वस्त्र
vastraक्ली · neut.In 17 kośas: 18 synonym verses, 45 as a meaning of another word.
नूपुरं तु तुलाकोटिः पादतः कटकाङ्गदे ॥ ६६५ ॥मञ्जीरं हंसकं शिञ्जिन्यंशुकं वस्त्रमम्बरम् ।सिचयो वसनं चीराच्छादौ सिक्चेलवाससी ॥ ६६६ ॥पटः प्रौतोऽञ्चलोऽस्यान्तो वर्तिर्वस्तिश्च तद्दशाः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वस्त्रे निवसनं वस्नं सत्त्रं कर्पटमित्यपि ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वस्त्रमाच्छादनं वासश्चैलं वसनमंशुकम् ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चेलं चीरं वासः कर्पटमाच्छादनं निवसनं च ।अम्बरमंशुकमुक्तं वस्त्रं सिचयः पटः पोटः ॥ ५४८ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
पारावारातिखरयोस्तद्वद्वस्त्रोपवस्त्रयोः ।कूटालिंजरवेराणां मेढ्रहिञ्जीरयोरपि ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आच्छादनं च वसनं चेलं सिक् नेत्रमस्त्रियाम् ।प्रोत-प्राच्छाद-सिचया वस्त्रं शाटकमम्बरम् ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
चित्र-वस्त्र-घुसृणागरु-हिङ्गु-गूथ-पिच्छ-दल-तालु-हलानाम् ।तुत्थदृङ्मरिचहृन्नलदानांयुद्ध-सिध्म-यकृदस्थि-फलानाम् ॥ ८० ॥
स्वागता
genderक्लीneut.
कोटरकुटीरवस्त्रं केसरकासारसंसाराः ।क्षत्रं चक्रं चुक्रं तक्रं सूत्रान्तरे पद्रम् ॥ ६१ ॥
उपगीतिः
genderपुंक्लीm. n.
चीराम्बरे वस्त्रचेले वासः सिक् सिचयोंऽशुकम् ।पटाच्छादावथ प्रान्ते वस्तिवर्ती दशाः समाः ॥ ३१३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
हिञ्जीरस्तुबरः सूत्रकूरालिञ्जरकूबराः ।वस्त्रोपवस्त्रनीहाराः क्षत्रपद्रान्तराण्यपि ॥ १५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
केशाटनी मौलिसिंहिकेशसम्मार्ज्जनी फणी ।अम्बरं वसनं वासो वस्त्रं चेलं गुणी पटः ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अंशुकं वसनं वस्त्रं वासश्चीवरमम्बरम् ।पटश्च सिचयश्चेलं वस्त्रस्यान्तोऽञ्चलः स्मृतः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अम्बरमंशुकं वस्त्रं वासश्च वसनं पटः ।आच्छादनं च सिक् सत्रं चीरं चेलं च कर्पटम् ॥ १०८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 र (wrong syllable)
genderक्लीneut.
हीरकं मौक्तिकं स्वर्णं रजतं चर्म चन्दनम् ।शङ्खो वस्त्रं च नामानि विशेषरत्नकानि वै ॥ १८४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ष (wrong syllable)
genderक्लीneut.
खण्डखण्डे जीर्णवस्त्रे स्यातां नक्तककर्पटौ ।वस्त्रं वासश्च वसनं वासनं सिचयोंऽशुकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वस्त्रं निवसनमंशुकमम्बरमाच्छादनं वासः ।वसनं चेलं सिचयः पुंसि सुचेलो द्वयोस्तु पटशाटौ ॥ ८७४ ॥
उद्गीतिः
genderक्लीneut.
