पद्मिनी

padminīस्त्री · fem.

In 12 kośas: 10 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह वारिवर्गः Amarakośa 1.10.61

कुमुदिन्यां नलिन्यां तु बिसिनीपद्मिनीमुखाः ।

अनुष्टुप्

कुमुदिनीस्त्री नलिनीस्त्री बिसिनीस्त्री पद्मिनीस्त्री

genderस्त्रीfem.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.145 · p. 359

नालीकिनी नलिनिनी कमलिन्यपि पद्मिनी ।एषां बीजं तु गालोड्यं पद्मार्थादक्ष इत्यपि ॥ १४५ ॥

अनुष्टुप्

नालीकिनीस्त्री नलिनिनीस्त्री कमलिनीस्त्री पद्मिनीस्त्री गालोड्यक्ली पद्माक्षक्ली

genderस्त्रीfem.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.11 · p. 202

युवखलतिर्या युवतिः खलतिर्जातैवमेवामी ।युवजरती युवपलिता युववलिनामूर्विशेष्यघ्नाः ।एवं चन्द्रमुखी पद्ममुखीत्याद्या विनिर्दिशेत् ।उक्ताप्सरायमाणा सा याचरत्यप्सरा इव ॥रूप्या च रूपिणी रूपवती सा रूपिकेत्यपि ।स्वङ्गी स्वङ्गा सुगात्री च सुगात्रेति समार्थकाः ॥सुकण्ठी च सुकण्ठा च सुन्दरी सुन्दरापि च ।स्यात्तुङ्गनासिकी चापि तथा स्यात्तुङ्गनासिका ॥नागी त्विभीया स्थूला * * * [स्यान्नागा] त्वन्यत्र कीर्तिता ।सादृश्ये करभोरूः स्याद्वामोरूः कर्म धारयेत् ।अप्रसूताङ्गना श्यामा सुविदल्ला विवाहिता ।पद्मिन्याद्यास्तु तद्भेदा ज्ञेया वात्स्यायनोदितात् ॥ ११ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every line

genderस्त्रीfem.

निघण्टुशेष Nighaṇṭuśeṣa · हेमचन्द्र लताकाण्डः Nighaṇṭuśeṣa 3.327 · p. 176

पद्मिन्यां तु महावल्ली बिशिनी बिशवत्यपि ।पलाशिनी नालीकिनी नलिनी पुटकिन्यपि ॥ ३२७ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ली (wrong syllable)

पद्मिनीस्त्री महावल्लीस्त्री बिशिनीस्त्री बिशवतीस्त्री पलाशिनीस्त्री नालीकिनीस्त्री नलिनीस्त्री पुटकिनीस्त्री

genderस्त्रीfem.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति धरावर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.3.130 · p. 14

रक्तोत्पलं कोकनदं पुण्डरीकं सिताम्बुजम् ।पद्मिनी च कमलिनी नलिनी बिस[सि]नीत्यपि ॥ १३० ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 मलि (syllable split)

रक्तोत्पलक्ली कोकनदक्ली पुण्डरीकक्ली सिताम्बुजक्ली पद्मिनीस्त्री कमलिनीस्त्री नलिनीस्त्री बिसिनीस्त्री

genderस्त्रीfem.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि वनस्पतिकायनामानि Suśīlanāmamālā 5.5.2089 · p. 346

कमलिनी मृणालिनी नलिनी नडिनी तथा ।पुटकिनी च पद्मिनी पङ्कजिनी सरोजिनी ॥ २०८९ ॥

metre not recognised

कमलिनीस्त्री मृणालिनीस्त्री नलिनीस्त्री नडिनीस्त्री पुटकिनीस्त्री पद्मिनीस्त्री पङ्कजिनीस्त्री सरोजिनीस्त्री

genderस्त्रीfem.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश भूमिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 2.2.131 · p. 45

तथा कुमुदिनी च स्यादुत्पलिन्यपि कुत्रचित् ।स्यात् पद्मिनी कमलिनी विसिनी च सरोजिनी ॥

अनुष्टुप्

कुमुदिनीस्त्री उत्पलिनीस्त्री पद्मिनीस्त्री कमलिनीस्त्री विसिनीस्त्री सरोजिनीस्त्री

genderस्त्रीfem.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश स्त्रीलिङ्गसङ्ग्रहः Śabdaratnāvalī 9.33 · p. 310

विषाणी वीरणीपूगी चज्जूरी च नदादिषु ।पुटिकेन्मालिकाद्यास्तु स्त्रियामादादिषु स्मृता ।लक्ष्मीर्वाणी भवानी रजनिजविरतिकान्तिसीता जुगुप्सा ।चिन्ताऽसूयाविभूतिद्युतितरणिमतिक्षेपणीविष्टि पीडा ।तन्त्रीस्तन्द्री विपञ्चिद्रुणिविपणिकृपावेदनामुक्तिविद्या ।ज्योत्स्ना वेश्या कलावाक्सरणिविषहरीहूतिकाकूप्रपाश्च ।…वदितिकथादेवताद्योदिवौ च ।ढक्काव्रीडावहित्थासुरभिकुमुदिनीपद्मिनीपूर्णिमाश्च ।ताराश्रेणी च वीथीद्युतिरवनि नदीपुष्करिण्यम्बिकोम्रा ।निद्राहेला च लीलायुवतिरनुमतिर्दिक्कुहुः पक्षतिश्च ॥

अनुष्टुप्two metres in one verse

genderस्त्रीfem.

