरिः पुनः ॥ २४५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शालूरोऽपि च सालूरः शाल्वो मण्डुकनन्दनौ ।स्याद्गूटवर्चा वर्षाभूरजिह्मो जिह्ममोहनः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्षाभूरपि वर्षाभ्वी शोथघ्नी च पुनर्नवा ।वितुन्नं सुनिषणरञ्च वितुन्नक निषण्णकम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 षण (syllable split)
genderस्त्रीfem.
शालस्तथैव भेक्यां तु वर्षाभूरिति कथ्यते ।वर्षाभ्व्युद्भिदि चोद्भिज्जमुद्भिदं चोद्भिजं तथा ॥ ३७२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वर्षाभूः शकलज्योतिः पैङ्गराजो बलाहकः ।शुकपत्रः पुष्पकोऽहिपताको निर्विषाहयः ॥ ३०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मण्डूके भेकवर्षाभूशालूरप्लवदर्दुराः ।मण्डूकी दर्दुरी भेकी वर्षाभ्वी कमठी दुलिः ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
देवाह्वया सहादेवा गन्धमूली सुगन्धिका ।वर्षाभूर्वर्षकेतुः स्याच्चक्रपत्रो विरोचनः ॥ ५४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वन्दना तु न ना स्तुत्यामभिवादन एव च ।वर्षाभूस्तु द्वयोर्भेके वर्षाभ्वीति यदा तदा ॥ १६३८ ॥
अनुष्टुप्
meaningsभेक
वृत्तिः स्याद्योनिमत्यर्थे तथा गण्डूपदेऽपि च ।भेकोक्तन्यायभावः स्यात् परेषां तु मतं विदुः ॥ १६३९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsगण्डूपद
doubtful
पुनर्नवासमाख्यायामोषधौ स्त्रीति तत् पुनः ।स्यात् संशयितमस्माभिर्यतश्छन्दसि दृश्यते ॥ १६४० ॥
अनुष्टुप्
meaningsपुनर्नवा
doubtful
पुनर्नवायां शब्दोऽस्ति व्युत्पन्नो भवतेरिति ।व्युत्पाद्यमानो भवतेर्मण्डूके सावकाशकः ॥ १६४३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsमण्डूक
doubtful
वल्लभोऽध्यक्षदयितशुभलक्षपावाजिषु ।वर्षाभूः स्त्री तु शोथघ्न्या भूवल्ली भेकयोः पुमान् ॥विष्कम्भः प्रतिबन्धे च विस्तारयोगभेदयोः ।योगिबन्धभेदेऽर्गलारूपकाङ्गप्रभेदयोः ॥विस्रम्भः प्रणये केलिकोपविश्वासयोरपि ।विष्टभ्यो रोगभेदे स्यात्प्रतिबन्धे भवेत्पुमान् ॥वैदर्भं वाक्यवक्तत्वे वेदर्भी रीतिभिद्यपि ।शरभः पशुभेदे स्यात्करमे वानरेऽपि च ॥सनाभिः सदृशे पुंसि ज्ञातौ स्नेहयुतेऽपि च ।सुरभिः शल्लकीमातृसुरागोष्वपि च स्त्रियाम् ॥वसन्ते चम्पके जातीफलगन्धफले पुमान् ।क्लीबं गन्धाश्मनि स्वर्गे सुगन्धिकान्तयोस्त्रिषु ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 पा (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 न्धि (wrong syllable)
वर्षाभू as a meaning in nānārtha verses
- शिवकोष कठिल्लककुरण्टको पुमानेकैषिका पाठासुषेणयोः । कठिल्लकस्तु पर्णासे वर्षाभ्यां कारवेल्लके ॥ ५५ ॥ Śivakoṣa 1.4.55
- शिवकोष कटम्भराकलम्बिकायां गोलायां वर्षाभूमूर्वयोरपि । कलिकारी विशल्यायां कलिकारः करञ्जके ॥ ४२१ ॥ Śivakoṣa 22.4.421
- शिवकोष दीर्घपत्रवेल्लन्तरे च लसुने वर्षाभूदीर्घवृक्षयोः । कुम्भयोनावभ्रपुष्पे पलाण्डौ गुरुवारुणि ॥ ४२६ ॥ Śivakoṣa 22.4.426
- शब्दरत्नाकर भेकनरकाङ्गारकौ भौमौ भेकौ वर्षाभ्वि कातरे । मन्युः कोपेऽध्वरे शोके मरुद्देवसमीरयोः ॥ १९७४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1974
- वैजयन्ती भेकखादौ जन्तौ च भूतं क्ली समातीतोचिते त्रिषु । भास्वानिंदौ भास्वरेऽर्के भेको वर्षाभ्वि कातरे ॥ ५९ ॥ Vaijayantī 6.5.59