हीरकं मौक्तिकं स्वर्णं रजतं चन्दनानि च ।शङ्खश्च चर्म च वस्त्रं चेत्यष्टौ रत्नस्य जातयः ॥ १७३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सिक् स्त्री पटोऽस्त्री सिचयो वासो वसनमंशुकम् ।आच्छादनं निवसनं वसितं वस्त्रमंबरम् ॥ ११६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वस्त्र as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् चेलऔर्वानलेऽपि पातालं चेलं वस्त्रेऽधमे त्रिषु । Amarakośa 3.3.381
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) अन्तरवस्त्रे मध्ये तथा छिद्रे व्यवधानेऽन्तरात्मनि । अवकाशे बहिर्योगे विशेषेऽवसरेऽन्तरम् ॥ ८७१ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.871
- धरणिकोश लाटव्युष्टं फले प्रभाते स्यात्क्रुष्टं रोदनरावयोः । लाटो जनपदे वस्त्रे फटा च फणदन्तयोः ॥ Dharaṇikośa 10.1.4
- धरणिकोश पटलटौ प्रमादवाग्दोषौ पटो वस्त्रप्रियाल[21]योः । उरोष्टः प्रणवे क्षीरे कृपीटमुदरे जले । अवटौ खिलभूगर्तौ पर्पटौ पिष्टकौषधी ॥ Dharaṇikośa 10.1.6
- धरणिकोश घटीघटी वस्त्रस्यावसरे ? परीक्षा सुतुला घटः । कटः श्रोणौ कलिञ्जे च गजगण्डे शवे त्रिणे ॥ Dharaṇikośa 10.2.8
- धरणिकोश वसनविज्ञानं कर्मणि ज्ञाने प्रज्ञानं बुद्धिचिह्नयोः । वसनं छादने वस्त्रे रोदनं क्रन्दनेऽश्रुणि ॥ Dharaṇikośa 19.1.12
- धरणिकोश आछादनआच्छादनं संपिधानेऽप्यपवारणवस्त्रयोः । अवाचीनं विपर्यस्तमवाचीनमवागपि ॥ Dharaṇikośa 19.2.77
- धरणिकोश चीरचीरं च व्रतिनां वस्त्रं चीरमापीडरेखयोः । क्रूरं भयंकरं ज्ञेयं क्रूरौ कठिननिर्दयौ ॥ Dharaṇikośa 26.2.12
- धरणिकोश चेलशीलं स्वभावं सद्वृत्तं चालः स्यात्कम्पनं छदिः । चलः कम्पश्चला लक्ष्मीश्चेलं गर्हितव[89]स्त्रयोः ॥ Dharaṇikośa 27.1.2
- धरणिकोश फालमालं क्षेत्रे जने मालो माला पुष्पादिनिर्मिता । फालं स्यात्काशिका दीर्णं वस्त्रे बली तथा कुशी ? ॥ Dharaṇikośa 27.2.14
- धरणिकोश वासस्तेजो बले च शुक्रे च प्रभावे किरणेऽपि च । वासो वस्त्रे समाख्यातमोष्ठे दन्तादिपूर्वकम् ॥ Dharaṇikośa 31.2.8
- कोषकल्पतरु अंशुकद्रुणे वृश्चिकः शूककीटे च राशौ द्वयोरोषधीभेदके स्यान्नृलिङ्गः । भ[254a]वेदंशुकं सूक्ष्मवस्त्रे च वस्त्रे तथैवोत्तरीये मयूखे तु पुंसि ॥ ८७ ॥ Koṣakalpataru 6.1.87
- कोषकल्पतरु प्रोतप्रोतं परेते त्वपि भूतभेदे प्रेतोऽन्तिमे श्वेतमुशन्ति रूप्ये । द्वीपागयोर्ना परवत्तु शुक्ले स्त्रियां कपर्दे भिदि पाटलायाः ॥ १० ॥ Koṣakalpataru 6.16.10
- कोषकल्पतरु वसनपिण्डीतके च श्वसिते तु षण्ढे- ऽथाच्छादने स्याद्वसनं च वस्त्रे । स्वादे ध्वनौ स्याद्रसनं स्त्रियां तु रास्नाभिधानेऽथ न पुंसि काञ्च्याम् ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.21.13
- कोषकल्पतरु वासनआदेशलेखाक्षितिपालदत्त- पृथ्वीषु वीरासनकेतुवस्त्रे । स्याद्वासनं ज्ञानसुधूपनार्थं स्कन्धे त्विभस्यासनमन्तिमे तत् ॥ Koṣakalpataru 6.21.44
- कोषकल्पतरु आच्छादनगदनिर्णय उद्योगेऽपि समुत्थानं च संपिधा[21a]ने तु । अन्तर्धावपि वस्त्रे विबुधैराच्छादनं गदितम् ॥ १३ ॥ Koṣakalpataru 6.21.13
- कोषकल्पतरु दूष्यस्त्री त्वामलक्यां [38b] मिथुने तु पुष्यो भे त्वामलक्यां गदितः स्त्रियां च । दूष्यं तु वस्त्रेऽपि च वस्त्रगेहे स्याद्दूषणीये परवत्स्त्रियां तु ॥ ४६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.46
