शमी
śamīस्त्री · fem.In 18 kośas: 23 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 23 as a meaning of another word.
ग्रन्थिः पर्व परुर्बीजकोशी शिम्बा शमी शिमिः ॥ ११३० ॥शिम्बिश्च पिप्पलोऽश्वत्थः श्रीवृक्षः कुञ्जराशनः ।कृष्णावासो बोधितरुः प्लक्षस्तु पर्कटी जटी ॥ ११३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
genderस्त्रीfem.
शलाटुः कोमलं प्रोक्तं वानं शुष्कफलं भवेत् ।बीजकोशी शमी शिम्बा ग्रन्थिः पर्व परुस्तथा ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तुण्डिता पिञ्चके तु स्यात् बदर्यां कबरीत्यपि ।शमी सक्तुफला तु स्यात् काचस्थाल्यां कुबेरिका ॥ २२१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मपष्टः स्यान्मयष्टश्च मपष्टकमयष्टकौ ।शमिः शमी शिम्बिशिम्बे सिम्बा सिम्बिरपीष्यते ॥ २२४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शमी तु केशदमनी शान्ता तुङ्गा शुभङ्करी ।हविर्गन्धा शिवेशाना सुरभिः पापनाशनी ॥ ३११ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विघसस्य वृत्तिकुटिवितस्तीनां कुटेरपि ।ऊमीशमीमेथिमेधिमसीनां पाटलेरपि ॥ १२२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
पेशी कर्कटकी च स्त्री पक्वं तत्तु पचेलिमम् ।निर्यासोऽस्त्री वृक्षरसो बीजं त्वङ्कुरकारणम् ।परु-ग्रन्थी ग्रन्थव(गु ?)ल्माः स्तः पर्व-परुषी समे ।* * * * * * * * बीजकोशी शमी शिमिः ।शिम्बिः शिम्बा चाथ सर्वं मूले पुष्पे फले भवेत् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
द्विजनिन्द्यः कर्बुदारः कफेलूर्नरि शापितः ।भूतवृक्षो द्विलिङ्गानुशमी सक्तुफला शिवा ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूमीशमी शमीरोऽस्त्री शंकराह्वोऽप्यथ त्रिषु ।शामिलिः स्रुग्विकारोऽस्यास्तत्फलं संगरं शमी ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
मुद्गादित्वचि शिम्बा स्याच्छमी पेला च डाकिनी ।सुक्षेत्रादिगुणैः पूर्णधान्ये वसितमिष्यते ॥ ४३७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.doubtful
शमी भद्रा सूक्ष्मपत्रा शुभा रामप्रियङ्करी ।वर्चूरः शृङ्गिफलको दृढबीजस्त्रिकण्टकः ॥ १६० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शिम्बा शिम्बी शमी शिम्बिः बीजकोशी तथा शिमिः ॥ १९८६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शमी सिम्बा च शिम्बा च शिम्बिः शिम्वी च सिम्विका ।समी च सिम्बिका सिम्बिः पूतान्तास्तु त्रिषूत्तरे ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दूर्वा मूर्वा-शमीश्यामा कर्कन्धूश्च कटुम्भरा ।मञ्जिष्ठा रोदनी गुञ्जा शृङ्गी नीली शतावरी ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
शिम्बा सिम्बायुता शिम्बिः शमी शमिश्च पिप्पली ।पिप्पलः पिप्परी बोधिः स्याद्बोधिद्रुम इत्यपि ॥ १४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
कतके कतोऽपि केशहन्त्र्या शमिः शमीति च ।ह्रस्वा शमीरुः शमीरस्तूते तूदं तुदं तथा ॥ २०६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 क (wrong syllable); pāda 2, syllable 3 श (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
