कुल

कुल as a meaning in nānārtha verses

• नामलिङ्गानुशासनम् अभिजनकुलेऽप्यभिजनो जन्मभूम्यामप्यथ हायनाः । वर्षार्चिर्व्रीहिभेदाश्च चन्द्राग्न्यर्का विरोचनाः ॥ १०८ ॥ Amarakośa 3.3.108
• नामलिङ्गानुशासनम् निधनप्रसूनं पुष्पफलयोर्निधनं कुलनाशयोः । Amarakośa 3.3.233
• नामलिङ्गानुशासनम् वंशद्वौ राशी पुञ्जमेषाद्यौ द्वौ वंशौ कुलमस्करौ । Amarakośa 3.3.410
• धरणिकोश अनूकआनकः पटहे भेर्यां सायकः शरखड्गयोः । अनूकं च कुले शीले अनीकं मृधसैन्ययोः ॥ Dharaṇikośa 1.1.6
• धरणिकोश निधनदंशनं कवचे दंशे गहनं गह्वरे वने । अवनं रक्षणे प्रीतौ निधनं कुलनाशयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.11
• धरणिकोश गोत्रगोत्रा विश्वंभरा ज्ञेया गोत्रा गोनिकुरुम्बकम् । नाम गोत्रं कुलं गोत्रं गोत्रश्च धरणीधरः ॥ Dharaṇikośa 26.3.5
• धरणिकोश वंशवंशः संघे कुले वेणौ वाद्यभाण्डे विशेषतः । नासाविवरदेशे च पृष्ठमध्यास्थि च स्मृतम् ॥ Dharaṇikośa 29.3.5
• कोषकल्पतरु अनूकनालीकं कमलगणेऽन्तिमेऽथ बाणे ना शिल्पिन्यथ[253b]कुलशीलयोरनूकम् । पुंसि स्याद्गतजननेऽथ वासवे स्या- द्घूके स्यादपि कुरुवीरकेऽप्युलूकः ॥ ८२ ॥ Koṣakalpataru 6.1.82
• कोषकल्पतरु निधनकुले विनाशे प्रधनं तु युद्धे स्यादारुणेऽथो पवनोऽनिले स्यात् । कुलालपाकस्थलवल्लयोश्च बीजाहितौ स्याद्वपनं च वापे ॥ १७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.17
• कोषकल्पतरु संतानसुरद्रुमापत्यकुलेषु तत्यां संतान उक्तोऽथ वितानमस्त्री । उल्लोचके यज्ञविधानतत्यो- र्भेदे तु तुच्छे परवत्प्रदिष्टम् ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 6.21.34
• कोषकल्पतरु अन्वयवक्तव्यमाहुः स्ववशे च गर्ह्येऽ- न्वयस्तु सम्बन्धकुलाभिधायाम् । पुरद्रुमः स्यात्खगभिज्जटायु- रूर्णायु[रु]रभ्र[स्य]कुथेऽप्युरभ्रे ॥ ८० ॥ Koṣakalpataru 6.26.80
• कोषकल्पतरु गोत्रगोत्रो धरे स्याद्भुवि गोसमूहे स्त्रियामथान्त्ये कुलनामहृत्सु । क्षे[46b]त्रे वने वर्त्मनि तद्वदेव संभावनीयस्य च बोधनेऽपि ॥ २५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.25
• कोषकल्पतरु वंशपशुर्मृगादौ प्रमथे च मेषे तिर्यक्षु सर्वेष्वसुमत्सु पुंसि । वेषोऽपि दुःखव्यवसाययोस्तु क्लेशोऽपि रागादिषु संप्रदिष्टः । वंशस्तु पृष्ठावयवे च वेणौ कुले च वर्गेऽप्यथ दंश आद्ये ॥ ९ ॥ Koṣakalpataru 6.30.9
• नानार्थार्णवसंक्षेप गोत्रअङ्गयोरुभयोः स्यात् तु त्रिषु रङ्गोपजीविनि । गोत्रो ना भूधरे मेघे क्ली तु नाम्नि कुले बले ॥ ३६८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.368
• नानार्थार्णवसंक्षेप वंशवंशः पृष्ठास्थ्नि गेहोर्ध्वकाष्ठे वेणौ गणे कुले । नासोर्ध्वास्थ्नीक्षुभेदे च वंशवाद्ये तु सा स्त्रियाम् ॥ ११८३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1183
• नानार्थार्णवसंक्षेप सन्तानप्रदेशे फलकादीनां ग्रहणार्थे परैः पुनः । मुष्टिमात्रेऽथ सन्तानः कल्पवृक्षान्तरे कुले ॥ २२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.223
• नानार्थार्णवसंक्षेप जनित्रअश्वचर्मणि तु प्राह रभसोऽथ जनित्ववाक् । कुले द्यावापृथिव्योश्च मातापित्रोश्च कीर्तिता ॥ ३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.35
• नानार्थार्णवसंक्षेप जननउत्पादके तु त्रिषु स क्लीबं तु जननं कुले । उत्पत्तौ च स्त्रियां त्वेषा जननी मातरि स्मृता ॥ ७८२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.782