- कोषकल्पतरु पोत्रपोत्रं तु वस्त्रे किटिलाङ्गलस्या- ग्रकेऽथ चित्रं तिलकेऽन्तरिक्षे । आलेख्यकिर्मीरकविस्मयेषु त्रये तु किर्मीरिणि विस्मिते च ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.27.28
- कोषकल्पतरु वठरमाणिक्यखण्डेऽपि सुदाडिमाभे ऽथो विष्टरः पुंसि महीरुहे स्यात् । अस्त्र्यासने स्यादपि दर्भमुष्टौ मूर्खे शठे स्याद्वठरश्च वस्त्रे ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.92
- कोषकल्पतरु चेलचेलं तु वस्त्रे त्रिषु गर्हिते स्या- द्भेलः प्लवे स्याच्च मुनिप्रभेदे । त्रस्ते परस्मिन्नपि बुद्धिहीने को[66b]लोऽङ्कपालावपि भेलके ना ॥ ६५ ॥ Koṣakalpataru 6.28.65
- कोषकल्पतरु कक्षावस्त्रे च भित्तावथ वीक्षमीक्ष्ये- द्भुतेऽथ मोक्षो नरि मुष्ककद्रौ । निःश्रेयसे मोचनवाचकोऽथ रूक्षस्तु वृक्षे त्रिषु हार्दही[85b]ने ॥ ५४ ॥ Koṣakalpataru 6.30.54
- नानार्थार्णवसंक्षेप नीवीनीवी स्यात् कवचे वस्त्रे वणिङ्मूलधने तथा । स्त्रीकटीवसनग्रन्थौ नृभुः प्रतिकृतौ प्लवे ॥ ६१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.61
- नानार्थार्णवसंक्षेप पर्पपर्पः शङ्खेऽम्बुधौ वस्त्रे प्लक्षस्तु तरुषु त्रिषु । अश्वत्थे पर्कटीसंज्ञे गर्दभाण्डेऽप्यथो पविः ॥ ७४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.2.74
- नानार्थार्णवसंक्षेप चेलपुल्कसादपरे क्ली तु चेलं वस्त्रेऽधमे त्रिषु । चैत्रः पुंसि वसन्तस्य प्रथमे मास्यथ स्त्रियाम् ॥ ४३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.435
- नानार्थार्णवसंक्षेप नीलास्त्र्यर्थे नीलैव वस्त्रे स्याद् संज्ञायां तु द्वयं भवेत् । नीला नीली च नील्येव प्राणिनि स्यादथो पुमान् ॥ ६९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.692
- नानार्थार्णवसंक्षेप नेत्रनेत्रं नाड्यां तरोर्मूले वस्त्रे दृशि मथो गुणे । क्ली पुंसि चान्ये नेपस्तु नये वृक्षे पुरोहिते ॥ ६९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.698
- नानार्थार्णवसंक्षेप पटपटस्तु वस्त्रे केचित् तु सुवस्त्रे पुन्नपुंसकम् । पटी तु स्त्री विशिष्टे स्यात् पटे प्रावरणात्मके ॥ ७२१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.721
- नानार्थार्णवसंक्षेप वसनआच्छादनक्रियायां तु वसनं वस्त्र एव च । स्यान्निवासक्रियायां च वहनं त्वपि धारणे ॥ ६६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.66
- नानार्थार्णवसंक्षेप कशिपुकरेणुरिभ्या स्त्री नेभे कर्णिकारद्रुमेऽपि च । कशिपुस्त्वस्त्रियामन्नवस्त्रयोस्तद्द्वयेऽपि च ॥ ४२० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.420
- नानार्थार्णवसंक्षेप सैन्धवद्वे त्वश्वेऽश्वप्रभेदे च सिन्धुदेशजमानुषे । क्ली तु वस्त्रे च जाले च राष्ट्रे चाह त्रिषु त्वयम् ॥ २००५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.2005
- नानार्थार्णवसंक्षेप निवसनवसनक्रिययोर्वस्त्रे गृहेऽपि स्यात् त्वलक्तके । निर्भर्त्सनं खलीकारेऽप्यथ स्यान्निकुरुम्बवाक् ॥ २४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.24