शमी शिवा सक्तुफला जया साल्पा शमीरकः ।पीलुर्गुडफलः स्रंसी तत्र शैलसमुद्भवे ॥ ५०५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पात्राणि स्युः स्रुवो यज्ञे स्रुग्जुहूरुपभृद्ध्रुवा ।शम्याग्निहोत्रहवनी दृषच्छूर्पमुलूखलम्कपालमुसलौ कृष्णाजिनं स्फ्य उपला स्त्रियाम् ॥ ११७६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
खलधानं खलस्तस्मिन् पशुबन्धनदारु यत् ।समेधिर्ना शमी शिम्बा बुसं पुंसि कटंकरः ॥ १४३० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
जलकोलौ तु संगाली नरकोलौ तु कर्कशी ।सृगालकोलौ हिंस्राथ शमी सक्तुफला जया ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पीनकोशी शमी शिम्बा तीक्ष्णाग्रे शूकमस्त्रियाम् ।धान्यराशिस्तु वलजा वरण्डस्तृणसञ्चयः ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कान्तौ फलिन्यामपि ऋद्धिनामौ-षधौ सभायामपि लोहपुत्र्याम् ।वल्लीपलाशेऽपि च बिल्ववृक्षेशमी द्वयोः शङ्कुफला च शम्बा ॥ ७५ ॥
उपजातिः
स्याद्गुग्गुलुश्चाथ सिमस्तु सर्व-शक्तावबद्धेषु तथावधौ च ।स्यात्सर्वनामापि समोऽखिलार्थःसाधौ सदृक्षे च विशेष्यवत्स्यात् ॥ ७६ ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsगुग्गुलु
doubtful
शमस्तु शान्तौ पुल्लिँङ्गो माने च चतुरङ्गुले ।शमी तु स्यात् सकुफलासंज्ञवृक्षान्तरे स्त्रियाम् ॥ १३१० ॥
अनुष्टुप्
meaningsवृक्षान्तर
मुद्गमाषादिसस्यानां बीजकोदयां च कर्मणि(?) ।शशस्तु रोमकर्णाख्यमृगे द्वे वा तु भेषजे ॥ १३११ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
doubtful
शमी as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश शीतशिवआदीनवः परिक्लिष्टो दोषश्चादीनवो मतः । शीतशिवं मधुरिका शमी सैन्धवशैलजम् । आशितंभवमन्नाद्यं तृप्तिरप्याशितंभवः ॥ Dharaṇikośa 28.2.24
- धरणिकोश शिवाशिवा झटामला प्रोक्ता शिवा गौरी शिवाभया । शिवा शमी शिवा क्रोष्ट्री भवेदामलकी शिवा ॥ Dharaṇikośa 28.3.2
- कोषकल्पतरु पिङ्गीपिङ्गः पिशङ्गे त्रिषु तद्वति स्या- द्ध्रीबेरकेऽन्त्येऽथ शमी च पिङ्गी । गो[263b]रोचनारामज्जनालिकोमा- संज्ञासु पिङ्गा समुदीरितात्र ॥ ५ ॥ Koṣakalpataru 6.3.5
- कोषकल्पतरु जीवन्तीजीवाशम्योः कामरुहामृतवल्ल्यो- र्जीवन्ती स्यात्पुंसि पुनर्भेषजनाम्नि । वासन्तः स्यात्कोकिल उष्ट्रे च विटे च स्त्री माधव्यां पाटलिकायामपि यूथ्याम् ॥ ४५ ॥ Koṣakalpataru 6.16.45
- कोषकल्पतरु न्यग्रोधविश्वस्तेऽथ स्याद्वटे व्यामशम्यो- र्न्यग्रोधो ना मोहनाख्यौषधौ स्त्री ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.20.71
- कोषकल्पतरु मङ्गल्यस्त्रियां तु गुन्द्राशतपुष्पिकाधः- पुष्पीषु शम्यामपि रोचनायाम् । स्याच्छङ्खपुष्प्यां च सिताग्निकाया- मथ प्रगल्भे भयदेऽप्यधृष्यः ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 6.26.76
- कोषकल्पतरु शिवाशम्यामलक्योरभयाशृगाल्यो- र्गौर्यां द्वयोनस्तु शुभे सुखे च । मोक्षे जले चाथ दिवं च नाके जीवः पुमान्प्राणिनि वृक्षभेदे ॥ ९६ ॥ Koṣakalpataru 6.29.96
- कोषकल्पतरु शीतशिव[80a]पारसवो द्विजजाते शूद्रायां स्यात्परस्त्रीजे । शस्त्रे शीतशिवं शम्यां * * शैलेयमिश्योश्च ॥ ३५ ॥ Koṣakalpataru 6.29.35
- नानार्थार्णवसंक्षेप शिंबिवल्ल्यां शम्यां तथा शीर्णिस्त्वङ्गे विशरणे रुजि । शुण्डा सलीलहस्तिन्यां मदिराहस्तिहस्तयोः ॥ १०८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.108