• नानार्थार्णवसंक्षेप निधनकुले नाशे सामभक्तौ पञ्चम्यामथ भेद्यवत् । न्यस्ते निसृष्टः स्त्री तु स्यान्निसृष्टा कन्यकान्तरे ॥ १०२० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1020
• नानार्थार्णवसंक्षेप अभिजनकुले त्वभिजनो जन्मभूमौ चाभिषवः पुनः । सवने मद्यसन्धाने (स्नाने चाथाभियो)गवाक् ॥ ६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.6
• नानार्थार्णवसंक्षेप अंबरीषतृणजातिविशेषे च वर्षे रोधसि वाससि । केचिच्चुल्ल्यां महाभ्राष्ट्रेऽप्याहुरन्ये कुलेऽपि च ॥ ३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.3
• नानार्थार्णवसंक्षेप ग्रामणीकुलग्रामण्यां च कुलेऽथ स्याद् गुणसामान्यमित्यदः । साङ्ख्यतत्त्वे प्रधानाख्ये गुणशब्दार्थवस्तुनः ॥ १० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.10
• शब्दरत्नावली अनूकअलकश्चुर्णकेशे स्यात् धनाधीशपुरि स्त्रियाम् । अनूको ना कुले शीले सुगते गतजन्मनि ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.26
• शब्दरत्नावली निधनतोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः । दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥ दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् । दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥ दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च । दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥ देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः । अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥ ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे । धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥ धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके । धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥ धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् । धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥ धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः । नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥ नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे । नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥ नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे । अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥ निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे । निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥ पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् । स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥ प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु । एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥ पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे । प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥ प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् । पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥ पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः । स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥ पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु । पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.57