- परमानन्दीयनाममाला कशिपुकशिपुर्भोजने वस्त्रे करीरः स्याद्द्रुमान्तरे । कलशे वैणवाङ्कूरे कपिलो वासवे मुनौ ॥ ११५ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.115
- परमानन्दीयनाममाला चीरतिलके कर्बुरेऽप्येवं चन्द्रः कर्पूरचन्द्रयोः । काम्पिल्ये मेचके स्वर्णे चीरं गोस्तनवस्त्रयोः ॥ १७८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.11.178
- परमानन्दीयनाममाला तल्पवस्त्रे देहे गृहे चाथ तनुः स्वल्पे कृशे त्वचि । विरले वामने देहे त्रुटिः संशयलेशयोः ॥ २२४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.15.224
- शब्दरत्नावली पटीनटी नील्याञ्च वेश्यायां शैलूषाशीकयोः पुमान् । पटी वस्त्रे पटश्चित्रवस्त्रे पियालभूरुहे ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.21
- शब्दरत्नावली लाटलाटो देशान्तरे वस्त्रे जीणेषु भूषणादिषु । वाटः पथि वृतिस्याने वाटी स्यात्कुटिवास्तुनोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.26
- शब्दरत्नावली वसनवसनं छादने वस्त्रे निवासे चापि कुत्रचित् । वर्द्धनं वृद्धिषुच्छेदे खय्यान्तु वर्द्धनी स्त्रियाम् ॥ व्यञ्जनं स्याद्धिने चिह्ने श्मश्रुण्यवयवेऽपि च । व्यसनन्तु विपत्तौ स्यात्पापे च निष्फलोद्यमे ॥ पानस्त्रीमृगयासङ्गाशुभदैवादिभूषने (?) । वर्त्तनं वर्त्तने पुंसि ह्रस्वे स्त्री पथि पेषणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.71
- शब्दरत्नावली आच्छादनअथर्वनो द्वयोर्वेदे भूमिदेवे च पुंस्यपि । अभिजनं कुले ख्यातौ जन्मभूमौ कुलध्वजे ॥ आयोधनं क्लीबलिङ्गं भवेद्युद्धे वधेऽपि च । भवेदाकलनं काङ्क्षा परिसंख्यानबन्धने ॥ आतञ्चनं प्रतीवायाप्यायनजीवनेष्वपि । आराधनं तोषणे स्यात्संप्राप्तो पचनेऽपि च ॥ आच्छादनं पिधाने स्याद्वस्त्रेऽपि वृतिमात्रके । आक्रन्दनं शोचने च तिरस्कारणे(?)पि च ॥ आवेशनं शिल्पिगृहे भूतावेशप्रवेशयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.104
- शब्दरत्नावली कशिपुकच्छपीवल्लकीभेदक्षुद्ररोगडुलीष्वपि । कलापो भूषणे तूणे काञ्च्यां बर्हे च संहतौ ॥ कशिपु क्लीबमेकोक्त्या मिलिते चान्नवाससी । पृथक्कृतेऽन्ने वस्त्रे च कशिपुः पुंसि दृश्यते ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.16
- शब्दरत्नावली गुल्मवस्त्रवेश्मामलक्येलावनीस्तम्बेषु च स्त्रियाम् । घर्मो ग्रीष्मातपोष्णेषु स्वेदाम्भसि भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.9
- शब्दरत्नाकर चीरचोलः कूर्पासके देशे चोरौ मशकतस्करौ । पुंनपुंसकयोर्वस्त्रे चीरश्चीरी तु झल्लिका ॥ १९१९ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1919
- शब्दरत्नाकर कशिपुअस्त्री कशिपु वस्त्रेऽन्ने शय्यायां तद्द्वयेऽपि च । कुमारः षण्मुखे बाले युवराजे सितद्रुमे ॥ २०७४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2074
- त्रिकाण्डशेष खल्लकुतूहलं प्रशस्तेऽपि खलश्चर्म्मणि चातके । वस्त्रे निम्ने चाथ खल्लं सस्यस्थाने शठे त्रिषु ॥ ३९० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.390
- वैजयन्ती नेत्रनेत्रं नाड्यां तरोर्मूले वस्त्रे दृशि मथो गुणे । नाट्यं तौर्यत्रिके नृत्ते नालं विवरशेपसोः ॥ १७ ॥ Vaijayantī 6.3.17
- वैजयन्ती कशिपुभिक्षापात्रे तु कमठं कमठौ खर्वकच्छपौ । अस्त्री कशिपु शय्यायां वस्त्रेऽन्ने तद्द्वयेऽपि च ॥ २० ॥ Vaijayantī 7.5.20