विद्या
vidyāस्त्री · fem.In 13 kośas: 17 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
षडङ्गा वेदाश्चत्वारो मीमांसान्वीक्षिकी तथा ।धर्मशास्त्रं पुराणं च विद्या एताश्चतुर्दश ॥ २५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 दा (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
अथ किङ्किण्यां घर्घरी विद्या विद्यामणिस्तथा ।
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
विद्याश्चतुर्दश प्रोक्ता शिक्षा व्याकरणं ततः ।कल्पो निरुक्तं छन्दश्व ज्योतिषामयनं मतम् ।वेदाङ्गान्यङ्गिभिश्च स्यात् स्मृत्यान्वयगणेन च ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धनुर्वेदोऽर्थशास्त्रं च ते चत्वारोपवेदकाः ।विद्याश्चाष्टादश प्रोक्ता निरुक्तं पदभञ्जनम् ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भुवन-वलि-वह्नि-विद्या-सन्ध्या-गजजाति-शम्भुनेत्राणि ।त्रिशिरोमौलि-दशा-क्षेत्रपाल-फण-काल-मुनि-दण्डाः ॥ ५ ॥
आर्या
genderस्त्रीfem.
सप्तदश संयमाश्चाष्टादश विद्या-पुराणानि ।द्वीपाः स्मृतयो ज्ञाताध्ययनान्येकोनविंशतिगतानि ॥ २६ ॥
उद्गीतिः
genderस्त्रीfem.
रसातलांबुवेश्मोक्तं पंचमं सुतमात्मजम् ।सन्तानं बुद्धिसंज्ञा च विद्या धीश्चैव नंदनम् ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धर्मचर्च्चा पुंस्युपाधिर्वितर्क्कः पुनरुन्नयः ।विद्या ज्ञानं मतं मोक्षे विज्ञानं शिल्पशास्त्रयोः ॥मतस्य साधनं मत्यं भेद्यलिङ्गमुदीरयेत् ।परामर्षो विमर्षः स्याद्विचारोऽपि विचारणम् ॥संख्यानं च स्त्रियो गुञ्जा-चर्च्चा-संख्या-विचारणाः ।उत्प्रेक्षा स्त्री पुमानूहस्तर्क्कोऽध्याहार ऊहनम् ॥संवेदानुभवौ तस्मिन्नुपलम्भश्च भेदना ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षीरा विकारिका चोक्ता वयःस्था जीववल्ल्यपि ।मेदा मेदोभवा विद्या तथा पुरुषदन्तिका ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अङ्गषट्कं तथा वेदा मीमांसान्वीक्षिकी तथा ।पुराणं धर्मशास्त्रं च विद्याश्चैताश्चतुर्दश ॥ १७० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
किङ्कणी किङ्कणिर्विद्या किङ्किणी किङ्किणिस्तथा ।विद्यामणिर्घर्घरी स्यात् कङ्कणी क्षुद्रघण्टिका ॥ १०७९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कार्तिकेयप्रसूराद्या नित्या विद्या शुभङ्करी ।सात्त्विकी राजसी भीमा तामसी नन्दनन्दिनी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विषाणी वीरणीपूगी चज्जूरी च नदादिषु ।पुटिकेन्मालिकाद्यास्तु स्त्रियामादादिषु स्मृता ।लक्ष्मीर्वाणी भवानी रजनिजविरतिकान्तिसीता जुगुप्सा ।चिन्ताऽसूयाविभूतिद्युतितरणिमतिक्षेपणीविष्टि पीडा ।तन्त्रीस्तन्द्री विपञ्चिद्रुणिविपणिकृपावेदनामुक्तिविद्या ।ज्योत्स्ना वेश्या कलावाक्सरणिविषहरीहूतिकाकूप्रपाश्च ।…वदितिकथादेवताद्योदिवौ च ।ढक्काव्रीडावहित्थासुरभिकुमुदिनीपद्मिनीपूर्णिमाश्च ।ताराश्रेणी च वीथीद्युतिरवनि नदीपुष्करिण्यम्बिकोम्रा ।निद्राहेला च लीलायुवतिरनुमतिर्दिक्कुहुः पक्षतिश्च ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