- नानार्थार्णवसंक्षेप मण्डलीरोचनाशम्यधःपुष्पीमसीशुक्लवचास्वपि । इत्येवमथ विज्ञेया शब्दज्ञैर्मण्डली त्रयी ॥ १३२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1323
- शिवकोष पिङ्गीनागा पुत्रजनन्यां च नागं सीसकरङ्गयोः । पिङ्गं तु वालके पिङ्गी शम्या पिङ्गा तु रामठे ॥ ८३ ॥ Śivakoṣa 3.1.83
- शिवकोष जीवन्तीमुचकुन्दे च कापोतं रुचके नेत्रभूषणे । जीवन्ती तु शमीजीवाछिन्नावन्दाभयाभिदि ॥ १९१ ॥ Śivakoṣa 12.2.191
- शिवकोष न्यग्रोधन्यग्रोधस्तु वटे शम्यां मोहनैरण्डयोः स्त्रियाम् । मागधो जीरके स्त्री तु गृष्टियूथीकणासु च ॥ २३७ ॥ Śivakoṣa 15.2.237
- शिवकोष शुभाशुभा तु श्वेतदूर्वायां पृक्कावांशीशमीष्वपि । Śivakoṣa 19.1.2
- शिवकोष मङ्गल्यामङ्गल्यो ग्रन्थिलाश्वत्थमसूरारिष्टवार्षिके । स्त्रियां तु शम्यधःपुष्पीमिसिधीरप्रियङ्गुषु ॥ ३५७ ॥ Śivakoṣa 21.2.357
- शिवकोष शिवाशिवा कुम्भ्यभयाधात्रीभूमिधात्रीशमीषु च । शिम्बिर्भूर्जे च बकुले स्वाद्वी श्रेणीरसालयोः ॥ ५०२ ॥ Śivakoṣa 24.1.502
- शब्दरत्नावली जीवन्तीजीवातुरस्त्रियां भुक्त जीवनौषधजीविते । जीवन्ती तु शमी वन्दा गुडूची जीवनीषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.104
- शब्दरत्नावली मङ्गल्यापानीयं सलिले क्लीबं पातव्ये पुनरन्यवत् । पौलस्त्यो ना धनाधीशे दशकण्ठे विभीषणे ॥ वलयं कङ्कणे क्लीबं कण्ठरोगे पुमानयम् । वालेयं स्याद्वलिहिते मृदौ त्रिषु खरे पुमान् ॥ ब्राह्मण्यं ब्रह्मवृन्दे स्यात्ब्राह्मणत्वेऽपि न द्वयोः । भरण्युर्ना चण्डभानौ मृगाङ्के च विभावसौ ॥ भुजिष्यः पुंसि दासे स्यात्स्वन्त्रहस्तसूतत्रके । स्त्रियां दासीगणिकयोः स्वतन्त्रायामपि क्वचित् ॥ मलयो ना चलारामदेशेषु स्त्री तथौषधे । मङ्गल्यो ना त्रायमानामसूराश्वत्थबिल्वके ॥ स्त्रियात्तु रोचनाशुक्लवचाशमीमिमीषु च । अधःपुष्प्यां स्त्रियां दध्नि क्लीबं शिवकरे त्रिषु ॥ मृगयुर्ना शृगाले स्याद् व्याधे पितामहेऽपि च । रहस्या स्त्री सरिद्भदे गोपनीयेऽभिधेयवत् ॥ विजया पार्वतीसख्यां तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् । विजयस्तु जये पुंसि तथा गाण्डीवधन्वनि ॥ विस्मयः पुंसि दर्ये स्यात्स्यन्देहाश्चर्ययोरपि । विषयो यस्य यो ज्ञातस्तत्रदेशे च गोचरे ॥ रूपादौ स्याज्जनपदे कान्तादौ च भवेत्पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.46
- शब्दरत्नावली शिवाशिवाभयामलक्याञ्च दुर्गाक्रोष्टीशमीषु च । सत्त्वं बले गुणे द्रव्ये पिशाचादिस्वभावयोः । व्यवसायधनप्राणात्मतास्वस्त्री तु जन्तुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.22
- शब्दरत्नावली शीतशिवरोहिताश्वश्चित्रभावौ हरिश्चन्द्रनृपात्मजे । भवेच्छीतशिवः शम्यां क्लीबे शैलेयसैन्धवे ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.41
- शब्दरत्नाकर शिवाशिवो महेश्वरे शङ्कौ पुमान् क्लीबे तु मङ्गले । शुद्धे त्रिषु शिवा क्रोष्टाभया शम्यामलक्युमा ॥ २००८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2008
- त्रिकाण्डशेष शिवासुखं क्षेमं शिवं शम्यामलकी चाभया शिवा । षाडवस्तु रसे रागे सैन्धको लवणाश्वयोः ॥ ४२४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.424
- वैजयन्ती शिवाशिवा हरीतकी क्रोष्टा शमी नद्यामलक्युमा । शिवो घोले पद्मरागे हरे कीले शिवं जले ॥ ८४ ॥ Vaijayantī 6.5.84