स्वेद
svedaपुं · masc.In 14 kośas: 18 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
स्तम्भो जाड्यं स्वेदो घर्मनिदाघौ पुलकः पुनः ।रोमाञ्चः कण्टको रोमविकारो रोमहर्षणम् ॥ ३०५ ॥रोमोद्गम उद्धुषणमुल्लुकसनमित्यपि ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्वे (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
स्वेदो घर्मो निदाघः स्यात्कालिका तु विवर्णता ।रोमोद्गमो रोमहर्षो रोमाञ्चः कण्टकोऽपि च ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
घर्मस्तु स्वेदप्रस्वेदौ त्वक्पर्यायजलार्थकम् ।मूत्रं देहासवः पुंसि वस्तिपर्यायतो मलः ॥ २४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्तम्भः स्वेदश्च रोमाञ्चः स्वरभङ्गश्च वेपथुः ।वैवर्ण्यमश्रुप्रलय इत्यष्टौ सात्त्विका गुणाः ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्तम्भो जाड्यं स्वेदघर्मौ निदघः पुलकोऽस्त्रियाम् ।कण्टकोञ्चश्च रोम्णः स्यादुद्गमो हर्ष इत्यपि ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्तम्भः स्वेदः स्वरभ्रंशो रोमाञ्चोऽपि विवर्णता ।बाष्पश्च कम्पः प्रलय इत्यष्टौ सात्त्विका मताः ॥ २०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्टम्भः प्रतिबन्धो नरि प्रतिष्टम्भ ईरितो जडिमा ।स्वेदः सिप्रोऽङ्गरसो निदाघ-घर्मौ स्वजोपि घर्मान्त्ये[63a] ॥ २०५ ॥
गीतिःmetre not read in every line
genderपुंmasc.
पिप्पिकं स्याद्दन्तमलं पुष्पिका लिङ्गजं मलम् ।स्वेदो मेदोमलोऽथास्थिमलौ स्तो नख-रोमणी ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द्द (wrong syllable)
genderपुंmasc.
श्लेष्माश्रुदूषिकास्वेदा द्वादशैते नृणां मलाः ।पुरीतत्पुरितदिति स्यादान्त्रे चाथ इष्यते ॥ १३३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 त्पु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बाष्पो श्रमांशु (?) नेत्राम्बु घर्मः स्वेदः श्रमाम्बु च ।पुलकः कण्टको रोमहर्षो रोमाञ्च इत्यपि ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ स्तम्भो भवेज्जाड्यं धर्मः स्वेदस्तथैव च ।निदाघश्चाथ रोमाञ्चः कण्टकः पुलकस्तथा ॥ ४४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्तम्भः स्वेदोऽथ रोमाञ्चः स्वरभङ्गोऽथ वेपथुः ।वैवर्ण्यमश्रुपातश्च इत्यष्टौ सात्त्विका मताः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पूर्वस्तु क्रीडापर्यायः स्त्रीपुंसोः क्रीडने स्मृतः ।घर्मो स्वेदो निदाघः स्यात् स प्रसवनमित्यपि ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 डा (wrong syllable); pāda 4, syllable 2 प्र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
भयं च स्थायिनो भावा विभावो भावदर्शकः ।स्युः स्तम्भस्वेदरोमाञ्चाः स्वरसंभेदवेपथू ॥ ९५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रस्त्रावो न द्वयोर्मूत्रं लाला त्वास्यभवं जलम् ।सृणिका स्यन्दिनी सैव स्वेदघर्मौ निदाघवत् ॥ १११९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वेदः प्रश्रवणं सिप्रो द्वयोर्व्रीडो नटार्थिका ।भामः क्रोधे निःसमस्तु शोके वीर्यं शुटीरता ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्थायिसंचारिभेदेन द्विधा भावो व्यवस्थितः ।स्वेदो घर्मो निदाघः स्यात् कालिका तु विवर्णता ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूरः सूर्ये गभस्तौ च स्वेदस्तु स्वेदवारिणि ।स्वेदनायां तथा स्वित्तिक्रियायामथ सेतुवाक् ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
स्वेद as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश निपाकनिपाकौ पचनस्वेदौ खल्वकौ स्वल्पपामरौ । पिष्टकोऽक्षिगदे पिष्टे टुण्टुकौ स्वल्पशो[3]णकौ ॥ Dharaṇikośa 1.1.8
- धरणिकोश प्रतापप्रतापस्तेजसि स्वेदे विकल्पौ पक्षसंशयौ । आकल्पः कल्पने वेशे उडुपश्चन्द्रभेलयोः । परिकम्पो भये कम्पे वृषाकपी हरीश्वरौ ॥ Dharaṇikośa 20.1.3
- धरणिकोश सिप्रसिप्रः स्वेदो नदी सिप्रा इरा भूवाक्सुराप्सु च । हिंस्त्रा काकादनी चापि व्याघ्री निदिग्धिकापि च ॥ Dharaṇikośa 26.1.11
- कोषकल्पतरु विपाकस्वादौ परिणामे दुर्गतौ विपाकः समुद्दिष्टः । स्वेदे दुष्कर्मफले भवति निपाकस्तथा पाके ॥ ५९ ॥ Koṣakalpataru 6.1.59
- नानार्थार्णवसंक्षेप विपाकरभसस्त्वाह विस्तारं विस्तृतिस्तम्बयोरथ । विपाकः पचने स्वेदे* विरुद्धे कर्मणः फले ॥ १९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.196
- शब्दरत्नावली विपाकविपाकः पचनस्वेदकर्मादि विसदृक् फले । विवेकः स्यात् पृथग्भावे जलद्रोण्यां विचारणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.141
- शब्दरत्नाकर निदाघवारणापाङ्गदेशे स्यान्निर्याणं निर्गमे मृतौ । निदाघ ऊष्मणि ग्रीष्मे स्वेदे तापे च घर्मवत् ॥ २११६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2116
- त्रिकाण्डशेष निदाघओधः स्याद्द्रुतनृत्ये च काचिघौ काञ्चनोन्दुरू । निदाघौ स्वेदतापौ च प्रतिधो रोषघातयोः ॥ ७२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.72
- त्रिकाण्डशेष स्वजव्याजः शाठ्येऽपदेशे च स्वेदरक्तात्मजाः स्वजाः । निसर्गे सहजः पुंसि सहोत्थे वाच्यलिङ्गकः ॥ ८८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.88
- त्रिकाण्डशेष घर्मगुल्मः स्तम्बे घट्टभेदे घर्मः स्वेदातपोष्मसु । जिह्मः स्थात्कुटिले मन्दे तलिमं तल्पकुट्टिमें ॥ २९६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.296
- वैजयन्ती विपाकरहःप्रकाशौ वीकाशौ विपाकः स्वेदपाकयोः । विश्वात्मार्केऽपि विष्कंभो विस्तारप्रतिबन्धयोः ॥ ६७ ॥ Vaijayantī 7.1.67
- वैजयन्ती निदाघनिदाघ ऊष्मणि ग्रीष्मे स्वेदे घर्मस्तु तेषु च । आतपे च दिने चाथ वरुणे यादसांपतिः ॥ ५७ ॥ Vaijayantī 8.1.57