शुश्रूषा
śuśrūṣāस्त्री · fem.In 14 kośas: 17 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
शुश्रूषा श्रवणं चैव ग्रहणं धारणं तथा ॥ ३१० ॥ऊहापोहोऽर्थविज्ञानं तत्त्वज्ञानं च धीगुणाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 म (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
सहायोऽभिचरोऽनोश्च जीविगामिचरप्लवाः ।सेवकोऽथ सेवा भक्तिः परिचर्या प्रसादना ॥ ४९६ ॥शुश्रूषाराधनोपास्तिवरिवस्यापरीष्टयः ।उपचारः पदातिस्तु पत्तिः पद्गः पदातिकः ॥ ४९७ ॥पादातिकः पादचारी पदाजिपदिकावपि ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 से (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
वरिवस्या तु शुश्रूषा परिचर्याप्युपासना ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वरिवस्या परिचर्या शुश्रूषोपासना परीष्टिः स्यात् ।सेवा भक्तिरुपास्तिः प्रसादनाराधनोपचाराश्च ॥ १२९ ॥
गीतिः
genderस्त्रीfem.
वरिवस्या तु शुश्रूषा परिचर्याप्युपासनम् ।पर्युपाभ्यां समुपाभ्यामन्वाभ्यामासनं च षण् ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 मु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
वरिवस्या तु शुश्रूषा परिचर्याप्युपासना ।अन्वासनाप्युपास्तिः स्त्री क्लीबे शुश्रूषणं पुनः ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शिल्पादिगा तु विज्ञानं क्लीबे ज्ञानं तु मोक्षगा ।शुश्रूषा श्रवणं चैव ग्रहणं धारणं तथा ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शुश्रूषा स्त्री श्रवणं क्लीबे ग्रहणं धारणमूहोऽपोहः ।अर्थज्ञानं सत्त्वज्ञानं बुद्धेरन्ते गदिता हि गुणाः ।धीमा[35a]न्धीरो मनीषी बुध-विबुध-सुधी-सद्-विदद्-वादि-वेदि-प्रज्ञ-प्राज्ञ-प्रबुद्धाः कवितृ-कवयितृ-प्राप्तरूपाभिरूपाः ।ज्ञो मेधावी सुमेधाः कवि-कृतिविदथ व्यक्त-दोषज्ञ-विद्वत्-संख्यावल्लब्धवर्णाः सुधिषण-मतिमत्-सूरिणः कृष्टि-सूरी ॥ ११ ॥
स्रग्धराmetre not read in every line
शुश्रूषास्त्रीश्रवणक्लीग्रहणक्लीधारणक्लीऊहपुंअपोहपुंअर्थज्ञानक्लीसत्त्वज्ञानक्लीधीमत्पुंधीरपुंमनीषिन्पुंबुधपुंविबुधपुंसुधीपुंसत्पुंविदत्पुंवादिन्पुंवेदिन्पुंप्रज्ञपुंप्राज्ञपुंप्रबुद्धपुंकवितृपुंकवयितृपुंप्राप्तरूपपुंअभिरूपपुंज्ञपुंमेधाविन्पुंसुमेधस्पुंकविपुंकृतिन्पुंविद्पुंव्यक्तपुंदोषज्ञपुंविद्वस्पुंसंख्यावत्पुंलब्धवर्णपुंसुधिषणपुंमतिमत्पुंसूरिन्पुंकृष्टिपुंसूरिपुं
genderस्त्रीfem.
प्रणिपातस्त्वनुनयः प्रणतिः स्त्री क्षमापणम् ।वरिवस्या तु शुश्रूषा परिचर्या प्रसादना ।आराधनोपासना च परीष्टिर्भक्तिरित्यपि ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
सेवा प्रसादना भक्तिः सेवनं परिचर्यया ।परीष्ट्याराधनोपास्तिः शुश्रूषा वरिवस्यया ॥ १६२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भक्तिः सेवा च सु[शु]श्रूषा परिचर्या प्रसादना ।वरिवस्याराधनोपास्तिर्विनयः समुपासनम् ॥ १२२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 2 र्विन (syllable split)
genderस्त्रीfem.
विज्ञानमन्यतो ज्ञेयं धीगुणा अष्टधा पुनः ।शुश्रूषा श्रवणं चापि ग्रहणं धारणं तथा ॥ ४५६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
सेवा भक्तिश्च शुश्रूषा परिचर्या प्रसादना ।उपास्तिरुपचारश्च परीष्टिः स्यादुपासना ॥ ७७४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शुश्रूषाऽन्वेषणा कुम्भाव्रज्या चर्या कृषिर्लिपिः ।पताका कतिका धूली रचनासन्ततिर्षृतिः ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्याद्द्रोहचिन्ता व्यापादः संकेतसमयौ समौ ।धियो गुणास्तु शुश्रूषा श्रवणं ग्रहणं धृतिः ॥ २७३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
वरिवस्या तु शुश्रूषा सेवा भक्तिरुपासना ।परिचर्याराधनञ्च सेवनञ्च प्रसादनम् ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शुश्रूषा परिचर्याकथानयोः श्रोतुमिच्छायाम् ।व्यवसाये तु जिगीषा विजयेच्छायां प्रकर्षेऽपि ॥ ६१ ॥
metre not recognised
शिञ्जिनी नूपुरे मौर्व्यां शुश्रूषा तु कथानके ।उपास्तौ श्रोतुमिच्छायां षण्डाली तु सरस्यपि ॥ ९५ ॥
अनुष्टुप्
उपयुक्तेतरे त्वस्त्री शैलुषो नटबिल्वयोः ।शुश्रूषा परिचर्य्या च संहर्षः स्पर्द्धने मुदि ॥ ४४२ ॥
अनुष्टुप्
meaningsपरिचर्य्या
शुश्रूषा as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु अधिवहतिवहने चापि सामीप्ये नेः समूहेऽथ मर्दने । शुश्रूषायां तत्क्षणजे सपत्नीलम्भनेऽप्यधेः ॥ ४२ ॥ Koṣakalpataru 3.5.42
- नानार्थार्णवसंक्षेप उपासनशुश्रूषायां शराभ्यासे समीपासन एव च । न नाथो उपकार्या स्त्री राजगेहे त्रिषु त्विदम् ॥ ९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.92
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रसाधनाशुश्रूषायां च नृस्त्री तु कङ्कते स्यात् प्रसाधनी । प्रसादनस्तु प्रासादे पुमान् स्यादोदने तु नप् ॥ ३४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.345
- परमानन्दीयनाममाला उपासनवेदान्ते सद्रहस्ये च शुश्रूषायामुपासनम् । आसने च शराभ्यासे प्रारम्भार्थ उपक्रमः ॥ ७२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.3.72