वल्कल
valkalaक्ली · neut.In 17 kośas: 23 synonym verses, 21 as a meaning of another word.
सारो मज्ज्ञि त्वचि च्छल्ली चोचं वल्कं च वल्कलम् ॥ ११२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सारो मज्जा नरि त्वक्स्त्री वल्कं वल्कलमस्त्रियाम् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
त्वग्वल्कं वल्कलं प्रोक्तं मज्जा सार उदाहृतः ।करहाटं भवेत्कन्दः पादो मूलं जटा शिफा ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्वक् त्वचा च त्वचं च स्यात् वल्कं वल्कलमुच्यते ।एधः स्यात् एघसा सार्धं विटपेन विटो मतः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कालिन्दी त्रिपुटा काकनासिका ताम्रपुष्प्यपि ।अमृताथ त्वचं भृङ्गं वल्कं वल्कलमित्यपि ॥ ४०१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
क्वचिन्मज्जा स्त्रियां त्वक् स्त्री त्वचा वल्कलमस्त्रियाम् ।चोलकं च स्त्रियां छल्लिश्छल्ली च वल्कलं च षण् ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
जलायुका जलूकाथ शल्कं वल्कं च वल्कलम् ।मत्स्यस्य शकलेमी स्युरित्यपादा जलेचराः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शिलाभवान्तिकदृशां सिध्मवल्कलयोरपि ।यकृन्मरिचनलदसौवीराणां तथाऽसृजः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्याद्धलाहलजम्बालवल्कलानां ततः पुनः ।सहेन्द्रनीलगरललाङ्गूलैः खण्डलस्य च ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
छल्ली त्वचश्चोचमन्त्ये न स्त्रियां वल्क-वल्कलौ ।मज्जायां सारमज्जानौ विस्तारो विटपोऽस्त्रियाम् ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
लाटपर्णं च तनुकं वल्कलोऽस्त्री त्वगङ्गना ।तमालपत्रकं पत्रनाम रोमशमंशुकम् ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
छेदने[लूः] पिप्पलः कम्बलः शम्बलःशील-शैलोपलाः शूलतूलाङ्गुलाः ।वल्कलं पल्वलं धूमलं खण्डलंकुण्डलं कुड्मलं मूलवन्मङ्गलम् ॥ ६५ ॥
स्रग्विणीmetre not read in every linenearly स्रग्विणी
genderपुंक्लीm. n.
प्राग्वंशशब्दः पुंसि भवति । अयं प्राग्वंशो यज्ञकुटी । शृङ्खलं त्रिषु लिङ्गेषु जानीहि । अयं शृङ्खलः इयं शृङ्खला इदं शृङ्खलम् । एते पुंसि कथिताः । अयं चमसः सोमपात्रम् । अयं स्तम्भः । निदाघो घर्मः । पशुर्गवादिः ।शूको धान्यादीनाम् । विटकः पिण्डकृतपरिमाणद्रव्यं शौण्डो वा ।वल्कलकुण्डलहिमचिह्नखलीनककुदगुह्यशुल्कशकलानि ।तीरोलूखलकवचानि च विद्यादितरजातौ ॥ ७७ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
गुल्मस्तु विटपः स्तम्बः प्रकाण्डरहितो मतः ।छल्ली वल्कं वल्कलं च त्वचि चोचमपि स्मृतम् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वल्कलान्तिकदुःखानां वाससो लवणस्य च ।रत्नादीनां सभेदानां नामानि स्युर्नपुंसके ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निगलनीलनलाः कमलं हलंमुशलसालतमालहलाहलम् ।गरलधूमलखण्डलवल्कलंफलतले मुकुलः शकलः खलः ॥ १५९ ॥
द्रुतविलम्बितम्
genderपुंक्लीm. n.
अजिनं चर्म कृत्तिस्त्वक्चीरं वल्कं च वल्कलम् ।वितर्दिर्वेदिका वेदी गुहा स्यात्कन्दरा दरी ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्वचा त्वक् वल्कलं वल्कं छल्ली चोचं च कथ्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्था (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सारो मज्जा च मज्जा स्त्री वृक्षादेः सारभागके ।त्वक् स्त्री त्वचा त्वचं चोचं वल्कं वल्कलचोलकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्वचस्त्वचा त्वक् च चोचं शल्कं वल्कं च वल्कलम् ।शकलं वल्के शल्के त्वर्धेऽपि शल्कं शकलेऽपि ॥ १२९ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
बुध्नाङ्घ्री मूलनेत्रे च शिखराग्रे शिखा स्त्रियाम् ।त्वक्त्वचाच(छ?)ल्लयश्चोलो वल्कं वल्कलमस्त्रियाम् ॥ ४४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
व्रतदिनमासवर्षदलवल्कलकोटरषण्डचामराः ।चन्दनपद्मधर्मकोलाहलकिसलयदेहदोहदाः ॥ १० ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
स दारुमात्रं स्स्थाण्वस्त्री दारु काष्ठमथ त्रयीं ।छल्ली त्वक् स्त्री त्वचा न क्ली वल्कलं चोलकोऽस्त्रियौ ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
वल्कल as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् शल्कशीलान्वयावनूके द्वे शल्के शकलवल्कले । Amarakośa 3.3.20
