नलद
naladaक्ली · neut.In 11 kośas: 12 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
स्याद्वीरणं वीरतरं मूलेऽस्योशीरमस्त्रियाम् ।अभयं नलदं सेव्यममृणालं जलाशयम् ॥ १६४ ॥लामज्जकं लघुलयमवदाहेष्टकापथे ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शिलाभवान्तिकदृशां सिध्मवल्कलयोरपि ।यकृन्मरिचनलदसौवीराणां तथाऽसृजः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
मांसी तपस्विनी मत्तो जटी च जटिला मिसी ।;l[3865}क्रव्यादा पिशिनी पेशी लोमशा नलदं न ना ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्Latin letters: l
genderपुंक्लीm. n.
रणप्रियं वीरतरं वीरं वीरणमित्यपि ।उशीरमस्त्री तन्मूलमभयं नलदं च तत् ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चित्र-वस्त्र-घुसृणागरु-हिङ्गु-गूथ-पिच्छ-दल-तालु-हलानाम् ।तुत्थदृङ्मरिचहृन्नलदानांयुद्ध-सिध्म-यकृदस्थि-फलानाम् ॥ ८० ॥
स्वागता
genderक्लीneut.
लामज्जके तु नलदममृणालं लयं लघु ।इष्टकापथकं शीघ्रं दीर्घमूलं जलाशयम् ॥ ३८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
इला चन्द्रवला पृथ्वी बहुला गन्धवीजिका ।अभयं नलदोशीरौ वीरतं वीरणाह्वयम् ॥ २११ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उशीरं वीरणीमूलं लामज्जकं जलाशयम् ।अभयऽममृणालञ्च नलदमिष्टकापथम् ॥ २०८१ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
मिशिर्मिशी च नलदं मिषिका मिषिरित्यपि ।गुडत्वकमुत्कटं भृङ्गं त्वक्पत्रञ्च वराङ्गकम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
मृणालं नलदं सेव्यं लाज-नामज्जकाभयम् ।तृणं नलादयो गर्मुच्छ्यामाककोद्रवादयः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 क (wrong syllable)
genderक्लीneut.
मूलेऽस्योशीरमस्त्री स्यादवदाहं जलाशयम् ।लामज्जं नलदं सेव्यममृणालं वराभये ॥ ५९२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्याद्वीरणं वीरतृणं मूलेऽस्योशीरमस्त्रियाम् ।सेव्या मृणालनलदलमज्जानि जलाशयम् ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नलद as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु वालकस्त्री तु वस्त्र भिदि भेद्यगतस्तु वालको जडमतौ च शिशौ च । पुंसि केशहयवारणपुच्छे- ऽथोर्मिकानलदयोरपि न स्त्री ॥ ४७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.47
- कोषकल्पतरु अभयअभयं नलदे हरीतकी- विषये स्त्री परवत्तु निर्भये । हृदयं मनसां ह (?) वक्षसि प्रथमाद्रावुदयस्तथोन्नतौ ॥ ६० ॥ Koṣakalpataru 6.26.60
- कोषकल्पतरु शीघ्रवप्रस्तु तातेऽथ चये च रेणौ क्षेत्रे तटे च प्रथितः स्त्रियां न । शीघ्रं द्रुते स्यान्नलदेऽपि * * चक्राङ्गके द्वीपिकरञ्जयोस्तु ॥ ६० ॥ Koṣakalpataru 6.27.60
- शिवकोष जटाजटी प्लक्षे गर्दभाण्डेऽथो मूले नलदे जटा । झिण्टी सैरेयके बाणाबदरीमोदकीषु च ॥ ११९ ॥ Śivakoṣa 8.1.119
- शिवकोष जटिलजटिलोग्रानलदयोर्जम्भलो दन्तहर्षणे । जम्भलार्केऽपि जम्बूलः श्यामपत्रे हलीमके ॥ ४५८ ॥ Śivakoṣa 23.2.458
- शिवकोष मृणालमुशली तालमूल्याखुपर्णिकासितकङ्गुषु । मृणालं नलदे क्लीबं पुंनपुंसकयोर्बिसे ॥ ४७० ॥ Śivakoṣa 23.2.470
- शब्दरत्नावली शीघ्रशारीऽनिलाक्षोपकृत्योः शवलेऽपि च वाच्यवत् । शिग्रुः पुंसि शाकमात्रे तथा शोभाञ्जनद्रुमे ॥ शिरा नाड्यां स्त्रियामेव पिप्पलीमूलके पुमान् । शीघ्रं नलद चक्राङ्ग(?) क्लीबं द्रुते गतौ(?) त्रिषु ॥ शुभमम्रे क्लीबलिङ्गमुद्दीप्तशुक्लयोस्त्रिषु । शुक्रो मासि भृगौ वह्नौ ना क्लीबे रोगरेतयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.46