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव वारिवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 1.9.29 · p. 29

शैवलो हठपर्णी स्त्री कावारं वारिचामरम् ।पद्मे कवारं पङ्केजं बिसनाभिस्तु पद्मिनी ॥ २९ ॥

अनुष्टुप्

शैवलपुं हठपर्णीस्त्री कावारक्ली वारिचामरक्ली कवारक्ली पङ्केजक्ली बिसनाभिस्त्री पद्मिनीस्त्री

genderस्त्रीfem.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश जलाध्यायः Vaijayantī 4.2.43 · p. 157

मृणाली शतपर्व क्ली बिसञ्च नलिनी पुनः ।बिसिनी पद्मिनीत्याद्याः पद्मस्तंबे सरस्यपि ॥ ४३ ॥

अनुष्टुप्

मृणालवि शतपर्वन्क्ली बिसक्ली नलिनीस्त्री बिसिनीस्त्री पद्मिनीस्त्री

genderस्त्रीfem.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास नार्धश्लोकः Dharaṇikośa 19.2.15 · p. 111

शिखी वह्नौ मयूरे च व्रतिभेदः शिखी स्मृतः ।पद्मी गजे[59]ऽब्जवत्यां च स्त्रीभेदे चापि पद्मिनी ॥

अनुष्टुप्

meaningsअब्जवती स्त्रीभेद

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नान्ताः Koṣakalpataru 6.21.98 · p. 261

न स्त्री वारिजपद्मयोश्च नलिनं मालाकृतस्तु स्त्रियांछन्दोभिद्यपि मालिनी सुरसरिद्गौर्योश्च चम्पापुरि ।पुंनागे तु सिते वधूभिदि तथा स्याच्चोरपुष्प्यामपिस्याच्छङ्खिन्यथ पद्मिनी च वनिताभेदे सरःपद्मयोः ।हस्तिन्यां करिणी स्त्रियामथ भवे द्विप्रस्त्रियां भट्टिनीनाट्योक्तौ नृपतेः स्त्रियामपि वृषाक्रान्ता तु गौः संधिनी ।याकालेऽपि लसत्पयास्त्रिवृति तु स्याद्रेचनी शेवनीदन्त्योश्चाथ*सूरणे नरि मुसल्यां तु स्मृता योषिति ॥ ९८ ॥

शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्

meaningsवनिताभेद सरस्

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.743 · p. 106

पद्मिनी सरसीलक्ष्म्योः पद्मस्तम्बेऽथ पक्षिवाक् ।द्वे खगे पण्डिते तु त्रिः पक्षवत्यथ पक्षिणी ॥ ७४३ ॥

अनुष्टुप्

meaningsसरसी लक्ष्मी पद्मस्तम्ब

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश नान्ताः Śabdaratnāvalī 7.20.57 · p. 238

तोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः ।दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् ।दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च ।दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः ।अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे ।धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके ।धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् ।धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः ।नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे ।नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे ।अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे ।निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् ।स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु ।एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे ।प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् ।पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः ।स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु ।पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 न (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ल्क (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 च (wrong syllable)

meaningsस्त्रीविशेष पद्मसङ्घ सरस्अम्बुज

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नानालिङ्गाध्यायः Vaijayantī 8.5.30 · p. 279

पद्मी गजे पद्मिनी तु नलिन्यां हस्तिनीश्रियोः ।ब्रह्मचारी व्रती स्कन्दो दुर्गा तु ब्रह्मचारिणी ॥ ३० ॥

अनुष्टुप्

meaningsनलिनी हस्तिनी श्री

पद्मिनी as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु सुपर्णपद्मिन्यां गरुडस्य मातरि तथा स्त्रीलिङ्गभाक्संमतः श्रीपर्णं कमलेऽग्निमन्थहठयोः कुम्भ्यां स्त्रियां शाल्मलौ । गम्भार्यां[283a]रजते तु युग्मरहितं दुर्वर्णमुक्तं बुधैः पत्रोर्णं त्वरलौ तथाम्बरभिदि त्रय्यां त्वशुद्धे चिते ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.15.37
नानार्थार्णवसंक्षेप नालीकिनीनालीकमम्बुजे ना तु शरे नालीकिनी पुनः । पद्मिन्यां स्त्री त्रिषु पुनर्नालीकवति कीर्तिता ॥ १०१८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1018
शिवकोष नलिनीन ना स्त्रियां तु पद्मिन्यां नन्दीप्लक्षे वटे पुमान् । पाचनं दशमूल्यादौ हरीतक्यां तु पाचनी ॥ २५६ ॥ Śivakoṣa 16.1.256
शिवकोष प्रचोदनीतपस्विनी जटामांस्यां रोहिण्यां च पलाशिनी । पद्मिन्यां गन्धमूलायां द्रुमात्रे ना प्रचोदनी ॥ २७५ ॥ Śivakoṣa 16.2.275
शिवकोष सरोजिनीअथ श्लेष्मघना मल्ल्यां केतक्यामपि चेष्यते । सरोजिनी तु पद्मिन्यां सरोजे वंशरोचने ॥ २८१ ॥ Śivakoṣa 16.2.281