- धरणिकोश वल्कतोके दुहितृपुत्रौ स्तः शल्के शकलवल्कयोः । वल्कं स्याद्वल्कले खण्डे पङ्कं कर्दमपापयोः ॥ Dharaṇikośa 1.1.3
- धरणिकोश शकलशकलं वल्कले खण्डे शकलं रागवस्तु च । …गरलं तृणपूलकः ॥ Dharaṇikośa 27.2.18
- कोषकल्पतरु छल्लीओल्लस्त्वशुष्के त्रिषु सूरणे ना क्लिन्नेक्षणे स्यात्परवच्च चुल्लः । पिल्लस्तथा क्लिन्न इहेक्षणेऽपि चुल्ली चितोद्धानकवाद्यभित्सु । चिल्लस्त्रिषु क्लिन्नदृशि प्रदिष्टः क्लिन्ने च नेत्रे शशघातके ना । स्त्रियां भवेद्गौडकवास्तुकेऽसौ छल्ली स्त्रियां वीरुधि वल्कले च ॥ ७५ ॥ Koṣakalpataru 6.28.75
- नानार्थार्णवसंक्षेप त्वच्क्ष्माशब्दो भुवि नद्यां च गिर्शब्दो वाचि योषिति । ज्या भूमिमौर्व्योस्त्वग्गन्धद्रव्ये चर्मणि वल्कले ॥ ५३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.1.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप चीरचीरं क्लीच्छिद्रवस्त्रे च वल्कले च स्त्रियां त्वसौ । झिल्लिकासंज्ञकीटे स्याच्चीरी चुक्रस्तु ना रसे ॥ ४२८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.428
- नानार्थार्णवसंक्षेप त्वचत्वचं तु क्ली सूत्कटाख्यगन्धद्रव्येऽथ वल्कले । त्वचा स्यान्नृस्त्रियोर्ना तु तटिस्तटतिधातुके ॥ ५०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.508
- नानार्थार्णवसंक्षेप दल्भत्रिषु विश्राणिते दभ्रः पुनश्चन्द्रसमुद्रयोः । ना त्रि त्वल्पे च कुशले दल्भं तु नपि वल्कले ॥ ५७२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.572
- नानार्थार्णवसंक्षेप वल्कअस्त्री तु वल्कले ना तु वधो हननवज्रयोः । बले स्त्री तु कलम्ब्याख्यजलशाके वधा त्रि तु ॥ ११७४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1174
- नानार्थार्णवसंक्षेप शल्कछुरिकायां तु शस्त्री स्त्री शल्कं तु शकले नपि । केचित्त्वात्तरसे प्राहुः शकले स्याच्च वल्कले ॥ १३१७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1317
- नानार्थार्णवसंक्षेप शकलरागद्रव्यविशेषे च वल्कलेऽप्यथ भेद्यवत् । शकलो मूर्खधनिनोर्नीवृद्भेदे नृभूमनि ॥ १७८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1783
- परमानन्दीयनाममाला त्वच्तशब्दस्तस्करे पुच्छे क्रोडे युद्धेऽपि ता श्रियाम् । धरण्यामपि ताशब्दः त्वक्च वल्कलचर्मणोः ॥ २२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 1.22
- परमानन्दीयनाममाला छल्लीउत्कोचे पालने कान्तौ शोभानातपयोरपि । छलं वेषे मिषे पत्रे छल्ली वल्कलवीरुधोः ॥ १९१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.12.191
- शब्दरत्नावली वल्कवल्कं स्याद्वल्कले शल्के लोकः स्याद्भुवने जने । अथ वङ्को नदीवक्रे पर्याणाङ्के च तङ्कुरे(?) ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.20
- शब्दरत्नावली शल्कशल्कन्तु वल्कले शकले शको जात्यन्तरे नृपे । शङ्कर्ना शङ्करे कीले संख्यास्त्रपापजन्तुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.21
- शब्दरत्नावली त्वच्चञ्चुरेरण्डमृगयोः पुंसि त्रोटौ स्त्रियामपि । त्वक् स्त्रियान्तु वल्कले स्यात् चर्मण्यपि गुडत्वचि ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.6
- शब्दरत्नावली ग्रन्थिगन्थः शास्त्रे धने वर्णसंख्याते ग्रथनेऽपि च । ग्रन्थिर्ना पर्वरुग्भेदग्रन्थिपर्णेषु वल्कले ॥ गाथा श्लोकगेपवृत्तसंस्कृतेतरभाषिते । तीर्थं शास्त्रे कृतौ(?) क्षेत्रे पात्रे नारीरजस्यपि ॥ उपाध्यायोपायमन्त्रितटषिजुष्टजलेष्वपि । तुत्थं क्लीबमञ्जने स्यान्नीलीसूक्ष्मैलयोः स्त्रियाम् ॥ दुःस्थो मूर्खे दुर्गते स्यात्पुंसि दुःखस्थिते त्रिषु । प्रस्थोऽस्त्रियां मितद्रव्ये सानुमानभिदोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.17.3
- शब्दरत्नावली शकलशकलं त्वचि खण्डे स्याद्रागवस्तुनि वल्कले । शयालुः शुन्यजगरे निद्राशीले भवेत्त्रिषु ॥ श्रद्धालुर्दोहदयुतस्त्रियां श्रद्धायुते त्रिषु । श्यामलः पिप्पले पुंसि कृष्णवर्णेऽभिधेयवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.95
- त्रिकाण्डशेष शकलशालिर्गन्धमृगे धान्ये शयालुः कुक्कुरेऽलसे । शकलं वल्कले खण्डे शीतलः शिशिरेऽनिले ॥ ४०९ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.409
- वैजयन्ती शल्कवीर्यं पराक्रमे रेतस्यन्नमाहात्म्ययोरपि । वेष्टं ब्रह्मणि नाके च शल्के शकलवल्कले ॥ ३२ ॥ Vaijayantī 6.3.32
- वैजयन्ती शकलवेष्टने मकुटोष्णीषौ शकले खण्डवल्कले । शालूकं पंकजे कन्दे जले शमलमप्यघे ॥ ३४ ॥ Vaijayantī 7.3.34