• शब्दरत्नावली अभिजनअथर्वनो द्वयोर्वेदे भूमिदेवे च पुंस्यपि । अभिजनं कुले ख्यातौ जन्मभूमौ कुलध्वजे ॥ आयोधनं क्लीबलिङ्गं भवेद्युद्धे वधेऽपि च । भवेदाकलनं काङ्क्षा परिसंख्यानबन्धने ॥ आतञ्चनं प्रतीवायाप्यायनजीवनेष्वपि । आराधनं तोषणे स्यात्संप्राप्तो पचनेऽपि च ॥ आच्छादनं पिधाने स्याद्वस्त्रेऽपि वृतिमात्रके । आक्रन्दनं शोचने च तिरस्कारणे(?)पि च ॥ आवेशनं शिल्पिगृहे भूतावेशप्रवेशयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.104
• शब्दरत्नावली त्रपातापः कृच्छे च सन्तापे तापी नद्यन्तरे स्त्रियाम् । त्रपा स्त्री कुलटायाञ्च स्याल्लज्जाकुलकीर्तिषु । दर्पः पुमानहङ्कारे कस्तूर्यां दर्पकेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.8
• शब्दरत्नावली गोत्रत्रिलिङ्गं दुर्जरेत्यर्थे महत्यलघुनीत्यपि । गोत्रं कुलास्ययोर्गोत्रः शैले कुगव्ययोः स्त्रियाम् ॥ सम्भावनीयबोधे च विपिनच्छत्रवर्त्मसु । गौरं श्वेतेऽरुणे पीते विशुद्धेऽप्यभिधेयवत् ॥ क्लीबं पद्मकेशरे स्याच्चन्द्रसर्षपयोः पुमान् । गौरीभवानीवसुधाप्रियङ्गुरोचनासु च ॥ असञ्जातरजः कन्या वरुणाणी नदीषु च । घोरो भीमे महेशे च घस्त्रो दिवसहिंस्रयोः ॥ चरश्चारे द्यूतभेदे भौमे च जङ्गमे गमे । चन्द्रः सुधांशुकाम्पिल्लकर्पूरे काञ्चने जले ॥ चक्रमस्त्रे व्रजे सैन्ये रथाङ्गे राष्ट्रदम्भयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.10
• शब्दरत्नावली वंशपांशुर्धूलिषु शय्यासु चिरसञ्चितगोमये । पशुर्मृगादौ प्रमथे देवे च प्राणिमात्रके ॥ पशुसन्दर्शनेऽपि स्यादव्ययं पश्वेति स्मृतम् । पशो ना बन्धने शस्त्रे छात्राद्यन्तश्च निन्दिते ॥ कर्णान्तः शोभनार्थे च केशान्तः संहतार्थके । पेशी स्त्री मांसपिण्ड्याञ्च मांसीखड्गपिधानयोः ॥ अण्डभेदे नदीभेदे पिशाचीराक्षसीभिदोः । वंशः कुले च पृष्ठांशे वर्गतेजनयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.9
• शब्दरत्नाकर गोत्रअभ्यन्तरेऽपवरके सुते केशान्तरस्रजि । गोत्रं नाम्नि कुले पुंसि शैले स्त्री भुवि गोगणे ॥ १९१० ॥ Śabdaratnākara 4.1.1910
• शब्दरत्नाकर वंशचिह्नमेहनयोर्लिङ्गं वेषे बुद्ध्यादिसंगतौ । वंशः पृष्ठास्थ्नि नासोर्ध्वास्थ्नीक्षुभेदे कुले गणे ॥ १९९२ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1992
• त्रिकाण्डशेष जातिसूर्यावर्तेऽपि जामाता ना वाते पिष्टपे जगत् । जातिश्छन्दसि मालत्यां चुल्ल्यां जातीफले कुले ॥ १५७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.157
• त्रिकाण्डशेष अभिजनकुले ख्यातौ चाऽभिजनः स्यादध्वा कालवर्त्मनोः ॥ २२५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.225
• त्रिकाण्डशेष गोत्रगोत्रं नाम्नि कुले पुंसि शैले भूगव्ययोः स्त्रियाम् । स्वरे रणे च गान्धारो गृध्रः स्याल्लोभिपक्षिणोः ॥ ३४८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.348
• वैजयन्ती वंशभोजने लेपने लेपो लोकः स्याद्विष्टपे जने । वंशः पृष्ठास्थ्नि गेहोर्ध्वकाष्ठे वेणौ गणे कुले ॥ ५२ ॥ Vaijayantī 6.1.52
• वैजयन्ती गोत्रमात्रादौ स्त्री बृहत्ख्यातदुर्भरालघुषु त्रिषु । गोत्रा गोनिचये भूम्यां गोत्रं नाम्नि कुलेऽचले ॥ २८ ॥ Vaijayantī 6.5.28
• वैजयन्ती आम्नायआम्नायोऽध्ययने वेदे संप्रदाये कुलेऽपि च । आकर्षः शारिफलको द्यूत आकृष्टिपाशकौ ॥ ३ ॥ Vaijayantī 7.1.3
• वैजयन्ती निधननिधनोऽस्त्री कुले नाशे निस्त्रिंशः क्रूरखड्गयोः । नालीकमब्जे बाणे ना निशान्तं गृहशान्तयोः ॥ ५१ ॥ Vaijayantī 7.5.51
• वैजयन्ती अभिजनसंयुगे स्यादभिमरः सबलादपि साध्वसे । कुले त्वभिजनो जन्मभूमौ चाथामरे झषे ॥ १२ ॥ Vaijayantī 8.1.12