विषाणीस्त्रीवीरणीस्त्रीपूगीस्त्रीखर्जूरीस्त्रीपुटिकास्त्रीमालिकास्त्रीलक्ष्मीस्त्रीवाणीस्त्रीभवानीस्त्रीरजनिस्त्रीविरतिस्त्रीकान्तिस्त्रीसीतास्त्रीजुगुप्सास्त्रीचिन्तास्त्रीअसूयास्त्रीविभूतिस्त्रीद्युतिस्त्रीतरणिस्त्रीमतिस्त्रीक्षेपणीस्त्रीविष्टिस्त्रीपीडास्त्रीतन्त्रीस्त्रीतन्द्रीस्त्रीविपञ्चिस्त्रीद्रुणिस्त्रीविपणिस्त्रीकृपास्त्रीवेदनास्त्रीमुक्तिस्त्रीविद्यास्त्रीज्योत्स्नास्त्रीवेश्यास्त्रीकलास्त्रीवाच्स्त्रीसरणिस्त्रीविषहरीस्त्रीहूतिस्त्रीकाकूस्त्रीप्रपास्त्रीकथास्त्रीदेवतास्त्रीद्योस्त्रीदिव्स्त्रीढक्कास्त्रीव्रीडास्त्रीअवहित्थास्त्रीसुरभिस्त्रीकुमुदिनीस्त्रीपद्मिनीस्त्रीपूर्णिमास्त्रीतारास्त्रीश्रेणीस्त्रीवीथीस्त्रीअवनिस्त्रीनदीस्त्रीपुष्करिणीस्त्रीअम्बिकास्त्रीनिद्रास्त्रीहेलास्त्रीलीलास्त्रीयुवतिस्त्रीअनुमतिस्त्रीदिश्स्त्रीकुहूस्त्रीपक्षतिस्त्री
genderस्त्रीfem.
इः सूक्ष्मा शाल्मली विद्या चन्द्रः पूषा सुगुह्यकः ।सुमित्रं सुन्दरो वीरः कोटर काटरः पयः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
माधवः सूक्ष्मसंज्ञश्च विद्या दक्षिणलोचनम् ।गन्धर्वः पाञ्चजन्यश्च इ-कारश्च मखाङ्कुरः(न्तकः) ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
आथर्वणं पौरोहितं वेदाश्चत्वार एव ते ।छन्दो ब्रह्म श्रुतिर्वेदोऽप्यथ विद्याश्चतुर्दश ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रो (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
अर्थशास्त्रं दण्डनीतिर्धनुर्वेदोऽस्त्रशासनम् ।चत्वार उपवेदास्ते विद्याश्चाष्टादशोदिताः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विद्या as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप शास्त्रशोषे गदे श्रवस्त्वन्ने यशः श्रोत्रबलेषु च । धने शास्त्रं तु विद्यायामाज्ञायां श्वात्रवाक् पुनः ॥ ६३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.63
- नानार्थार्णवसंक्षेप गण्डकगण्डको रुजि विद्यायां खड्गे पदचतुष्टये । गञ्जा तु स्त्री सुरागेह आकरेऽन्यस्त्ववोचत ॥ ३३० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.330
- नानार्थार्णवसंक्षेप जयातासामन्यतमायां च कथयामास सज्जनः । जयस्य हेतुभूतायां विद्यायामपि कुत्रचित् ॥ ४५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.450
- शब्दरत्नावली निःश्रेयसनिःश्रेयसं शुभे मोक्षे विद्यानुभावभक्तिषु । नीलाञ्जसा विद्युति स्त्री नदीविद्याधरीभिदोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.47
- शब्दरत्नाकर विनयप्राज्ञे च विनयः शिक्षाविद्याचारप्रशान्तिषु । वसतिस्तु गृहे स्थित्यां जैनानामास्पदे निशि ॥ २१६३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2163
- तन्त्राभिधान अःअः कण्ठको महासेनः कला पूर्णामृता हरिः । इच्छा भद्रा गणेशश्च रतिर्विद्या सुखं मुखम् ॥ ५३ ॥ Tantrābhidhāna 2.17.53
- तन्त्राभिधान ग----------------------------------- गीतं सरस्वती विद्या भोगिनी नन्दनो धरा । भोगवती च हृद्यं ज्ञानं जालन्धरो लवः ॥ ६५ ॥ Tantrābhidhāna 2.20.65
- वैजयन्ती विनयविकीर्णोऽर्थश्च विकिरौ विसर्गौ मुक्तिवर्चसी । विनयो धर्मविद्याधीशिक्षाचारप्रशान्तिषु ॥ ७० ॥ Vaijayantī 7.1.70